II SA/Wa 1284/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bronisław Szydło, Asesorzy WSA Janusz Walawski, Przemysław Szustakiewicz (spr.), Protokolant Dorota Kwiatkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2006 r. sprawy ze skargi W. J. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] maja 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty specjalnej - oddala skargę - II SA/Wa 1284/06 UZASADNIENIE Prezes Rady Ministrów, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2006 r. utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] maja 2006 r. odmawiającą przyznania panu W. J. renty specjalnej. W uzasadnieniu organ podniósł, że przyznanie świadczenia na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. nr 39. poz. 353 z późn. zm.) jest możliwe w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Przepis ten nie precyzuje warunków jakie powinny być spełnione, aby renta lub emerytura mogła być przyznana w trybie tego przepisu. W związku z powyższym każdy wniosek jest wnikliwie rozpatrywany i oceniany pod kątem występowania okoliczności mogących uzasadniać potraktowanie sprawy w sposób szczególny. Przy rozpatrywaniu wniosków o przyznanie świadczeń specjalnych sytuacja bytowa wnioskodawców brana jest pod uwagę, jednak nie stanowi jedynego kryterium przyznawania tych świadczeń. Świadczenie specjalne może być przyznane osobie niezdolnej do pracy z uwagi na wiek lub stan zdrowia, znajdującej się w trudnej sytuacji bytowej, o ile w sprawie występują też inne okoliczności, wskazujące na jej szczególny charakter. Mogą to być m.in. wybitne zasługi wnioskodawcy w jakiejś dziedzinie albo szczególne zdarzenia losowe. Prezes Rady Ministrów wskazał, że W. J. urodzony w roku 1963, w uzasadnieniu wniosku o przyznanie renty podał, że pracował jako [...] w [...] i w dniu [...] listopada 1989 r. uległ wypadkowi komunikacyjnemu w pracy, doznając licznych obrażeń, których skutki odczuwa do dzisiaj a jego stan zdrowia stale się pogarsza. Komisja lekarska uznała wnioskodawcę za częściowo (okresowo) niezdolnego do pracy i w 1999 r. w wyniku kolejnego badania, W. J. uznany został za osobę całkowicie zdolną do pracy. W związku z tym ZUS wstrzymał wypłatę renty. Pan W. J. odwołał się od tego wyroku, ale odwołanie to oraz apelacja od wyroku Sądu Okręgowego w T. zostały oddalone (wyrok Sądu Apelacyjnego z [...].08.2000 r.), a skarga kasacyjna została odrzucona, zdaniem wnioskodawcy, z naruszeniem przepisów Konstytucji RP. Ponieważ, w ocenie wnioskodawcy, stan jego zdrowia stale się pogarszał, złożył do ZUS wniosek o przywrócenie prawa do renty. Orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z [...] sierpnia 2004r. ponownie uznany został za zdolnego do pracy. Sąd Okręgowy oddalił odwołanie strony od decyzji ZUS odmawiającej przyznania prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. Apelacja od wyroku tego sądu złożona została w dniu [...] listopada 2005 r. Wnioskodawca powołuje się na dramatyczną sytuację bytową swojej rodziny. Obydwoje z żoną są osobami bezrobotnymi, w 2002 r. strona ukończyła LO dla dorosłych, ale nie pomogło to w znalezieniu zatrudnienia. Na utrzymaniu mają dwóch synów, a środki otrzymywane z opieki społecznej nie pokrywają podstawowych potrzeb. Pan W. J. nadesłał do organu orzeczenie uznające go za inwalidę III grupy (częściowa niezdolność do pracy) w latach 1990-1999 w związku z wypadkiem. Z dodatkowych dokumentów nadesłanych przez Pana W. J. wynika m.in., że zarejestrował się jako osoba bezrobotna w 1997 r. (wcześniej pobierając rentę pracował na 3/4 etatu). Wyrejestrowany został (na 20 dni) w 1999 r. i od tego czasu nadal zarejestrowany jest jako osoba bezrobotna, w tym od stycznia 2000 r. do lutego 2001 r. otrzymywał zasiłek dla bezrobotnych. Nadesłał też fotokopie świadectw pracy potwierdzające zatrudnienie w okresach (od ukończenia ZSZ): [...].08.1982-[...].04.1985, w tym do roku 1983 ZSW stosunek pracy rozwiązany na mocy porozumienia stron, [...].05.1985-[...].10.1986 (wypowiedział umowę pracownik, bez okresu wypowiedzenia), [...].11.1986-[...].02.1987 (wypowiedział zakład pracy), [...].05.1987-[...].09.1987 (wypowiedział umowę pracownik), [...].10.1987-[...].05.1990 kierowca ( stosunek pracy rozwiązany został w związku z przejściem na rentę), [...].01.1992 do [...].04.1997 r. na 3/4 etatu jako [...] (stosunek pracy rozwiązany na mocy porozumienia stron). Wnioskodawca nadesłał też wyroki sądowe, z których wynika, że biegli sądowi uznali, że obrażenia doznane w roku 1989 uległy zagojeniu i od 1999 r. nie powodują niezdolności do pracy zgodnej z posiadanymi kwalifikacjami tj. [...], z czym wnioskodawca się nie zgadza. W okresie gdy nie pobierał renty utrzymywał się z zasiłków z opieki społecznej, ponadto bezrobotna żona "dorabia" w okresie letnim u okolicznych rolników. Wnioskodawca jest posiadaczem gospodarstwa rolnego o pow. 1,25 ha, ale, jak podaje, powierzchnia tej działki nie pozwala na utrzymanie się i dlatego ziemię uprawia sąsiad i płaci podatki (nie podaje ile otrzymuje za dzierżawę). Podał, że jego rodzina uprawia tylko warzywa na kilkuarowej działce. Organ wskazał, że z informacji nadesłanych przez Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w F. wynika, że rodzina korzysta z pomocy społecznej od 2001 r. We wspólnym gospodarstwie rolnym pozostają: Pan W. J., bezrobotny, z dochodem z gospodarstwa rolnego 246 zł, żona A. J., bezrobotna, otrzymująca zasiłki rodzinne w wysokości 86 zł, oraz dwóch uczących się synów ur. w 1990 i 1993r. (młodszy cierpi na niezdiagnozowane [...]). Łączny dochód rodziny wynosi więc 565 zł, a wydatki: energia elektryczna - 85 zł, gaz - 40 zł, woda - 30 zł, leki - 180 zł. Kryterium dochodowe dla tej rodziny wynosi 1264 zł. Rodzina objęta jest pomocą w formie zasiłku okresowego - 232 zł i zasiłków celowych: marzec i maj 2006 r. po 240 zł. GOPS podał m.in., że źródłem utrzymania rodziny jest gospodarstwo rolne, nie wspomniał, że jest ono wydzierżawione. Jednak, jak podkreślił Prezes Rady Ministrów, pan W. J. nie przedstawił żadnych okoliczności uzasadniających uznanie jego sytuacji za szczególną. Okoliczności takiej nie stanowi niewątpliwie trudna sytuacja materialna rodziny spowodowana bezrobociem, ani okoliczności wymienione przez stronę we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Twierdzenia wnioskodawcy, że jest osobą niezdolną do pracy z uwagi na stan zdrowia, nie znajdują potwierdzenia w dokumentach (lekki stopień niepełnosprawności, do którego wnioskodawca zaliczony został przez ww. Zespół do [...] grudnia 2006 r. oznacza, że jest zdolny do podjęcia zatrudnienia w ramach otwartego rynku pracy). Z zebranego materiału dowodowego nie wynika więc, aby spełnione były przesłanki uzasadniające przyznanie renty specjalnej - przesłanki te powinny być spełnione łącznie. W dniu 12 maja 2006 r. skargę na powyższą decyzję złożył pan W. J. Skarżący wskazał, ze jest niezadowolony z rozstrzygnięcia i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na podstawie art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz.1270 ze zm.) do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Natomiast, zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153 poz.1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Rozpatrywana pod tym względem skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wskazać, że decyzja wydana przez organ w sprawie ma charakter uznaniowy. Ustawodawca bowiem przyznał organowi możliwość wyboru sposobu realizacji celu wyrażonego w przepisie ustawy, jakim jest przyznanie świadczenia na specjalnych warunkach. W konsekwencji organ, dokonując swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, może rozstrzygnąć daną sprawę uznając za istotne określone fakty i podniesione przez stronę argumenty przemawiające za ustalonym wynikiem postępowania, inne zaś uznając za nieistotne dla rozstrzygnięcia. W trakcie dokonywania wspomnianej oceny, organ administracji publicznej zobligowany jest mieć na uwadze słuszny interes obywateli oraz uwzględniać interes społeczny, w szczególności zaś powinien zmierzać do realizacji zasady prawdy obiektywnej, co w przypadku uznania administracyjnego ma szczególne znaczenie. Dlatego też trafność rozstrzygnięcia w każdym indywidualnym przypadku wymaga szczegółowego zbadania i rozważenia wszelkich argumentów, które stanowiłyby podstawę do przyjęcia określonego stanowiska. Rozstrzygając w ramach uznania administracyjnego organ jest ponadto zobowiązany do przestrzegania przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. z 2000 r. Dz. U. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), a przede wszystkim do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Zobowiązany jest również do wyczerpującego zebrania, rozpatrzenia i oceny całego materiału dowodowego zgodnie z treścią art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz do uzasadnienia według wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a. Niezależnie od powyższego dodać należy, że uznaniowy charakter decyzji administracyjnej oznacza nie tylko możliwość działania organu na jego własną odpowiedzialność w oparciu o upoważnienie ustawowe. Zakreśla on także zakres jej sądowej kontroli, która nie jest wyłączona, lecz ograniczona w szczególności do badania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z zachowaniem przepisów procedury administracyjnej, a to zarówno przepisów szczegółowych, jak i zasad ogólnych określonych w rozdziale drugim działu I Kodeksu postępowania administracyjnego. Sąd kontroluje zatem, czy w toku tego postępowania podjęto wszelkie niezbędne kroki dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy zebrano wszystkie dowody w celu ustalenia istnienia bądź nieistnienia ustawowych przesłanek decyzji uznaniowej oraz czy podjęta na ich podstawie decyzja nie wykracza poza granice uznania administracyjnego. Innymi słowy mówiąc, czy nie nosi cech dowolności. Wspomniane granice wytycza natomiast sam wybór rozstrzygnięcia, dokonywany na podstawie kryteriów słuszności i celowości. Pozostaje on poza kontrolą sądowo – administracyjną, która obejmuje wyłącznie kryterium legalności określone we wskazanym wyżej art. 1 § 1 i § 2 ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych. Mając zatem za podstawę powyższe kryteria, w pierwszej kolejności należy zauważyć, że Prezes Rady Ministrów nie uchybił temu obowiązkowi. Organ w obszernym, odpowiadającym warunkom wskazanym w art. 107 § 3 k.p.a uzasadnieniu, wskazał na podstawę prawną podjętych działań oraz dowody zebrane w sprawie. Organ słusznie podkreślił, że prawo do przyznania świadczenia osadza się na dwóch przesłankach: trudna sytuacja bytowa oraz wybitne zasługi dla Państwa Polskiego. W sprawie skarżący wykazał trudną sytuację materialną swoją i swojej rodziny, ale brak jest dowodów, które wskazywałby na to, iż pan W. J. spełnia drugą przesłankę – wybitne zasługi dla Państwa Polskiego. Tymczasem obie przesłanki muszą być spełnione łącznie, aby wnioskodawca mógł otrzymać świadczenie. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 w związku z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.