II SA/Wa 1282/19
WyrokWSA w Warszawie2019-09-26
Skład orzekający: Andrzej Góraj, Ewa Kwiecińska, Joanna Kube
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił wyłączenia stosowania przepisów ustawy zaopatrzeniowej (art. 15c, art. 22a, art. 24a) wobec funkcjonariusza, który pełnił służbę na rzecz państwa totalitarnego, nie spełniając przesłanek krótkotrwałości służby oraz rzetelnego wykonywania obowiązków po 12 września 1989 r., w tym z narażeniem zdrowia i życia?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej nieprawidłowo odmówił wyłączenia stosowania przepisów ustawy zaopatrzeniowej, ponieważ nie dokonał wszechstronnej oceny przesłanek określonych w art. 8a ust. 1 ustawy, w szczególności nie zbadał wystarczająco okoliczności dotyczących "krótkotrwałości służby" oraz "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków", w tym potencjalnego wpływu służby przygotowawczej i tajnego charakteru służby na ocenę sprawy. Decyzja organu była wadliwa z powodu naruszenia przepisów postępowania administracyjnego i przekroczenia granic uznania administracyjnego.Stan faktyczny
L. G. złożył wniosek o wyłączenie stosowania przepisów art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej, argumentując, że jego służba na rzecz państwa totalitarnego była krótkotrwała i rzetelnie wykonywał obowiązki po 1989 r., w tym z narażeniem życia. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji odmówił wyłączenia, uznając, że okres służby na rzecz państwa totalitarnego (ponad 2 lata i 11 miesięcy) nie był krótkotrwały, a rzetelność służby po 1989 r. nie była wystarczająca do uznania szczególnie uzasadnionego przypadku. L. G. zaskarżył decyzję, zarzucając naruszenie przepisów materialnych i proceduralnych, w tym błędną wykładnię pojęcia "krótkotrwałość służby" oraz nieuwzględnienie specyfiki jego służby (przygotowawcza, tajna, z narażeniem życia).Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz zasądził od Ministra na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj, Sędzia WSA Ewa Kwiecińska, Sędzia WSA Joanna Kube (spr.), Protokolant specjalista Sylwia Mikuła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 września 2019 r. sprawy ze skargi L. G. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz skarżącego L. G. kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z [...] kwietnia 2019 r. nr [...], na podstawie art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2019 r. poz. 288, z poźn. zm.); zwanej dalej ustawą zaopatrzeniową, po rozpatrzeniu wniosku L. G. z dnia [...] czerwca 2017 r. odmówił wyłączenia stosowania wobec wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a tej ustawy.
Organ uzasadniając wskazał, że przy rozstrzyganiu spraw z zakresu art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, znaczenie fundamentalne ma fakt, że zawiera on w istocie dwie przesłanki formalne, których spełnienie otwiera możliwość zastosowania go względem konkretnej osoby, jednakże nakłada również na organ obowiązek weryfikacji, czy rozpatrywana sprawa stanowi szczególnie uzasadniony przypadek. Jedynie w takiej sytuacji ustawodawca dopuszcza możliwość wyłączenia względem wnioskującego stosowania przepisów ogólnych, to jest art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.
Przepis art. 8a ustawy zaopatrzeniowej w pierwszym rzędzie nakłada na organ obowiązek weryfikacji spełnienia przez stronę przesłanek formalnych określonych w ust. 1 pkt 1 i 2 tego przepisu. Powyższe przesłanki są nieostre, co oznacza, że intencją ustawodawcy było zagwarantowanie uprawnionemu organowi możliwości indywidualnego podejścia do każdej sprawy poprzez wprowadzenie uznania administracyjnego.
Krótkotrwałość musi być każdorazowo oceniana indywidualnie, z zastrzeżeniem, że winna być ona analizowana przede wszystkim w ujęciu bezwzględnym, jako długość okresu służby na rzecz totalitarnego państwa. Dodatkowo przesłankę tę należy oceniać w aspekcie proporcjonalnym, tj. w porównaniu stosunku służby na rzecz totalitarnego państwa do całości okresu służby byłego funkcjonariusza. Oznacza to, że obok oceny czy dany okres czasu może być uznany za "krótkotrwały" w ujęciu ogólnym, powinien on być także oceniony abstrakcyjnie, jako stosunek tego okresu do całego okresu służby.
Organ wskazał, że również druga z przesłanek formalnych, ujętych w art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, tj. rzetelność wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r. w szczególności z narażeniem zdrowia i życia, ma charakter nieostry
i winna być każdorazowo oceniana indywidualnie.
Zdaniem organu, rzetelne wykonywanie obowiązków służbowych oznacza ich realizację na najwyższym poziomie. Postawa rzetelnego funkcjonariusza charakteryzuje się wzorowością w działaniu służbowym, nie tylko w zakresie podejmowania i nienagannej realizacji zadań obligatoryjnych, ale także wykazywania inicjatywy i realizowania obowiązków dodatkowych. Ponadto istotna jest także postawa funkcjonariusza w służbie i poza nią, rygorystyczne przestrzeganie prawa, dyscypliny i etyki zawodowej, a także honoru funkcjonariusza służb publicznych.
Organ podniósł, że zwrot "szczególnie z narażeniem zdrowia i życia" ocenić należy, jako dodatkowy czynnik wpływający na ocenę wartości rzetelnej służby funkcjonariusza. Podkreślił, że warunek "narażenie zdrowia i życia" odnosi się do kwalifikacji narażenia, rozumianej, jako stwierdzenie istnienia zagrożenia innego, niż normalne następstwo pełnienia służby, przy założeniu, że w jej istotę wpisane jest ryzyko zagrożenia życia i zdrowia. Z perspektywy ustawowej regulacji ważne jest, aby zagrożenie nie było normalnym następstwem służby, czy też nie miało charakteru hipotetycznego, ale było rzeczywiste, dowiedzione i miało charakter wyjątkowy.
Uprawnienie z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej ma charakter wyjątkowy i dotyczy wyłącznie osób, w przypadku, których "krótkotrwałość" jest niezaprzeczalna, a "rzetelność" służby oczywista, bezdyskusyjna i poparta nadzwyczajnymi osiągnięciami - w szczególności pełniona z narażeniem zdrowia i życia, bowiem tylko wówczas można uznać, że w sprawie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek.
Zdaniem organu, w przedmiotowej sprawie nie została spełniona przesłanka dopuszczalności wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a, wskazana w art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej, ponieważ okres służby na rzecz totalitarnego państwa zarówno w ujęciu bezwzględnym – długości tego okresu, jak i w ujęciu proporcjonalnym – stosunku długości tego okresu do całego okresu służby, nie może być oceniany, jako krótkotrwały.
Organ ustalił, że L. G. pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa od dnia [...] sierpnia 1987 r. do dnia 31 lipca 1990 r., tj. przez okres 2 lat, 11 miesięcy i 17 dni, a cały okres jego służby wynosi łącznie 27 lat, 6 miesięcy i 14 dni.
Zdaniem organu, wskazany okres służby na rzecz totalitarnego państwa zarówno w ujęciu bezwzględnym - długości tego okresu, jak i w ujęciu proporcjonalnym - stosunku długości tego okresu do całego okresu służby, nie może być oceniony, jako krótkotrwały. Kilkuletnia realizacja obowiązków służbowych nie ma charakteru tymczasowego, doraźnego, czy epizodycznego i z całą pewnością przez ten okres strona dokładnie zaznajomiła się ze specyfiką realizowanych zadań oraz ich charakterem.
Przyjęto ponadto, że L. G. w toku pełnionej służby po dniu
12 września 1989 r. rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki, na co wskazują informacje zawarte w opiniach służbowych oraz wnioski o mianowanie na kolejne, wyższe stopnie. Nie był karany dyscyplinarnie. Nie były prowadzone wobec niego żadne postępowania karne czy karno-skarbowe. Wśród zgromadzonych dokumentów znajdują się zaświadczenia potwierdzające pełnienie przez zainteresowanego służby wywiadowczej za granicą oraz pełnienie służby w warunkach szczególnie zagrażających życiu
i zdrowiu.
Organ wyraził stanowisko, że abstrahując od weryfikacji rzetelności wykonywania przez wnioskodawcę zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., nawet z narażeniem zdrowia i życia, nie spełnia on pierwszej przesłanki stypizowanej w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej.
Przyjął, że w sprawie z wniosku L. G. nie zostały spełnione przesłanki, pozwalające na skorzystanie z uprawnień wynikających z art. 8a ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej, które umożliwiłyby wyłączenie stosowania względem wnioskodawcy dyspozycji art. 15c, art. 22a i art. 24a tejże ustawy.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie L. G. zakwestionował decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...], wnosząc o jej uchylenie, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego w wysokości dwukrotności stawki przewidzianej przepisami prawa.
Zaskarżonej decyzji zarzucił:
1. naruszenie przepisów materialnego, tj. art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy zaopatrzeniowej;
2. naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7, art. 8, art. 77, art. 80 i art. 107 § 1 k.p.a.;
3. oraz art. 8a ust. 1 pkt 1 w związku z art. 7a § 1 k.p.a., poprzez błędną wykładnię klauzuli generalnej "krótkotrwałość służby", bez uwzględnienia korzystnej dla skarżącego wykładni tego przepisu, w sytuacji, gdy w sprawie zachodzą uzasadnione wątpliwości co do treści ww. normy prawnej, które to wątpliwości winny być interpretowane na korzyść skarżącego.
Skarżący, uzasadniając skargę wskazał, że organ nie odniósł się do argumentów podniesionych we wniosku, w szczególności do tego, że znaczna część służby przed dniem 31 lipca 1990 r. została przeznaczona na przeszkolenie (9 miesięcy, tj. 33% okresu zaliczonego, jako okres "służby na rzecz totalitarnego państwa"). W zaskarżonej decyzji organ zasygnalizował, że krótkotrwałość wiąże się z możliwością zaznajomienia się ze specyfiką realizowanych zadań i ich charakterem, jednak zupełnie pominął kwestię pozostawania w służbie przygotowawczej. Cały trwający 2 lata, 11 miesięcy i 17 dni okres służby przed 31 lipca 1990 r., pokrywał się ze służbą przygotowawczą, którą pełnił od dnia [...] sierpnia 1987 r. do dnia [...] sierpnia 1990 r. Skarżący zaznaczył, że służbę przygotowawczą zakończył po 31 lipca 1990 r. Jego zdaniem, organ winien zbadać, jaki wpływ na ocenę krótkotrwałości służby, miało pozostawanie przez niego w służbie przygotowawczej, która ze swej istoty obejmuje teoretyczne oraz praktyczne przygotowanie do pełnienia przyszłych obowiązków służbowych. W tej kwestii organ w ogóle nie zweryfikował okoliczności przytoczonych we wniosku i nie poddał ich ocenie.
Skarżący wskazał, że organ nie zbadał także pozostałych przesłanek, pozwalających na skorzystanie z wyłączenia, o którym mowa w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Nie przeanalizował przebiegu służby skarżącego, w tym jego osiągnięć pod kątem spełnienia przesłanki "szczególnego przypadku". W szczególności, że powoływał się na fakt, że jego służba była w dużej mierze objęta klauzulą tajności i w związku z tym miał ograniczone możliwości wskazywania dokładnego przebiegu służby i konkretnych osiągnięć, za co został odznaczony w 2012 r. Brązowym Krzyżem Zasługi. W toku służby awansował w stanowiskach i w stopniach, co wynikało z sumiennego pełnienia obowiązków. Otrzymywał wyłącznie pozytywne oceny pracy.
Zdaniem skarżącego, liczne uchybienia organu wobec prawa procesowego i materialnego skutkowały tym, że organ nie zastosował wobec niego prawidłowo art. 8a ustawy zaopatrzeniowej i nie wyłączył stosowania art. 15c tej ustawy, pomimo iż, spełnił wszystkie niezbędne warunki do tego wyłączenia. Taki stan rzeczy nie pozwala, aby zaskarżona decyzja pozostała w obrocie prawnym, co uzasadnia uwzględnienie skargi w całości.
Skarżący wyraził pogląd, że w świetle art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy zaopatrzeniowej, wystąpienie choćby jednej z przesłanek zawartych w tym przepisie daje możliwość zastosowania instytucji wyłączenia stosowania przepisu art. 15c tej ustawy.
W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne.
Odnosząc się do zarzutów skargi stwierdził, że wskazane w art. 8a ustawy zaopatrzeniowej przesłanki muszą zachodzić łącznie. Według organu oczywistym jest, iż użyty w przepisie art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej spójnik "oraz’' oznacza koniunkcje dwóch warunków. Zakładając hipotetycznie uznanie wskazanych w ww. przepisie przesłanek za samodzielne i alternatywne, to wówczas rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r. zupełnie niwelowałoby znaczenie służby uznanej w ww. ustawie za służbę na rzecz totalitarnego państwa. W konsekwencji, każdy funkcjonariusz, który rzetelnie wykonywałby zadania i obowiązki po dniu 12 września 1989 r., a wcześniej służył w instytucjach i formacjach wymienionych w art. 13b, byłby w świetle tej ustawy traktowany na równi z tym, który nigdy w tych instytucjach i formacjach służby nie pełnił.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107, z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej przepisu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.; dalej "p.p.s.a.").
Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie.
Ustawa z 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy zaopatrzeniowej (...) (Dz.U. z 2016 r. poz. 2270) przewiduje obniżenie emerytur i rent inwalidzkich wszystkim funkcjonariuszom, którzy pozostawali w służbie przed dniem 2 stycznia 1999 r., i którzy w okresie od dnia 22 lipca 1944 r. do dnia 31 lipca 1990 r. pełnili służbę w wymienionych w ustawie instytucjach i formacjach (tzw. służba na rzecz państwa totalitarnego). Obniżeniu podlegają także renty rodzinne, pobierane po funkcjonariuszach, którzy taką służbę pełnili.
Zgodnie z art. 15c ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, w przypadku osoby, która pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b, i która pozostawała w służbie przed dniem 2 stycznia 1999 r., emerytura wynosi: (1) 0% podstawy wymiaru - za każdy rok służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b; (2) 2,6% podstawy wymiaru - za każdy rok służby lub okresów równorzędnych ze służbą, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, 1a oraz 2-4.
Przepisy art. 14 i art. 15 ust. 1-3a, 5 i 6 stosuje się odpowiednio. Emerytury nie podwyższa się, zgodnie z art. 15 ust. 2 i 3, jeżeli okoliczności uzasadniające podwyższenie wystąpiły w związku z pełnieniem służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b (ust. 2). Wysokość emerytury ustalonej zgodnie
z ust. 1 i 2 nie może być wyższa niż miesięczna kwota przeciętnej emerytury wypłaconej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ogłoszonej przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ust. 3). W celu ustalenia wysokości emerytury, zgodnie z ust. 1-3, organ emerytalny występuje do Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z wnioskiem o sporządzenie informacji, o której mowa w art. 13a ust. 1 (ust. 4). Przepisów ust. 1-3 nie stosuje się, jeżeli osoba, o której mowa
w tych przepisach, udowodni, że przed rokiem 1990, bez wiedzy przełożonych, podjęła współpracę i czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz niepodległości Państwa Polskiego (ust. 5).
Zgodnie natomiast z art. 22a ust. 1 omawianej ustawy, w przypadku osoby, która pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b, rentę inwalidzką, ustaloną zgodnie z art. 22, zmniejsza się o 10% podstawy wymiaru
za każdy rok służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b. Przy zmniejszaniu renty inwalidzkiej okresy służby, o której mowa w art. 13b, ustala się
z uwzględnieniem pełnych miesięcy.
W przypadku osoby, która pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa,
o której mowa w art. 13b i została zwolniona ze służby przed dniem [...] sierpnia
1990 r., rentę inwalidzką wypłaca się w kwocie minimalnej według orzeczonej grupy inwalidzkiej (ust. 2). Wysokość renty inwalidzkiej, ustalonej zgodnie z ust. 1, nie może być wyższa niż miesięczna kwota przeciętnej renty z tytułu niezdolności do pracy wypłaconej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ogłoszonej przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ust. 3). W celu ustalenia wysokości renty inwalidzkiej, zgodnie z ust. 1 i 3, organ emerytalny występuje do Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z wnioskiem o sporządzenie informacji, o której mowa w art. 13a ust. 1. Przepisy art. 13a stosuje się odpowiednio (ust. 4).
Przepisów ust. 1 i 3 nie stosuje się, jeżeli osoba, o której mowa w tych przepisach, udowodni, że przed rokiem 1990, bez wiedzy przełożonych, podjęła współpracę i czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz niepodległości Państwa Polskiego (ust. 5).
Stosownie zaś do treści art. 8a ust. 1 powołanej ustawy, minister właściwy
do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku
do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: pkt 1 krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz pkt 2 rzetelne wykonywanie zadań
i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia
i życia. Do osób, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy art. 15, art. 22 i art. 24 (ust. 2).
Przesłanki wymienione w art. 8a ust. 1 ww. ustawy powinny być spełnione łącznie. Należy bowiem zwrócić uwagę, że w cytowanym wyżej przepisie ustawodawca w drodze koniunkcji (przez użycie spójnika "oraz") połączył ze sobą dwa wymogi dla skutecznego ubiegania się o wyłączenie stosowania art. 15c, art. 22a oraz art. 24a ustawy w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b ustawy. Takie rozumienie art. 8a ust. 1 ustawy wynika z wykładni językowej. Zgodnie z jej regułami, czyli regułami języka polskiego (tzw. znaczeniem słownikowym), techniką legislacyjną (rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie zasad techniki prawodawczej - Dz. U. z 2016 r., poz. 283), logiką formalną (znajdującą zastosowanie do rachunku zdań) oraz utrwaloną praktyką orzeczniczą - użycie spójników: "i", "oraz", lub "łącznie" reprezentuje koniunkcję łączną, czyli taki rodzaj relacji między zdaniami, w których zdania (wyrażenia) poprzedzające i następujące po spójniku muszą być zastosowane kumulatywnie (łącznie).
Wskazać należy, że decyzja wydana na podstawie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej ma charakter fakultatywny i podejmowana jest w ramach uznania administracyjnego.
Sądowa kontrola decyzji opartej na uznaniu administracyjnym, jakkolwiek ma ograniczony zakres, to jednak wymaga zbadania, czy organ administracji wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, zgodnie z celem danej ustawy oraz czy wyboru takiego dokonał po ustaleniu i rozważeniu istotnych dla sprawy okoliczności. Kontroli sądowej podlega w szczególności uzasadnienie decyzji uznaniowej z punktu widzenia powiązania ustaleń faktycznych z rekonstruowaną normą prawną oraz z wyrażeniami normatywnymi, określającymi przesłanki wydania decyzji uznaniowej.
Uznanie administracyjne, a więc upoważnienie organu administracji publicznej do dokonania wyboru konsekwencji prawnych stosowanej normy prawa administracyjnego, realizuje się dopiero po wnikliwym, wyczerpującym i przekonującym uzasadnieniu powodów przyjęcia, przez organ stosujący prawo, danego rozumienia pojęcia niedookreślonego będącego przesłanką podjęcia decyzji uznaniowej. Tak więc, organ stosujący prawo jest zobowiązany do udowodnienia poprawności przyjętego przez siebie rozumienia danego pojęcia i przedstawienia argumentów przemawiających za przyjęciem określonego sposobu rozumowania.
Przepis art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej zawiera trzy pojęcia niedookreślone: "szczególnie uzasadniony przypadek", "krótkotrwała służba" oraz "rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków". Zatem na organie spoczywa obowiązek interpretacji tych pojęć, a następnie oceny ich wystąpienia na tle okoliczności faktycznych każdej indywidualnej sprawy administracyjnej. W przypadku ustalenia wystąpienia powyższych przesłanek w danej sprawie, uruchomiona zostaje konstrukcja decyzji uznaniowej na gruncie, której organ może wyłączyć stosowanie przepisów art. 15c, art. 22a i art. 24c ww. ustawy.
W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie organ nie dopełnił ciążących na nim obowiązków w tym względzie. Nie ocenił bowiem wystąpienia zawartych w tym przepisie przesłanek w odniesieniu do przedstawionych okoliczności faktycznych sprawy. W istocie organ nie rozpatrzył zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Wydana w sprawie decyzja nie została również należycie umotywowana. Uzasadnienie decyzji nie spełnia wymogów określonych w art. 107 § 3 w związku z art. 11 k.p.a.
Z uzasadnienia decyzji uznaniowej powinno wynikać, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Zaniechanie w powyższym zakresie powoduje, iż organ naraża się na skuteczny zarzut dowolności (arbitralności) decyzji.
W uzasadnieniu decyzji z [...] kwietnia 2019 r. organ nie dokonał oceny zaistnienia przesłanki "krótkotrwałości służby" w rozumieniu art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej, stwierdzając jedynie, że okres 2 lat, 11 miesięcy i 17 dni służby na rzecz totalitarnego państwa, przy łącznej służbie 27 lat, 6 miesięcy i 14 dni, zarówno w ujęciu bezwzględnym - długości tego okresu, jak i w ujęciu proporcjonalnym - stosunku długości tego okresu do całego okresu służby, nie może być oceniony, jako krótkotrwały. Kilkuletnia realizacja obowiązków służbowych nie ma charakteru tymczasowego, doraźnego, czy epizodycznego i z całą pewnością przez ten okres strona dokładnie zaznajomiła się ze specyfiką realizowanych zadań oraz ich charakterem.
Zdaniem Sądu, brak odniesienia tej przesłanki do okoliczności faktycznych rozpatrywanej sprawy wskazuje na niezachowanie należytej staranności w załatwieniu sprawy, która właśnie ze względu na materię, poddaną uznaniowej decyzji organu, wymaga rzetelnego i wszechstronnego rozważenia wszystkich istotnych jej elementów, zgodnie z regułami postępowania określonymi w art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a., a także wyrażoną w art. 8 k.p.a. zasadą zaufania uczestnika postępowania do władzy publicznej.
W ocenie Sądu, istotne znaczenie dla oceny przypadku skarżącego może mieć podnoszony przez niego fakt, że cały trwający 2 lata, 11 miesięcy i 17 dni okres służby przed 31 lipca 1990 r., pokrywał się ze służbą przygotowawczą, którą pełnił od [...] sierpnia 1987 r. do dnia [...] sierpnia 1990 r., a ponadto, że przez 9 miesięcy tej służby odbywał przeszkolenie.
Organ (w konsekwencji uznania, że skarżący nie spełnia przesłanki określonej w art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy) w zasadzie pominął kwestię dotyczącą przebiegu służby skarżącego po 31 lipca 1990 r. Minister podał wprawdzie, że szczególnie uzasadniony przypadek zachodzi wówczas, gdy funkcjonariusz (poza spełnieniem przesłanek wymienionych w art. 8a ust. 1 pkt 1 i pkt 2) legitymuje się wybitnymi osiągnieciami w służbie, szczególnie wyróżniającymi go na tle pozostałych funkcjonariuszy. Nie zbadał i nie ocenił jednak wyczerpująco osiągnięć skarżącego w służbie, mimo, że skarżący podnosił pewne okoliczności dotyczące jego służby, mogące wskazywać, że nie był przeciętnym funkcjonariuszem.
Trzeba dodać, że w aktach sprawy znajduje się dokumentacja potwierdzająca pełnienie przez skarżącego służby wywiadowczej za granicą oraz pełnienie służby w warunkach szczególnie zagrażających życiu i zdrowiu. Organ do tych faktów się nie odniósł.
Zdaniem Sądu istotne znaczenie dla oceny przypadku skarżącego może mieć również podnoszony przez niego fakt, że jego służba po 1989 r. była w dużej mierze objęta klauzulą tajności i w związku z tym miał ograniczone możliwości wskazywania dokładnego przebiegu służby i konkretnych osiągnięć.
Zaniechanie organu w powyższym zakresie czyni zaskarżoną decyzję wadliwą i obliguje Sąd do jej eliminacji z obrotu prawnego. Trafne są zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uzasadnienie wydanej w sprawie decyzji nie spełnia wymogów określonych w art. 107 § 3 w zw. z art. 11 k.p.a. W konsekwencji, rozstrzygniecie organu w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów art. 15c, art. 22a, art. 24a ustawy zaopatrzeniowej zostało wydane z naruszeniem granic uznania administracyjnego.
Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania, obejmujących wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego w stawce minimalnej (480 zł) - Sąd rozstrzygnął w pkt 2 sentencji wyroku w oparciu o art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800, z późn. zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło