II SA/Wa 1287/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA - Eugeniusz Wasilewski, Sędziowie WSA - Iwona Dąbrowska (spr.), - Joanna Kube, Protokolant: - Łukasz Pilip, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 października 2005 r. sprawy ze skargi J.K. na orzeczenie Komisji do Spraw Służby Zastępczej z dnia [...] maja 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przeznaczenia do odbywania służby zastępczej - oddala skargę - Orzeczeniem nr [...] z dnia [...] kwietnia 2004 r. Komisja Wojewódzka do Spraw Służby Zastępczej w P., na podstawie art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o służbie zastępczej (Dz. U. Nr 223, poz. 2217), odmówiła J.K. przeznaczenia go do odbywania służby zastępczej. W uzasadnieniu orzeczenia organ wskazał, że J.K. nie sprecyzował zasad moralnych, które uniemożliwiłyby mu pełnienie służby wojskowej a ponadto, że poborowy przedstawił uproszczony obraz wojska jako instytucji służącej zabijaniu. W odwołaniu od powyższego orzeczenia J.K. wskazał, że orzeczenie komisji jest dla niego krzywdzące. Wskazał również, że nie posiada on predyspozycji koniecznych w służbie wojskowej, a jego psychiki i przekonań nie da się już zmienić. Podniósł, że jest wrażliwy na krzywdę ludzką i przeciwny używaniu przemocy, a w wojsku byłby obiektem szykan stosowanych przez kolegów. Orzeczeniem nr [...] z dnia [...] lipca 2004 r. Komisja do Spraw Służby Zastępczej, po rozpatrzeniu odwołania J.K., na podstawie art. 13 ust. l ustawy o służbie zastępczej odmówiła skarżącemu przeznaczenia go do odbywania służby zastępczej. W uzasadnieniu orzeczenia organ podniósł, że poborowy nie potrafił wskazać na rzeczywisty konflikt zasad moralnych z warunkami pełnienia służby wojskowej, a przedstawiana argumentacja posiada przede wszystkim charakter psychologiczny. W skardze na powyższe orzeczenie J.K. zarzucił organowi, że jego argumenty zostały wybiórczo wykorzystane do uzasadnienia odmowy, zgodzono się jednak z faktem, że mają one podłoże psychologiczne. W jego ocenie nie da się oddzielić zasad moralnych od psychicznych, które w jego przypadku są ściśle powiązane. W odpowiedzi na skargę komisja wniosła o jej oddalenie i podtrzymała swoje stanowisko faktyczne i prawne zawarte w zaskarżonym orzeczeniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 17 grudnia 2004 r. o sygnaturze akt II SA/Wa 2219/04 uchylił zaskarżone orzeczenie i wskazał, że zgodnie z art. 138 § 1 kpa, który ma zastosowanie do postępowania w sprawach określonych w ustawie o służbie zastępczej (stosownie do jej art. 6 ust. 1), organ odwoławczy winien wydać swoje orzeczenie kierując się unormowaniem zawartym w powołanym przepisie Kodeksu postępowania administracyjnego. A zatem Sąd uznał, że orzeczenie Komisji do Spraw Służby Zastępczej odmawiające przeznaczenia skarżącego do służby zastępczej obarczone było wadą prawną. Komisja do Spraw Służby Zastępczej, ponownie rozpoznając odwołanie J.K., orzeczeniem z dnia [...] maja 2005 r., utrzymała w mocy orzeczenie Komisji Wojewódzkiej do Spraw Służby Zastępczej w P. z dnia [...] kwietnia 2004 r., powołując argumenty tożsame z zawartymi we wcześniejszym swoim orzeczeniu z dnia [...] lipca 2004 r. W ponownej skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J.K. oprócz wcześniejszych argumentów, zawartych w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 16 sierpnia 2004 r., wskazał również na bezduszność Komisji i przedmiotowe potraktowanie go. Podniósł też, że jego stan psychiczny uległ pogorszeniu i zmuszony był podjąć leczenie. W odpowiedzi na skargę Komisja wniosła o jej oddalenie i podtrzymała swoje stanowisko faktyczne i prawne zawarte w zaskarżonym orzeczeniu. Wskazała ponadto, że argumentacja skarżącego odnosi się wyłącznie do kwestii psychologicznych. Skarżący zaś, zdaniem organu, nie skonkretyzował poglądów wskazujących na rzeczywisty związek pomiędzy swoimi przekonaniami moralnymi a niemożnością odbycia zasadniczej służby wojskowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, wojewódzki sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Podstawę materialnoprawną decyzji stanowi przepis art. 11. ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o służbie zastępczej (Dz. U. Nr 223, poz. 2217), zgodnie z którym poborowy, który został, na podstawie przepisów ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jednolity Dz. U. z 2004 r. Nr 241, poz. 2416, ze zm.), przeznaczony do odbycia zasadniczej służby wojskowej albo przeszkolenia wojskowego, może złożyć wniosek o przeznaczenie go do służby zastępczej. Wniosek taki powinien w szczególności zawierać oświadczenie o wyznawanych przekonaniach religijnych, jak również wskazanie w wyznawanej doktrynie religijnej podstawy wyłączającej możliwość odbywania służby wojskowej oraz wykazać rzeczywiste związki z wyznawaną doktryną religijną lub wskazać wyznawane zasady moralne, które pozostają w sprzeczności z obowiązkami żołnierza odbywającego służbę wojskową. A zatem decyzja wydana przez organ na podstawie tego artykułu ma charakter decyzji uznaniowej. Uznanie stwarza organowi administracji publicznej możliwość działania na własną odpowiedzialność, jakkolwiek na podstawie upoważnienia udzielonego przez ustawodawcę. Uznaniowy charakter decyzji nie wyklucza wprawdzie samo przez się jej sądowej kontroli, ale oznacza, iż kontrola ta sprowadza się zasadniczo do badania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z zachowaniem przepisów procedury administracyjnej, zarówno przepisów szczegółowych, jak i zasad ogólnych określonych w rozdziale drugim Kodeksu postępowania administracyjnego. W szczególności sąd kontroluje czy w toku tego postępowania podjęto wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, czy zebrano wszystkie dowody w celu ustalenia istnienia bądź nieistnienia ustawowych przesłanek decyzji uznaniowej oraz czy podjęta na ich podstawie decyzja nie wykracza poza granice uznania administracyjnego, czyli czy nie nosi ona cech dowolności. Badaniu podlega zatem to, czy przy wydawaniu zaskarżonej decyzji spełniona została, zawarta w art. 7 kpa, powinność uwzględnienia słusznego interesu społecznego i strony oraz czy respektowana była konstytucyjna zasada równości wobec prawa. Sam wybór rozstrzygnięcia, dokonywany na podstawie kryteriów słuszności i celowości, pozostaje już jednak poza kontrolą sądowo-administracyjną. Sąd administracyjny nie jest władny wkraczać w to uznanie, gdyż wtedy musiałby dokonać oceny zaskarżonej decyzji z punktu widzenia słuszności i celowości, wykraczając poza granice określone w art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, dokonując oceny zaskarżonej decyzji w omówionym wyżej zakresie, nie stwierdził aby naruszała ona prawo w stopniu uzasadniającym jej wzruszenie. Decyzja uznaniowa może być przez sąd uchylona w wypadkach stwierdzenia, iż została wydana z takim naruszeniem przepisów prawa o postępowaniu lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdyby organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Wskazać należy, że udowodnienie faktu, iż wyznawane zasady moralne, pozostają w sprzeczności z obowiązkami żołnierza odbywającego służbę wojskową spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. Skutki te w sprawie niniejszej polegają na odbyciu zastępczej służby wojskowej zamiast zasadniczej. Takie bowiem znaczenie wyrazowi "zastępczo" podaje Słownik języka polskiego pod redakcją prof. dr. Mieczysława Szymczaka (PWN - Warszawa 1993, tom III, str. 961). Zgodzić się należy ze stanowiskiem organu, że przedstawiona przez skarżącego argumentacja ma przede wszystkim charakter psychologiczny i nakierowana jest głównie na brak predyspozycji po stronie skarżącego do bycia żołnierzem. W niniejszej sprawie skarżący zaprezentował jedynie ogólnikowe uzasadnienie swojego wniosku, zaś podnoszona przez niego wrażliwość na krzywdę ludzką, niechęć do przemocy i rozwiązywanie konfliktów w sposób pokojowy mieści się w ogólnie przyjętych zasadach moralnych i zasady te w żaden sposób nie stoją w sprzeczności z obowiązkami żołnierza odbywającego służbę wojskową. J.K. nie skonkretyzował zatem wyznawanych zasad moralnych, które pozostawałyby w sprzeczności z obowiązkami żołnierza odbywającego służbę wojskową. Wskazać należy, że zgodnie z art. 2 Konstytucji RP Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Wojsko jest emanacją panującego porządku prawnego i służy jego ochronie. Ponadto zarówno zastępcza służba wojskowa, jak też służba zasadnicza jest formą daniny na rzecz społeczności, w której skarżący żyje i której jest członkiem. W związku z tym oczywistym jest, że wypełnienie tego obowiązku wiąże się z pewnymi niedogodnościami dla wszystkich osób, które obowiązek ten wypełniają. Kierując się powyższymi względami Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 151 powołanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę oddalił.