II SA/Wa 1288/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Dąbrowska Sędziowie WSA Ewa Grochowska - Jung (spr.) Olga Żurawska - Matusiak Protokolant starszy referent Marcin Borkowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2012 r. sprawy ze skargi P. J. na orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej 1. uchyla zaskarżone orzeczenie 2. stwierdza, że zaskarżone orzeczenie nie podlega wykonaniu w całości 3. zasądza od Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. na rzecz P. J. kwotę 257 (dwieście pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania Stan faktyczny przedstawia się następująco: Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska w E., na skierowanie Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] w G. z dnia [...] listopada 2011 r., po przeprowadzeniu postępowania orzeczniczego oraz po zapoznaniu się z dokumentacją medyczną, wydała projekt orzeczenia nr [...] z dnia [...] stycznia 2012 r., w którym rozpoznała u P. J. szereg schorzeń, w tym ujęte w pkt 1 rozpoznania – [...] - § 67 pkt 2 i uznała [...] P. J. za niezdolnego do zawodowej służby wojskowej - kategoria [...] i inwalidę [...] grupy bez związku ze służbą wojskową. Projekt ten wpłynął do Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. celem zatwierdzenia. Zespół orzeczniczy RWKL w W., mając na względzie również wcześniejsze orzeczenie TWKL w E. nr [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r., na mocy którego z powodu przebytej [...] - § 67 pkt 1, orzekany został uznany za zdolnego do zawodowej służby wojskowej i od którego się nie odwoływał, po analizie całości akt orzeczniczo-lekarskich zgromadzonych przez TWKL w E. z powodu wątpliwości, czy zaliczenie orzekanego przez TWKL do [...] grupy inwalidzkiej bez związku ze służbą wojskową jest uzasadnione, zwrócił się pismem nr [...] z dnia [...] lutego 2012 r. do prof. A. F. – [...] o wydanie opinii w tej sprawie. Ze złożonej do akt opinii wynika, że w przypadku [...] P. J. należy rozpoznać przebytą [...] - § 67 pkt 1, orzekanego nie należy również zaliczać do żadnej grupy inwalidzkiej, gdyż objawy pojawiające się w zaburzeniach [...] ustępują, kiedy znika czynnik stresowy. Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w W. protokołem z posiedzenia Zespołu Orzeczniczego z dnia [...] lutego 2012 r. nie zatwierdziła projektu orzeczenia Terenowej Wojskowej Komisje Lekarskiej w E. nr [...] z dnia [...] stycznia 2012 r. i zarządziła ponowne rozpatrzenie sprawy i wydanie nowego orzeczenia. Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska w E. orzeczeniem nr [...] w sprawie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej z dnia [...] lutego 2012 r. uznała P. J. za zdolnego do zawodowej służby wojskowej (kategoria [...] – zał. 1 Grupa [...]). Od powyższego orzeczenia P. J. wniósł odwołanie, w którym domagał się uznania za niezdolnego do zawodowej służby wojskowej oraz uznania schorzenia za pozostające w związku ze służbą. Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w W. orzeczeniem nr [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r., po rozpatrzeniu odwołania P. J., działając na podstawie § 4 pkt. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. (Dz. U. z 2004 r. nr 151, poz. 1594 ze zm.) w sprawie utworzenia komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu dziania i właściwości oraz § 5 w związku z § 29, § 30 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. (Dz. U. z 2010 r. nr 15, poz. 80) w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymała w mocy zaskarżone orzeczenie. W uzasadnieniu orzeczenia organ odwoławczy wskazał, powołując się na opinię prof. dr hab. n. med. A. F., iż u skarżącego należy rozpoznać przebytą [...] - § 67 pkt 1. W przypadku [...] czas jej trwania nie przekracza dwóch lat. Organ wskazał ponadto, że objawy zaburzeń [...] mogą wystąpić w sytuacji przystosowywania się do trudnych zmian życiowych, związane są z indywidualnymi predyspozycjami lub wrażliwością uwarunkowaną cechami osobowości i ustępują po wyeliminowaniu czynnika stresowego lub zaadaptowaniu się do nowych warunków. Dlatego nie może być mowy o utrwalonym charakterze zaburzeń, a co za tym idzie nie może być mowy o ich związku ze służbą wojskową ani o inwalidztwie z tego tytułu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie P. J. wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia oraz poprzedzającego je orzeczenia organu I instancji. Skarżący zarzuca wojskowym komisjom lekarskim, że wydając swoje orzeczenia nie wzięły pod uwagę wszystkich zgromadzonych dokumentów i nie zbadały wszystkich okoliczności sprawy. Twierdzi, że nie zostały wzięte pod uwagę informacje m.in. o jego próbie samobójczej. Za dowód swojej niezdolności do służby wojskowej uważa fakt permanentnego przebywania na zwolnieniach lekarskich, natomiast jako dowód związku schorzeń ze służbą wojskową podaje fakt, że przed powołaniem do zawodowej służby wojskowej był zdrowy. Zaznacza też, że w czasie trwania czynności orzeczniczych nie miał wglądu w całość dokumentacji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270), do rozpoznawania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Przeprowadzając kontrolę zaskarżonej decyzji należy stwierdzić, że skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ w postępowaniu przed Rejonową Wojskową Komisją Lekarska w W. doszło do naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. W pierwszej kolejności należy wskazać, że skoro, zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, zdolność i fizyczną i psychiczną do pełnienia zawodowej służby wojskowej ustala wojskowa komisja lekarska, która wydaje w tej sprawie orzeczenie, a orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej jest decyzją, to w postępowaniu mającym za przedmiot ustalenie takiej zdolności orzekające organy mają obowiązek stosować wszystkie ogólne zasady postępowania administracyjnego (por. art. 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego). Postępowanie administracyjne winno być zatem prowadzone w zgodzie w zgodzie z wyrażoną w art. 7 k.p.a. zasadą prawdy obiektywnej oraz z unormowaną w art. 9 k.p.a. zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów państwowych. Realizacji tych dwóch zasad służy m.in. instytucja wyłączenia pracownika, której ustawodawca poświęcił rozdział 5. Kodeksu postępowania administracyjnego (przepisy art. 24 – 27 k.p.a.). Z akt administracyjnych wynika natomiast, iż Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w W. dopuściła się naruszenia art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., a w konsekwencji całe postępowanie odwoławcze dotknięte zostało kwalifikowaną wadą. Stosownie bowiem do art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. Natomiast w myśl art. 26 § 1 k.p.a., w przypadku wyłączenia pracownika (art. 24) jego bezpośredni przełożony wyznacza innego pracownika do prowadzenia sprawy, przy czym, jak stanowi z kolei przepis art. 24 § 4 k.p.a., wyłączony pracownik powinien podejmować tylko czynności niecierpiące zwłoki ze względu na interes społeczny lub ważny interes stron. Wolą ustawodawcy, wyrażoną w przepisie art. 27 § 1 k.p.a., w przypadkach określonych w art. 24 § 1 k.p.a., wyłączeniu podlega również członek organu kolegialnego. Wyłączenie pracownika, jako czynność procesowa rozstrzygająca o udziale konkretnego pracownika w postępowaniu w indywidualnie oznaczonej sprawie, następuje w formie postanowienia (art. 123 § 1 i § 2 k.p.a.). Taką też formę procesową ma postanowienie o wyznaczeniu innego pracownika do prowadzenia sprawy. Obydwa postanowienia wydawane są kolejno po sobie (por. J. Borkowski (w:) J. Borkowski, B. Adamiak "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", Wyd. C.H. Beck, 12. wyd., s.146, teza 16.). Odnosząc treść powołanego przepisu do skontrolowanych przez Sąd działań orzekających w sprawie organów administracji należy w sposób jednoznaczny stwierdzić, że w postępowaniu prowadzonym przez organ II instancji (Rejonową Wojskową Komisję Lekarską w W.) brało udział dwóch pracowników tego organu, którzy uprzednio brali udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia (decyzji) organu I instancji, tzn. orzeczenia Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w E. z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...]. Osobami tymi byli członkowie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. w osobach [...] lek. J. P. i [...] lek. T. C. Otóż, wyżej wymienieni pracownicy brali udział w postępowania prowadzonym przez TWKL w E. w ramach instytucji uregulowanej w § 26 cyt. wyżej rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 stycznia 2006 r. w sprawie orzekania o inwalidztwie żołnierzy zawodowych, żołnierzy zwolnionych z zawodowej służby wojskowej oraz emerytów i rencistów wojskowych, a także właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach, zwanego dalej rozporządzeniem. Zgodnie bowiem z treścią ust. 1 tego przepisu rozporządzenia, projekt orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej ustalającego: 1) trwałą lub czasową niezdolność do pełnienia zawodowej służby wojskowej oraz związek lub brak związku choroby lub ułomności z taką służbą, 2) związek lub brak związku śmierci z zawodową służbą wojskową - przewodniczący wojskowej komisji lekarskiej przesyła wraz z pozostałą dokumentacją do wojskowej komisji lekarskiej wyższego stopnia. Wedle treści § 26 ust. 2, wojskowa komisja lekarska wyższego stopnia zajmuje stanowisko na podstawie otrzymanej dokumentacji. W razie potrzeby wojskowa komisja lekarska wyższego stopnia może przeprowadzić ponowne badanie lekarskie i badania specjalistyczne oraz skierować żołnierza na obserwację szpitalną, a także przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dokumentów. Następnie przepis ten reguluje dalsze postępowania w sprawie przed komisją lekarską I instancji, uzależniając sposób prowadzenia tego postępowania i możliwy kierunek jego rozstrzygnięcia od stanowiska zajętego przez wojskową komisję lekarską wyższego stopnia. I tak, po pierwsze, w przypadku zatwierdzenia projektu orzeczenia przez wojskową komisję lekarską wyższego stopnia wojskowa komisja lekarska wydaje orzeczenie w brzmieniu zatwierdzonego projektu (§ 26 ust. 3 rozporządzenia). Po drugie zaś, w przypadku niezatwierdzenia projektu orzeczenia przez wojskową komisję lekarską wyższego stopnia komisja ta nakazuje ponowne rozpatrzenie sprawy i wydanie orzeczenia uwzględniającego jej stanowisko. W takim przypadku wojskowa komisja lekarska wydaje orzeczenie zgodne ze stanowiskiem wojskowej komisji lekarskiej wyższego stopnia (§ 26 ust. 4 rozporządzenia). Analiza powyższego unormowania prowadzi do wniosku, że przepisem § 26 rozporządzenia prawodawca wprowadził do postępowania prowadzonego przez wojskowe komisje lekarskie szczególny rodzaj współdziałania organów – współdziałania podobnego do instytucji współdziałania przyjętej przez ustawodawcę na gruncie przepisu art. 106 k.p.a. Nie jest to jednak współdziałanie tożsame ze współdziałaniem uregulowanym w art. 106 k.p.a., gdyż art. 106 k.p.a. nie dotyczy organów powiązanych ze sobą zależnością służbową, pozostających w stosunku nadrzędności i podporządkowania organizacyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 września 2007 r., sygn. akt II OSK 776/07, LEX nr 360131). Istotną cechą współdziałania określonego w § 26 rozporządzenia jest okoliczność, że w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przez organ I instancji bierze także udział organ wyższego stopnia, a udział ten wyraża się w formie zatwierdzenia lub odmowy zatwierdzenia projektu orzeczenia organu I instancji. Współdziałanie to polega zatem na współdecydowaniu, w określonych prawem przypadkach, o treści rozstrzygnięcia. Zdaniem WSA w Warszawie, tego rodzaju współdziałanie podlega ograniczeniom przewidzianym w art. 24 k.p.a., a członkowie wojskowej komisji lekarskiej wyższego stopnia, którzy brali udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia (decyzji) wojskowej komisji lekarskiej poprzez tę szczególną postać współdziałania (zarówno w przypadku zatwierdzenia, jak i niezatwierdzenia projektu orzeczenia terenowej wojskowej komisji lekarskiej), podlegają wyłączeniu od udziału w postępowaniu odwoławczym. Jak wskazano już powyżej w rozpoznanej sprawie bezspornym jest, że tak [...] lek. J. P., jak też [...] lek. T. C. brali udział, w ramach opisanej instytucji współdziałania, w postępowaniu w pierwszej instancji. To bowiem ci właśnie lekarze byli członkami Rejonowej Komisji Lekarskiej w W. i brali udział w posiedzeniu zespołu orzeczniczego RWKL w W. dnia [...] lutego 2012 r., podczas którego doszło do odmowy zatwierdzenia projektu orzeczenia TWKL w E. z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...]. Wymienieni lekarze podpisali również protokół z tego posiedzenia. Stwierdzone naruszenie prawa stanowi zatem podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a., a jak wynika z treści przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wystąpienie naruszenie prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego zobowiązuje sąd administracyjny do uwzględnienie skargi i uchylenia zaskarżonego orzeczenia bez konieczności badania, czy naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (por. także T. Woś (w:) "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", pod red. T. Wosia, wyd. 4., Warszawa 2011, str. 665, teza 19.). Toteż, z powodu stwierdzonego kwalifikowanego naruszenie prawa procesowego, rozpatrywanie pozostałych sformułowanych w skardze zarzutów naruszenia prawa procesowego byłoby przedwczesne. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ II instancji zobowiązany będzie do podjęcia czynności procesowych, o których mowa w art. 26 § 1 w zw. z art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. Biorąc pod uwagę wszystkie okoliczności rozpoznawanej sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. orzekł, jak w sentencji wyroku. W oparciu o art. 152 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji w całości. O kosztach, w pkt 3 sentencji wyroku, Sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 209 i art. 205 § 2 tejże ustawy.