II SA/Wa 1278/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Eugeniusz Wasilewski, Sędziowie WSA Ewa Grochowska – Jung (spr.), Adam Lipiński, Protokolant spec. Marek Kozłowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2011 r. sprawy ze skargi L.L. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie zwrotu kosztów wyżywienia i umundurowania w czasie nauki oddala skargę Komendant Miejski Państwowej Straży Pożarnej w C. decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2005 r., działając na podstawie art. 43 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 96, poz. 667 ze zm.) zwolnił L. L. z dniem [...] listopada 2005 r. ze służby Państwowej Straży Pożarnej. Od powyższej decyzji L. L. wniósł odwołanie. [...] Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej w L. decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2005 r. uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej daty zwolnienia ze służby i ustalił nowy termin zwolnienia ze służby na dzień [...] grudnia 2005 r., w pozostałym zakresie utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Komendant Szkoły [...] w K. decyzją nr [...] r. z dnia [...] lipca 2008 r. w sprawie zwrotu kosztów wyżywienia i umundurowania otrzymanych w czasie nauki w Szkole [...] w K. obciążył L. L. kosztami wyżywienia i umundurowania w okresie nauki w [...] Szkole [...] w C. oraz w Szkole [...] w K. w kwocie [...] zł, wyznaczając 21-dniowy termin zapłaty od dnia otrzymania przez zobowiązanego decyzji. Decyzja ta została uchylona w całości decyzją Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej nr [...] z dnia [...] sierpnia 2008 r. i sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Rozpoznając sprawę ponownie, Komendant Szkoły [...] w K. decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2008 r., wydaną na podstawie § 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2002 r. w sprawie kosztów wyżywienia i umundurowania otrzymanych w czasie nauki w Szkołach Państwowej Straży Pożarnej, warunków ich zwracania oraz przypadków zwalniania z obowiązku zwrotu tych kosztów (Dz. U. z 2002 r. Nr 81, poz. 739) obciążył L. L. kosztami wyżywienia i umundurowania w okresie nauki w [...] Szkole [...] w C. oraz w Szkole [...] w K. w kwocie łącznej [...] zł wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia uprawomocnienia się decyzji, uchylając jednocześnie 6-miesięczny termin zapłaty powyższej kwoty. Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej, rozpatrując odwołanie L. L., decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2008 r., uchylił zaskarżoną decyzję w zakresie terminu zapłaty i wymagalności odsetek, ustalił termin zapłaty do [...] maja 2009 r., ustalił, że w przypadku uchybienia płatności z tytułu zwrotu kosztów wyżywienia i umundurowania otrzymanych w czasie nauki w Szkołach [...] w wyznaczonym terminie, wierzytelność staje się natychmiast wymagalna, w pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Wnioskiem z dnia [...] lutego 2010 r. L. L. wystąpił do Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną nr [...] z dnia [...] listopada 2008 r. Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej w dniu [...] marca 2010 r. wydał decyzję nr [...], którą odmówił wznowienia postępowania, bowiem strona złożyła wniosek o wznowienie postępowania, z uchybieniem terminu określonym w art. 148 § 1 k.p.a. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2010 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Decyzja ta podlegała kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który postanowieniem z dnia 4 stycznia 2010 r., sygn. akt II SAWa 1261/10 umorzył postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie wobec cofnięcia skargi. Wnioskiem z dnia [...] września 2010 r. L. L. wystąpił do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o stwierdzenie nieważności decyzji Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej nr [...] z dnia [...] listopada 2008 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Komendanta Szkoły [...] w K. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że obciążając go pełnymi kosztami wyżywienia i umundurowania w okresie nauki, w sposób ewidentny naruszono § 1 ust. 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2002 r. w sprawie kosztów wyżywienia i umundurowania otrzymanych w czasie nauki w Szkołach Państwowej Straży Pożarnej, warunków ich zwracania oraz przypadków zwalniania z obowiązku zwrotu tych kosztów (Dz. U. z 2002 r. Nr 81, poz. 739). W ocenie wnioskodawcy decyzje w sprawie wydane zostały z rażącym naruszeniem prawa, czego rezultatem winno być stwierdzenie ich nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2011 r., wydaną na podstawie art. 156 § 1 pkt 2, art. 157 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej k.p.a., odmówił stwierdzenia nieważności zakwestionowanych decyzji, wskazując na brak przesłanek do stwierdzenia nieważności, o których mowa w art. 156 § 1 k.p.a. Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r., działając na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Wskazał, że wydając decyzję nr [...] z dnia [...] września 2008 r. Komendant Szkoły [...] w K. działał w oparciu o obowiązujące przepisy prawa, w tym art. 49 ust. 1 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej oraz § 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2002 r. w sprawie kosztów wyżywienia i umundurowania otrzymanych w czasie nauki w szkołach Państwowej Straży Pożarnej, warunków ich zwracania oraz przypadków zwalniania z obowiązku zwrotu tych kosztów (Dz. U. z 2002 r. Nr 81, poz. 739). Podał, że z powyższych przepisów jednoznacznie wynika obowiązek zwrotu tych kosztów przez strażaka zwolnionego ze służby na podstawie art. 43 ust. 3 pkt 2 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej. Natomiast brak było podstaw do pomniejszenia o 1/5 wysokości kwoty stanowiącej równowartość kosztów wyżywienia i umundurowania za każdy rok służby odbytej przez strażaka po ukończeniu szkoły, gdyż okres służby pełnionej przez L. L. w Komendzie Miejskiej Państwowej Straży Pożarnej w C. nie przekroczył 6-ciu miesięcy. Strażak pełnił służbę w okresie od [...] sierpnia 2005 r. do [...] listopada 2005 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie L. L. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji jako niezgodnej z § 1 ust. 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2002 r. w sprawie kosztów wyżywienia i umundurowania otrzymanych w czasie nauki w szkołach Państwowej Straży Pożarnej, warunków ich zwracania oraz przypadków zwalniania z obowiązku zwrotu tych kosztów (Dz. U. Nr 81, poz. 739). Zarzucił również organowi naruszenie art. 9 k.p.a. W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe ustalenia faktyczne oraz prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Oznacza to, iż sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z obowiązującymi przepisami prawa. Na wstępie należy podkreślić, że przedmiotowa sprawa dotyczy rozstrzygnięcia prawidłowości postępowania nadzorczego, jakim jest postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej nr [...] z dnia [...] listopada 2008 r., zmieniającej w części decyzję Komendanta Szkoły [...] w K. nr [...] z dnia [...] września 2008 r. w sprawie zwrotu kosztów wyżywienia i umundurowania otrzymanych w czasie nauki w szkołach Państwowej Straży Pożarnej, wydaną na podstawie art. 49 § 1 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej oraz § 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2002 r. w sprawie kosztów wyżywienia i umundurowania otrzymanych w czasie nauki w szkołach Państwowej Straży Pożarnej, warunków ich zwracania oraz przypadków zwalniania z obowiązku zwrotu tych kosztów (Dz. U. z 2002 r. Nr 81, poz. 739). W pierwszym rzędzie podkreślenia wymaga, iż instytucja stwierdzenia nieważności decyzji, będąca nadzwyczajnym środkiem weryfikacji decyzji administracyjnych, stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji ostatecznych wyrażonej w art. 16 k.p.a. Z tego też powodu tryb ten może być stosowany tylko w sytuacji bezspornego ustalenia wystąpienia przesłanek określonych w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a., które to przesłanki z racji ich wyczerpującego wyliczenia nie mogą podlegać wykładni rozszerzającej. Zaistnienie tych przesłanek musi być oczywiste i oczywistość tę właściwy organ ma obowiązek wykazać. Organ administracji publicznej, stwierdzając nieważność decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. z uwagi na rażące naruszenie prawa, nie może ograniczyć się do stwierdzenia, że do takiego naruszenia doszło, lecz niezbędne jest wykazanie, na czym w danym przypadku polega "rażący charakter" naruszenia. Pamiętać przy tym należy, iż nie każde naruszenie prawa zasługuje na to, aby zakwalifikować je jako "rażące". Stwierdzenie nieważności decyzji z tej przyczyny może mieć miejsce jedynie wówczas, gdy organ ustali, że decyzja w sposób oczywisty i bezsporny narusza konkretny przepis prawa, a ponadto jej obowiązywanie wywołuje skutki niemożliwe do zaakceptowania w praworządnym państwie. Oczywistość naruszenia polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną, a więc chodzi o sytuację, gdy istnienie tej sprzeczności da się ustalić poprzez proste ich zestawienie. Zatem obowiązkiem organu orzekającego na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. jest wyraźne wykazanie, jaki przepis prawa został naruszony, na czym to naruszenie polega i dlaczego organ ocenił je jako kwalifikowane. Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy, stwierdzić należy, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 23 sierpnia 1991 r. Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2009 r. Nr 12, poz. 68 ze zm.) strażak zwolniony ze służby na podstawie art. 43 ust. 2 pkt 3-5 lub ust. 3 pkt 2 przed upływem 5 lat od ukończenia nauki w ramach służby kandydackiej w Szkole Aspirantów Państwowej Straży Pożarnej jest obowiązany zwrócić kwotę stanowiącą równowartość kosztów wyżywienia i umundurowania otrzymanych w czasie nauki. Warunki ich zwracania oraz przypadki zwalniania z obowiązku zwrotu tych kosztów, określone zostały w drodze rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2002 r. w sprawie kosztów wyżywienia i umundurowania otrzymanych w czasie nauki w szkołach Państwowej Straży Pożarnej, warunków ich zwracania oraz przypadków zwalniania z obowiązku zwrotu tych kosztów (Dz. U. z 2002 r. Nr 81, poz. 739). Zgodnie z § 1 i 3 rozporządzenia: 1. Koszty wyżywienia i umundurowania otrzymanych przez strażaka w okresie nauki w szkołach Państwowej Straży Pożarnej, o których mowa w art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej, zwanych dalej “szkołami", ustala się jako sumę: 1) dziennych stawek pieniężnych norm wyżywienia strażaka w okresie nauki, 2) wartości przedmiotów umundurowania wydanych strażakowi w okresie nauki. 2. Okres nauki w szkołach, który nie obejmuje urlopów i innych usprawiedliwionych nieobecności, określa komendant szkoły, w której strażak lub absolwent odbywał naukę. 3. Wysokość kwoty stanowiącej równowartość kosztów wyżywienia i umundurowania ustala się według stawek obowiązujących odpowiednio w dniu: 1) zwolnienia strażaka ze służby, 2) w którym upłynął 3-miesięczny termin na podjęcie przez absolwenta szkoły służby w jednostkach organizacyjnych Państwowej Straży Pożarnej albo służby lub pracy w jednostkach ochrony przeciwpożarowej. 4. Kwotę, o której mowa w ust. 3, pomniejsza się o 1/5 za każdy rok służby odbytej przez strażaka po ukończeniu szkoły. Jeżeli w roku, w którym następuje ustalenie kwoty należności podlegającej zwrotowi, okres służby przekracza 6 miesięcy, okres ten uznaje się za pełny rok służby. Komendant szkoły ustala w decyzji kwotę stanowiąca równowartośc kosztów wyżywienia i umundurowania podlegającą zwrotowi oraz termin zwrotu tej kwoty. Spór w sprawie sprowadza się do tego, iż zdaniem skarżącego organ winien w stosunku do niego zastosować § 1 ust. 4 rozporządzenia, bowiem był on zatrudniony od [...] lutego 2008 r. na podstawie umowy o pracę w jednostce ochrony pożarowej [...] w firmie O. w E. Stanowiska tego, jak słusznie wskazał organ, nie można podzielić, bowiem – zgodnie z § 1 pkt 4 rozporządzenia – kwotę stanowiącą równowartość kosztów wyżywienia i umundurowania pomniejsza się o 1/5 za każdy rok służby odbytej przez strażaka po ukończeniu szkoły, a więc nie dotyczy umów o pracę, lecz służby. Okres służby pełnionej przez skarżącego w Komendzie Miejskiej Straży Pożarnej w C. nie przekroczył 6 miesięcy, bowiem pełnił ją w okresie od [...] sierpnia 2005 r. do [...] grudnia 2005 r. W tej sytuacji nie można, zdaniem Sądu, mówić o jakimkolwiek naruszeniu prawa przez organ, tym bardziej, iż jak słusznie wskazuje Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, brak było w przypadku skarżącego możliwości zastosowania § 5 rozporządzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie dopatrzył się także innych uchybień przy podejmowaniu zaskarżonej decyzji, które stanowiłyby podstawę do jej uchylenia bądź stwierdzenia nieważności. Z powyższych przyczyn, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzeczono jak w sentencji wyroku.