II SA/Wa 1281/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Wojciech Wiktorowski po rozpoznaniu w dniu 22 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J.K. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej [...] w W. z dnia [...] kwietnia 2013 r. w przedmiocie przyznania stypendium dla najlepszego studenta postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy Wnioskiem z dnia 24 lipca 2013 r. J.K. wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W treści formularza wniosku skarżący oświadczyła, że źródłem jej utrzymania w samodzielnie prowadzonym gospodarstwie domowym jest dochód osiągany z tytułu umowy o pracę w wysokości 1.600 zł miesięcznie brutto. Skarżąca oświadczyła, że nie posiada żadnego majątku ani oszczędności. Miesięczne wydatki oszacowała na łączną kwotę 1.158 zł (opłaty za zajmowany lokal, czesne za studia, bilet miesięczny, żywność oraz środki czystości) i stwierdziła, że w tej sytuacji dochód osiągany w kwocie 1.181,38 zł netto służy w całości pokryciu tylko tych podstawowych wydatków. Do wniosku skarżąca dołączyła dwa wyciągi z listy płac: za maj i czerwiec 2013 r. Skarżąca nie dołączyła innych dokumentów źródłowych. Z tego powodu, w piśmie z dnia 8 sierpnia 2013 r., skarżąca została wezwana do przedstawienia, w terminie 14 dni, dokumentów źródłowych poświadczających majątek dochody oraz możliwości płatnicze, tj.: wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, dokumentów potwierdzających wysokość miesięcznych wydatków w prowadzonym gospodarstwie domowym za ten okres, a także odpisu zeznań podatkowego za 2012 r. Wezwanie zostało doręczone skarżącej w dniu 22 sierpnia 2013 r. Skarżąca wezwania tego do dnia dzisiejszego nie wykonała. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, w pierwszej kolejności należy zaznaczyć, że generalną zasadą postępowania sądowego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w tym postępowaniu. Toteż każda osoba wszczynająca postępowanie powinna liczyć się z koniecznością poniesienia na ten cel wydatków. Wyjątek zaś od tej zasady ustawodawca przewidział w rozdziale 3 działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej powoływana jako P.p.s.a.) zatytułowanym "Zwolnienie od kosztów sądowych"- a zwłaszcza w przepisach regulujących instytucję prawa pomocy (art. 243 – 263 P.p.s.a.). Otóż, w myśl art. 246 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Użyte przez ustawodawcę sformułowanie "osoba ta wykaże" oznacza zatem, że to na wnioskodawcy, czyli osobie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek podania tych danych (w postaci oświadczeń oraz dokumentów źródłowych), które w sposób wystarczający i niebudzący wątpliwości pozwolą na ustalenie jego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego. Co więcej, obowiązek ten w sposób jednoznaczny ustawodawca sprecyzował w art. 255 P.p.s.a. otwierając sądom administracyjnym możliwość żądania od wnioskodawców uzupełnienia niewystarczającego lub budzącego wątpliwości oświadczenia zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy i nakładając na wnioskodawców obowiązek wykonania tych wezwań ("strona jest obowiązana na wezwanie (...)"). W niniejszej sprawie skarżąca nie uzupełniła niewystarczających danych zamieszczonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżąca nie przedstawiła bowiem ani odpisu zeznania podatkowego ani wyciągów z posiadanych rachunków bankowych. Skarżąca nie oświadczyła przy tym, że w ogóle nie posiada rachunków bankowych. Nie złożyła też dokumentów potwierdzających wysokość miesięcznych wydatków w gospodarstwie domowym, czyli nie złożyła takich dokumentów, które umożliwiłyby ocenę jej rzeczywistych możliwości płatniczych. Tylko bowiem w oparciu o te dokumenty możliwe byłoby ustalenie wysokości pozostałych skarżącej, po odliczeniu niezbędnych wydatków, środków pieniężnych, które to środki mogłaby ona ewentualnie przeznaczyć na pokrycie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Ponadto odpis zeznania podatkowego i wyciągi z rachunków pozwoliłyby na dokonanie oceny, czy skarżąca, przed wniesieniem skargi, miała w ogóle możliwość poczynienia odpowiednich oszczędności w celu pokrycia przyszłych kosztów sądowych. W dalszej konsekwencji oznacza to zatem, że skarżąca nie wykazała przesłanek wymaganych treścią przepisu art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Z tych względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 252 § 2 i art. 255 P.p.s.a., postanowiono, jak w sentencji.