II SA/Wa 1282/15

Starszy Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Lucyna Picho po rozpoznaniu w dniu 7 września 2015 r. w Warszawie na posiedzeniu niejawnym wniosku R. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi R. D. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku postanawia: ustanowić w niniejszej sprawie dla R. D. adwokata w ramach przyznania prawa pomocy, o którego wyznaczenie zwrócić się do Okręgowej Rady Adwokackiej w W. W toku postępowania sądowego skarżący R. D. zwrócił się do Sądu z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie z jego skargi na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że pozostaje sam w gospodarstwie domowym. Wnioskodawca ujawnił, że posiada majątek w postaci domu o powierzchni [...] m2, oraz nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha. R. D. wyjaśnił, że prowadzi niedochodowe gospodarstwo rolne, ponadto opiekuje się [...] letnią matką, która wymaga stałej opieki. Nadmienił, że on sam decyzją Powiatowej Komisji do Spraw Niepełnosprawności został uznany za okresowo i całkowicie niezdolnego do pracy. R. D. wyjaśnił, że od 1997 r. ma złamany kręgosłup, ma niesprawną lewą rękę, ponadto jego gospodarstwo rolne w latach 2010 i 2012 został dotknięte klęską powodzi i gradu. Ponadto w 2011 r. został poszkodowany w wypadku komunikacyjnym, ma trudności z poruszeniem się. Wskazał, że przeciwko niemu prowadzone jest postępowania egzekucyjne i komornicze. Zaznaczył, że żywność i opał na zimę kupuje mu rodzina. Wnioskodawca oświadczył, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem lub radcą prawnym. Wskazać również należy, że wnioskodawca dołączył do akt sprawy dwie kserokopie zawiadomień o wszczęciu przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w O. postępowania egzekucyjnego z dnia [...] lipca 2015 r., o zapłatę należności na kwotę [...] zł, kserokopię zawiadomienia z dnia 22 sierpnia 2013 r., o wszczęciu postępowania egzekucyjnego na kwotę [...] zł, na kwotę [...] zł oraz na kwotę [...] zł oraz z dnia [...] lutego 2015 r., o wszczęciu postępowania na kwotę [...] zł. R. D. przedłożył również kserokopię umowy ugody nr [...] regulującej warunki spłaty na rzecz banku zadłużenia z tytułu zadłużenia na karcie kredytowej na kwotę [...] zł. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Rozpoznając wniosek na wstępie należy stwierdzić, że stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej jako p.p.s.a. może być przyznane osobie fizycznej na jej wniosek. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – wówczas obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, lub w zakresie częściowym – wówczas obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych i wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 1, § 2 i § 3 ustawy). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 powołanej ustawy). Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy uznać należy, że skarżący wykazał, iż znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej do przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. Jakkolwiek jak wynika z akt sprawy, w tym z treści zaskarżonej decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] czerwca 2015 r., skarżący ma zapewnione potrzeby bytowe, jest właścicielem gospodarstwa rolnego, z którego uzyskuje dochód miesięczny i otrzymuje dopłaty, ponadto mieszka z matką, która utrzymuje się z emerytury rolniczej w wysokości [...] zł, niemniej jednak przeciwko skarżącemu prowadzone są postępowania egzekucyjne, jak również posiada on znaczne zadłużenie w banku. Należy więc uznać, że R. D. jakkolwiek mając zabezpieczone podstawowe potrzeby bytowe (częściowo dzięki doraźnej pomocy rodziny), nie byłby w stanie samodzielnie opłacić kosztów ustanowienia w sprawie profesjonalnego pełnomocnika. Natomiast w odniesieniu do wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych należy wyjaśnić, że skarżący w niniejszej sprawie korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych na podstawie art. 239 pkt 1 lit. e P.p.s.a. W myśl tego przepisu nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Niniejsza sprawa dotyczy świadczenia w drodze wyjątku, czyli świadczenia z ubezpieczenia społecznego, które mieści się w powyższej kategorii spraw. Ustawowy charakter zwolnienia oznacza, że strona skarżąca przewlekłość organu w tej kategorii spraw nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych już od momentu wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego (wniesienia skargi) poprzez cały tok tego postępowania, zarówno przed sądem pierwszej instancji – wojewódzkim sądem administracyjnym – jak i przed sądem II instancji – Naczelnym Sądem Administracyjnym. Z kolei, zgodnie z art. 262 P.p.s.a., przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. W rezultacie wniosek strony, która korzysta z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, a występuje o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, podlega rozpoznaniu tylko w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego. W pozostałym bowiem zakresie o zwolnieniu od kosztów sądowych rozstrzyga sama ustawa. W odróżnieniu od zwolnienia mocą postanowienia sądu lub referendarza sądowego (zwolnienie podmiotowe zależne od sytuacji majątkowej strony), zwolnienie ustawowe ma charakter przedmiotowy i jest niezależne od sytuacji majątkowej strony i jej możliwości płatniczych. W tej sytuacji w oparciu o powołane wyżej przepisy oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy p.p.s.a. postanowiono jak w sentencji postanowienia.