II SA/Wa 1279/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj (spraw.) Sędzia WSA Sławomir Antoniuk Sędzia WSA Olga Żurawska - Matusiak Protokolant Paweł Wyszyński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 września 2011 r. sprawy ze skargi T. Z. na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w przedmiocie rozkwaterowania małżonków z lokalu mieszkalnego 1) uchyla zaskarżoną decyzję, oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w Z. nr [...] z [...] marca 2011 r. 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości 3) zasądza od Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej na rzecz T. Z. kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Dyrektor Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w Z., działając na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) - dalej: kpa, art. 13 ust. 6 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP (t. j. Dz. U. z 2010 r. Nr 206, poz. 1367), decyzją z dnia [...] marca 2011 r. nr [...], umorzył postępowanie wszczęte na wniosek T. Z. z dnia [...] grudnia 2010 r., który powołując się na art. 41a ust. 1 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, wniósł o wszczęcie postępowania w przedmiocie rozkwaterowania małżonków T. Z. i E. S. z lokalu mieszkalnego położonego w Z. przy ul. [...], w trybie art. 41a ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP. W uzasadnieniu przedmiotowego rozstrzygnięcia Dyrektor wyjaśnił, że stosownie do treści art. 105 § 1 kpa, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Zgodnie zaś z art. 41a ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, w przypadku rozwodu żołnierza zawodowego posiadającego dziecko i zajmującego lokal mieszkalny, dyrektor właściwego oddziału regionalnego WAM dokonuje rozkwaterowania byłych małżonków po uprawomocnieniu się wyroku orzekającego rozwód (...). Organ podkreślił, że z uwagi na brak przepisów przejściowych i w myśl zasady nieretroaktywności prawa przepisy art. 41a ww. ustawy, wprowadzone ustawą nowelizującą z dniem 01 lipca 2010 r., mają zastosowanie jedynie do wyroków orzekających rozwód, które uprawomocniły się lub uprawomocnią po tej dacie. W przypadku T. Z. rozwód z E. S. uprawomocnił się w 2009 r., tym samym rozkwaterowanie nie było możliwe. Pismem z dnia [...] marca 2011 r. wymieniony, reprezentowany przez pełnomocnika, złożył odwołanie od przedmiotowej decyzji, zarzucając jej naruszenie norm prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 105 § 1 kpa, a tym samym przyjęcie, że postępowanie administracyjne stało się bezprzedmiotowe. Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej po rozpatrzeniu odwołania, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 13 ust. 7 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP (t. j. Dz. U. z 2010 r. Nr 206, poz. 1367 z późn. zm.), decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] marca 2011 r. W uzasadnieniu przedmiotowej decyzji organ wyjaśnił, że kwestią sporną w postępowaniu było niezastosowanie przez organ I instancji obecnie obowiązujących przepisów regulujących rozkwaterowanie do sytuacji wnioskodawcy wynikłej z rozwiązania w 2009 r. jego związku małżeńskiego z E. S., zajmującą lokal mieszkalny położony w Z. przy ul. [...], przydzielony odwołującemu w 2009 r. Prezes WAM zaznaczył, że przepisy ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP w brzmieniu do 30 czerwca 2010 r. nie regulowały sytuacji mieszkaniowej rozwiedzionych małżonków po orzeczonym rozwodzie, pozostawiając rozwiązanie tej kwestii samym zainteresowanym. Uprawnienie w sprawie rozkwaterowania wprowadziła ponownie ustawa z 22 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP oraz niektórych innych ustaw, która weszła w życie 01 lipca 2010 r. Zgodnie z przyjętymi zasadami, norma zawarta w art. 41a tej ustawy będzie mieć zastosowanie do tych stanów faktycznych, które zaistnieją od momentu wejścia w życie przedmiotowej regulacji, tj. po 01 lipca 2010 r. Organ odwoławczy zaznaczył przy tym, że gdyby intencją ustawodawcy było objęcie zakresem tego przepisu także zdarzeń i stosunków prawnych, które powstały przed 01 lipca 2010 r., to znalazłoby to odzwierciedlenie w przepisach przejściowych ustawy. W ocenie organu II instancji, w braku szczególnych przepisów przejściowych i zgodnie z zasadą niedziałania prawa wstecz, uzasadnionym jest przyjęcie stanowiska, że przepisy art. 41a mają zastosowanie jedynie do zdarzeń przyszłych, a zatem do wyroków orzekających rozwód, które uprawomocniły się oraz uprawomocnią się po wejściu w życie przepisów dotyczących rozkwaterowania z ustawy nowelizującej. Tym samym, wobec braku podstawy prawnej do rozpatrzenia sprawy rozkwaterowania T. Z., ponieważ przepis art. 41a znajduje zastosowanie jedynie do tych rozwiedzionych małżonków, wobec których rozwód jest lub będzie orzeczony po 30 czerwca 2010 r., Prezes WAM uznał za zasadne utrzymanie w mocy orzeczenia organu I instancji o umorzeniu postępowania. Pismem z dnia 29 kwietnia 2011 r. T. Z., reprezentowany przez pełnomocnika, złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...], wnosząc o jej uchylenie, uchylenie decyzji ją poprzedzającej, zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz prowadzenie rozprawy również pod nieobecność skarżącego lub jego pełnomocnika. Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji: naruszenie norm prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 105 § 1 kpa, a tym samym przyjęcie, że postępowanie administracyjne stało się bezprzedmiotowe; naruszenie norm prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 107 § 1 i 3 kpa oraz sprzeczność rozstrzygnięcia z jego uzasadnieniem i brak merytorycznego rozpoznania wniosku skarżącego, pomimo przywołania w uzasadnieniu tez, które w ocenie organu świadczą o bezzasadności wniosku. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Zgodnie z treścią przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem skarżonej decyzji administracyjnej. Jest więc to kontrola legalności rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i procesowym. Oceniając przedmiotową decyzję według powyższych kryteriów, uznać należy, iż powinna ona zostać wyeliminowana z obrotu prawnego, jako wadliwa. Istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadzała się do oceny tego, czy prawidłowa była konkluzja organu, iż w stanie faktycznym sprawy, nie można wydać decyzji załatwiającej ją przez rozstrzygnięcie co do istoty. Zgodnie z treścią art. 105 § 1 kpa, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Powołany przepis stanowi więc wyjątek od generalnej zasady, iż wszczęte postępowanie administracyjne musi zostać zakończone merytorycznym załatwieniem sprawy. To zaś oznacza, iż jak każdy wyjątek od zasady, również ten przepis nie powinien być stosowany przy użyciu wykładni rozszerzającej. Co się tyczy bezprzedmiotowości postępowania, sformułowanie to winno być odczytywane w ten sposób, iż oznacza sytuację, gdy rozstrzygnięcie sprawy stało się zbędne lub też z przyczyn formalnych niemożliwe. Bezprzedmiotowym stanie się więc np. postępowanie, gdzie organ prowadzący je utraci kompetencje do orzekania o istocie sprawy (wyrok NSA z 29 sierpnia 1996 r. sygn. akt I SA 695/95). Bezprzedmiotowym będzie też postępowanie w sprawie zaległości podatkowych po ich uiszczeniu (wyrok NSA z 14 czerwca 1994 r. sygn. akt I SA/Wr 74/94), czy też postępowanie administracyjne w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości w sytuacji, gdy Skarb Państwa nie dysponuje już tą nieruchomością (wyrok NSA z 22 czerwca 1991 r. sygn. akt SA/Ka 60/91). O bezprzedmiotowości nie można jednakże mówić w sytuacji, gdy organ jest właściwy do rozpoznania sprawy i posiada materiał dowodowy umożliwiający jej rozstrzygnięcie, a strona nie uzewnętrzniła braku zainteresowania w rozstrzygnięciu. W takiej bowiem sytuacji na organie spoczywa obowiązek merytorycznego rozpoznania sprawy. Organ winien więc w takim przypadku wydać decyzję rozstrzygającą w zakresie żądania strony, wyciągając stosowne wnioski z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w ugruntowanym od wielu lat poglądzie Naczelnego Sądu Administracyjnego, który m.in. w wyroku z 16 stycznia 1992 r. sygn. akt I SA 1289/91 stwierdził, iż: "brak przesłanek do uwzględnienia żądania strony, nie czyni postępowania administracyjnego bezprzedmiotowym w rozumieniu art. 105 § 1 kpa i nie oznacza, że postępowanie takie nie powinno być prowadzone - dopiero bowiem wynik takiego postępowania pozwala na ocenę zasadności wniosku strony". Przechodząc do istoty niniejszej sprawy wskazać należy, iż organ niezasadnie doszedł do przekonania, że postępowanie w sprawie stało się bezprzedmiotowe. Organ jest bowiem właściwy do rozpoznania wniosku strony oraz dysponuje materiałem dowodowym umożliwiającym jego rozpoznanie, zaś strona nie cofnęła swojego wniosku. Kwestie związane z wyborem ustawy, jaką organ zastosuje w sprawie niniejszej, winny zaś zostać ocenione przy merytorycznym rozpoznawaniu wniosku. Brak zaś stosownych unormowań w ustawie, przed jej nowelizacją, nie może prowadzić do wniosku, iż postępowanie w sprawie stało się bezprzedmiotowe. Problematyka braku regulacji prawnych stanowi bowiem kwestię natury merytorycznej i w ten sposób powinna zostać oceniona. W związku z powyższym, uznając że skarżona decyzja narusza prawo, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w pkt 1 wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.). Rozstrzygnięcie zawarte w pkt 2 wyroku zostało wydane w myśl art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. ----------------------- 6