II SA/Wa 128/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bronisław Szydło Sędzia WSA Ewa Kwiecińska Sędzia WSA Adam Lipiński (spr.) Protokolant Ewa Kielak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 września 2004 r. sprawy ze skargi J. C. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...]grudnia 2003 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty w drodze wyjątku skargę oddala II SA/Wa128/04 UZASADNIENIE J.C. ur. [...] czerwca 1950 r. starała się o rentę inwalidzką w drodze wyjątku. Podawała, że zamieszkuje na wsi w domu po rodzicach, z mężem i trzema synami urodzonymi w 1976 r., 1981 r., 1988 r. Nikt nie pracuje. Mąż i synowie są zarejestrowani w Rejonowym Urzędzie Pracy. Rodzina posiada gospodarstwo rolne o powierzchni ok. 5 ha, ale to jedynie ok. 0,75 hektarów przeliczeniowych - głównie grunty VI klasy, łąki i grunty pod zalesienie. Rodzina utrzymuje się ze zbieractwa runa leśnego. Dalej J. C. podaje, że wymaga stałej opieki. Podaje, że przepracowała około 15 lat w gospodarstwie rodziców i jako chałupnik. Jest chora psychicznie. Nie starcza jej środków na zakup leków, co pogarsza chorobę i powoduje pobyty w szpitalu psychiatrycznym. Lekarz orzecznik ZUS, orzeczeniem z dnia [...]grudnia 2002 r. stwierdził u J. C. całkowitą niezdolność do pracy i samodzielnej egzystencji okresowo (do [...] grudnia 2004 r.). Niezdolność powstała w dniu [...] czerwca 2002 roku - data przyjęcia do szpitala. Skarżąca legitymuje się okresem składkowym i nieskładkowym w rozmiarze 11 lat, 2 miesięcy i 12 dni. Ostatnie zatrudnienie ustało w październiku 1999 r. i trwało trzy miesiące. Przedtem była zatrudniona jedynie w okresach kilku miesięcy poza okresem dłuższej pracy maj 1994 - październik 1998 r., ale i w tym okresie występują liczne przerwy w zatrudnieniu. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] czerwca 2003 r. nr [...] odmówił przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Swoją decyzję uzasadniał następująco: Na przestrzeni 52 lat życia skarżąca legitymowała się udokumentowanym okresem składkowym i nieskładkowym 11 lat, 2 miesięcy i 12 dni. Okres nieskładkowy został uwzględniony w wymiarze 1/3 udowodnionego okresu składkowego. Jest to zbyt krótki okres. W czasie 25-letniej aktywności zawodowej (maj 1975 r. - październik 1999 r.) w zatrudnieniu skarżąca pozostawała w krótkich okresach, a występujące przerwy nie były spowodowane orzeczoną całkowitą niezdolnością do pracy. Dzień [...] października 1999 r. to ostatni dzień korzystania z zasiłku dla bezrobotnych, natomiast całkowita niezdolność do pracy została stwierdzona na czas 2 lata i 7 miesięcy później. W konkluzji Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych stwierdził brak przesłanek warunkujących przyznanie świadczenia w drodze wyjątku, zgodnie z treścią art. 83 par. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.). W prośbie o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżąca twierdziła, że pracowała 17 lat, 4 miesiące i 6 dni, że opłacała składki KRUS przez 6 lat (styczeń 1985 r. - czerwiec 1991 r.). Kwestionowała nieuznanie świadectwa pracy Spółdzielni Pracy A. stwierdzającego zatrudnienie od lipca 1979 r. do kwietnia 1984 r., które wystawił syndyk. Podnosiła, że urodziła i wychowała 3 dzieci. Wskazywała, że zakłady pracy po lekarskich badaniach kontrolnych nie przedłużały z nią umowy o pracę. Dalej kwestionowała powstanie niezdolności do pracy na dzień [...] czerwca 2002 r. (data umieszczenia w szpitalu [...]). Podaje, że posiada I grupę inwalidztwa, ma trudne warunki finansowe. Załączyła własne wyliczenie okresów składkowych i nieskładkowych. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] grudnia 2003 r. nr [...]utrzymał swoją poprzednią decyzję w mocy. W uzasadnieniu argumentował, że na przestrzeni pracy zawodowej występowały u skarżącej kilkuletnie przerwy w zatrudnieniu (od maja 1984 r. do maja 1987 r. i od sierpnia 1988 r. do maja 1994 r.) mimo braku przeciwwskazań do wykonywania zatrudnienia. Z akt sprawy nie wynika, aby po[...]października 1999 r. skarżąca nie mogła kontynuować zatrudnienia na skutek szczególnych okoliczności. Niezdolność do pracy stwierdzona została dopiero [...] grudnia 2002 r. ze skutkiem na dzień [...]czerwca 2002 r. Okres pracy, za które opłacano przewidziane w odrębnych przepisach składki w wymiarze 6 lat, nie może być uwzględniony w całości przy rozpatrywaniu uprawnień do renty rodzinnej. Okres ten wykracza poza 10-lecie przypadające przed powstaniem niezdolności do pracy, dlatego nie może być uwzględniony. Na 52 lata życia ustalono 9 lat, 5 miesięcy i 29 dni okresów składkowych i nieskładkowych. Z tych względów organ uznał, że skarżąca nie spełnia warunków do uzyskania świadczenia w drodze wyjątku, przewidzianych w art. 83 par. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W skardze do sądu administracyjnego skarżąca podniosła fakt opłacania składek KRUS od stycznia 1985 r. do czerwca 1991 r. Przyznaje, że zaniechała później ich opłacania z braku pieniędzy. Kwestionuje odrzucenie przez organ zaświadczenia z pracy w szkole w okresie maj 1987 r. - lipiec 1988 r. W jej ocenie choroba psychiczna powstała już w październiku 1999 r. Jej zdaniem, symptomy choroby wykazały badania lekarskie przeprowadzone w firmie sprzątającej. W maju 2000 r. na skutek wyników tych badań rozwiązano z nią umowę o pracę. Dalej podnosi, że choroba rozpoczęła się gdy zgłosiła się do lekarza rodzinnego w lipcu 2000 r., że od stycznia 2002 r. choroba nasiliła się na tyle, iż rozpoczęła leczenie u lekarza rodzinnego i psychiatry. Wskazuje, że jeżeli niezdolność do pracy powstała po osiemnastu miesiącach od ustania zatrudniania to powinno być przyznane świadczenie. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wnosił o jej oddalenie, podtrzymywał argumenty zawarte w uzasadnieniu obu decyzji, podkreślając, że sama trudna sytuacja materialna nie może być podstawą przyznania świadczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) Stosownie do treści art. 13 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.) ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenia w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie, przy czym do przyznania tego świadczenia niezbędne jest łączne spełnienie wszystkich wyżej wymienionych warunków. Podjęte w niniejszej sprawie decyzje Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...]czerwca 2003 r. i z dnia [...] grudnia 2003 r., odmawiające przyznania świadczenia w drodze wyjątku są zasadne. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszenia prawa przy podejmowaniu tych decyzji. Zawierają one prawidłowe uzasadnienia, wszechstronnie analizujące cały zgromadzony materiał w niniejszej sprawie. Jedyną przyczyną dla której odmówiono przyznania świadczenia jest niespełnianie wymogu ubezpieczenia przez skarżącą w wymaganym okresie. Skarżąca w czasie swojej 25-letniej aktywności zawodowej legitymuje się jedynie nieco ponad 11-letnim udokumentowanym okresem składkowym i nieskładkowym. Całkowita niezdolność do pracy została orzeczona z datą jej powstania na dzień [...] czerwca 2002 r., a więc dwa lata i siedem miesięcy po dniu [...] października 1999 r. - ostatnim dniu korzystania z zasiłku dla bezrobotnych. Okres ten jest za długi aby móc go tu pominąć, brak także wystąpienia w niniejszej sprawie szczególnych okoliczności uzasadniających tak długą przerwę w ubezpieczeniu. Przytaczane przez skarżąca wywody, że jej choroba skutkująca całkowitą niezdolność do pracy powstała dużo wcześniej niż data wskazana w orzeczeniu lekarza orzecznika nie znajdują żadnych realnych potwierdzeń w materiale sprawy. Po pierwsze sama skarżąca nie kwestionowała orzeczenia lekarza orzecznika. Po drugie dopiero w skardze od ostatecznej decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...]grudnia 2003 r. wskazywała, że jej zdaniem ustalona przez lekarza orzecznika data nie jest prawidłowa, gdyż w jej ocenie choroba powstała już w październiku 1999 r., dalej podawała, że choroba powstała w lipcu 2000 r. gdy zgłosiła się do lekarza rodzinnego. Jednakże skarżąca nie powołuje na tę okoliczność żadnej dokumentacji medycznej, zaś sam fakt podawania różnych dat powstania choroby wskazuje jedynie na wolę skarżącej wcześniejszego stwierdzenia daty całkowitej niezdolności do pracy - tak aby data ta była jak najbliższa dacie ustania świadczeń z ubezpieczenia społecznego - nie zaś na konkretne fakty. Dodać tu należy, że lekarz orzecznik swoją decyzje wydał po konsultacji psychiatrycznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę granicach dowodowych zakreślonych stanem faktycznym sprawy przed organem administracyjnym z daty wydania zaskarżonej decyzji. Dlatego ten aspekt odwołania nie może być zasadny. Podnieść tu należy, że lekarz orzecznik stwierdził u skarżącej całkowitą niezdolność do pracy okresowo - do dnia [...]grudnia 2004 r. Tak więc wszelkie nowe okoliczności sprawy dotyczące stanu zdrowia skarżąca może zgłosić przy okazji najbliższego badania. Dalsze argumenty skarżącej dotyczącej niezaliczenia przez organ do okresu składkowego okresu ubezpieczenia w KRUS jak i pominięcia okresu jej zatrudnienia w szkole w okresie maj 1987 r. - lipiec 1988 r., czy też pominięcie świadectwa pracy w Spółdzielni Pracy A. za okres od 1979 r. do 1984 r. (zarzuty zawarte w odwołaniu od pierwszej decyzji organu) nie są zasadne. Do argumentów tych Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ustosunkował się w uzasadnieniach obu decyzji i Wojewódzki Sąd Administracyjny w całej rozciągłości przychyla się do tej argumentacji. Okres pracy, za który opłacano przewidziane w odrębnych przepisach składki (KRUS), nie może być uwzględniony w całości przy rozpatrywaniu uprawnień do renty rodzinnej. Okres ten jak i okresy pracy w szkole czy w Spółdzielni Pracy A. wykraczają poza 10-lecie przypadające przed datą powstaniem niezdolności do pracy, dlatego nie mogą być uwzględnione. Decyzja podjęta przez organ w sprawie przyznania świadczenia w drodze wyjątku jest decyzja uznaniową. W niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszenia prawa, dlatego też na podstawie art. 151 w związku z art. 132 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.