II SA/Wa 129/15

WyrokWSA w Warszawie2015-05-28

Skład orzekający: Anna Mierzejewska, Ewa Pisula – Dąbrowska, Stanisław Marek Pietras

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, rozpatrując wniosek o przyznanie renty w drodze wyjątku, prawidłowo zinterpretował i zastosował przepisy ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, w szczególności w kontekście długoletniego stażu pracy ubezpieczonego i uchwały Sądu Najwyższego dotyczącej renty z tytułu niezdolności do pracy?
Ratio decidendi
Organ administracyjny, rozpatrując wniosek o rentę w drodze wyjątku, był związany wytycznymi sądu zawartymi w poprzednim orzeczeniu. Zaniechał on prawidłowej interpretacji przepisów dotyczących renty ustawowej, w szczególności art. 57 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS oraz uchwały Sądu Najwyższego, co skutkowało przyznaniem świadczenia mniej korzystnego finansowo dla strony. Błędy organu nie mogą prowadzić do negatywnych skutków dla strony, zwłaszcza w tak trudnej sytuacji zdrowotnej.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o przyznanie renty w drodze wyjątku dla P.O., który doznał udaru mózgu i jest całkowicie niezdolny do pracy i samodzielnej egzystencji. Organ odmówił przyznania świadczenia, a następnie po uchyleniu decyzji przez WSA, przyznał rentę w drodze wyjątku, jednak skarżący zakwestionował jej wysokość. Sąd uchylił decyzję organu, wskazując na nieprawidłowe zastosowanie przepisów dotyczących renty ustawowej i brak uwzględnienia długiego stażu pracy ubezpieczonego.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję, stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, zasądza od Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz skarżącego kwotę 240 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Mierzejewska, Sędziowie WSA Ewa Pisula – Dąbrowska (spr.), Stanisław Marek Pietras, Protokolant starszy sekretarz sądowy Maria Zawada, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 maja 2015 r. sprawy ze skargi całkowicie ubezwłasnowolnionego P. O. reprezentowanego przez opiekuna J. O. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3. zasądza od Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz skarżącego całkowicie ubezwłasnowolnionego P. O. reprezentowanego przez opiekuna J. O. kwotę 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), w związku z uchyleniem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 2 września 2014 r., sygn. akt II SA/Wa 609/14, decyzji organu z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...], po ponownym rozpatrzeniu sprawy, powołując się na art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), przyznał na stałe dla całkowicie ubezwłasnowolnionego P.O. rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy w drodze wyjątku, w wysokości 844,45 zł miesięcznie. W sprawie został ustalony następujący stan faktyczny. P.O., ur. [...] kwietnia 1955 r., doznał w dniu [...] lutego 2013 r. udaru mózgu, był hospitalizowany, a od dnia [...] maja 2013 r. znajduje się w ośrodku [...]. Nie chodzi, nie siada, nie porusza kończynami, nie można z nim nawiązać żadnego logicznego kontaktu, nawet wzrokowego, nie sygnalizuje i nie kontroluje żadnych potrzeb fizjologicznych, żywiony jest dojelitowo i wymaga stałej opieki w codziennych czynnościach życiowych. Od dnia 1 grudnia 2010 r. do dnia udaru mózgu P.O. pracował na stanowisku starszego referenta ds. administracyjno-biurowych w [...]. Wniosek o rentę został złożony w dniu 7 maja 2013 r., a w dniu [...] lipca 2013 r. ZUS wydał decyzję odmawiającą przyznania renty w trybie zwykłym. Następnie w dniu [...] lipca 2013 r., po ponownym przeliczeniu okresów składkowych i nieskładkowych, ZUS wydał drugą decyzję odmawiającą przyznania renty w trybie zwykłym. Ustalono wówczas, że P.O. posiada 25 lat, 10 miesięcy oraz 16 dni okresów składkowych i nieskładkowych. Następnie Prezes ZUS, rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku, decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. znak [...], odmówił przyznania świadczenia w drodze wyjątku, ustalając, że strona udokumentowała 26 lat, 2 miesiące i 8 dni łącznego okresu ubezpieczenia, ale zamiast 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych udokumentowano jedynie 2 lata, 5 miesięcy i 6 dni tych okresów. Powyższą decyzję organ utrzymał w mocy decyzją z dnia [...] lutego 2014 r. znak [...]. Orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] stycznia 2014 r. ustalono, że P.O. jest trwale całkowicie niezdolny do pracy oraz trwale niezdolny do samodzielnej egzystencji. Od decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lutego 2014 r. została wniesiona skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Uchylając zaskarżoną decyzję, Sąd w uzasadnieniu wyroku z dnia 2 września 2014 r., sygn. akt II SA/Wa 609/14, wskazał, że organ, rozstrzygając w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku, w ogóle nie odniósł się do długości stażu pracy ubezpieczonego (26 lat i 2 miesiące i 8 dni). Podkreślił, że okoliczność tę organ pominął, uznając ją za niemającą znaczenia, wobec niespełnienia przez wnioskodawcę przesłanki szczególnych okoliczności. Sąd podkreślił, że zgodne z art. 57 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach, renta z tytułu niezdolności do pracy (przyznawana na zasadach ogólnych) przysługuje ubezpieczonemu, który spełnił łącznie następujące warunki: 1) jest niezdolny do pracy; 2) ma wymagany okres składkowy i nieskładkowy; 3) niezdolność do pracy powstała w okresach, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1 i 2, pkt 3 lit. b, pkt 4, 6, 7 i 9, ust. 2 pkt 1, 3-8 i 9 lit. a, pkt 10 lit. a, pkt 11-12, 13 lit. a, pkt 14 lit. a i pkt 15-17 oraz art. 7 pkt 1-3, 5 lit. a, pkt 6 i 12, albo nie później niż w ciągu 18 miesięcy od ustania tych okresów. Natomiast stosownie do ust. 2 art. 57 wymienionej ustawy, przepisu ust. 1 pkt 3 nie stosuje się do ubezpieczonego, który udowodnił okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiety lub 25 lat dla mężczyzny oraz jest całkowicie niezdolny do pracy. Wyjaśnił, że na przestrzeni 58 lat życia skarżący udowodnił okres składkowy i nieskładkowy wynoszący ponad 25 lat pracy. Tak długi staż pracy nie pozostaje bez wpływu na prawo do świadczenia, pomimo braku opłacania składek przez okres 5 lat w ostatnim dziesięcioleciu. Jednocześnie za własne przyjął stanowisko Sądu Najwyższego, wyrażone w Uchwale Składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego – Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych z dnia 23 marca 2006 r., sygn. akt I UZP 5/2005 (OSNP 2006/19-20/305), że "Renta z tytułu niezdolności do pracy przysługuje ubezpieczonemu, który udowodnił okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiety lub 25 lat dla mężczyzny oraz jest całkowicie niezdolny do pracy (art. 57 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych – jednolity tekst: Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zmianami), bez potrzeby wykazywania przewidzianego w art. 58 ust. 2 tej ustawy pięcioletniego okresu składkowego i nieskładkowego przypadającego w ciągu ostatniego dziesięciolecia przed zgłoszeniem wniosku o rentę lub przed dniem powstania niezdolności do pracy". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podkreślił, że zmiana brzmienia przepisu art. 57 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, poprzez dodanie ust. 2, miała na celu przeniesienie sytuacji osób z długim stażem ubezpieczeniowym i całkowicie niezdolnych do pracy ze statusu ubiegających się o świadczenie przyznawane na zasadzie wyjątku, w oparciu o uznanie Prezesa ZUS, do statusu osób mających prawo podmiotowe do renty. W ocenie Sądu, organ pominął również okoliczność, że skarżący stał się osobą całkowicie niezdolną do pracy i samodzielnej egzystencji w trakcie trwania ubezpieczenia w skutek okoliczności nagłych – doznał on udaru mózgu. Wskazał, że ponownie rozpoznając sprawę organ zobowiązany jest dokonać subsumcji stanu faktycznego sprawy pod prawidłowo zinterpretowany przepis art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, z uwzględnieniem poczynionych rozważań oraz uchwały Sądu Najwyższego z dnia 23 marca 2006 r., sygn. akt I UZP 5/2005. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] listopada 2014 r., uchylił decyzję z dnia [...] listopada 2013 r. i przyznał P.O. rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy na stałe w wysokości 844,45 zł miesięcznie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J.O., opiekun prawny P.O., reprezentowana przez adwokata, zaskarżyła powyższą decyzję w części dotyczącej wysokości przyznanej renty. Zarzuciła naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy poprzez: - niezastosowanie art. 15 i art. 62 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, przy ustaleniu wysokości przyznanej renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy na stałe, oraz naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 8, art. 10, art. 77 § 1, art. 107 § 3 i 4 K.p.a., poprzez: - niewyjaśnienie dokładnie stanu faktycznego i działanie wbrew interesowi strony, - zaniechanie zebrania i rozważenia materiału dowodowego, co do wysokości koniecznych środków utrzymania P.O., - niepoinformowanie strony o postępowaniu prowadzonym po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 września 2014 r., sygn. akt II SA/Wa 609/14, oraz o zamiarze wydania decyzji, uniemożliwiając wypowiedzenie się strony w zakresie zgłoszonych żądań, dowodów i materiałów w sprawie, - nieuzasadnienie decyzji, która nie uwzględnia żądania strony w całości. Strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej wysokości przyznanej renty, dopuszczenie dowodów z dokumentów dołączonych do skargi, zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania oraz kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Stwierdził, że przepisy wskazują na konkretną, regulowaną w trybie ustawowym, wysokość minimalnego świadczenia emerytalnego i rentowego oraz wskazał, że ta właśnie wysokość świadczenia odnosi się do świadczeń w drodze wyjątku. Podniósł, że z tego względu Prezes ZUS nie ma swobody w ustalaniu wysokości takiego świadczenia, brak też jest podstawy, by w konkretnej sprawie wysokość taką wyliczyć. Organ wskazał, że skarżący nie nabył prawa do żadnych świadczeń w trybie zwykłym, a przy ustalaniu świadczenia w tym trybie, czy też w drodze wyjątku, nie są brane pod uwagę koszty, jakie ponosi strona, gdyż świadczenia te nie zależą od potrzeb świadczeniobiorcy. W piśmie z dnia 25 maja 2015 r. pełnomocnik opiekuna prawnego skarżącego wniósł o zobowiązanie organu do przyznania świadczenia w drodze wyjątku w wysokości renty z tytułu niezdolności do pracy, która przysługiwałaby stronie w trybie zwykłym, podnosząc, że organ nie wskazał podstawy prawnej twierdzenia, że wysokość minimalnego świadczenia odnosi się w szczególności do świadczeń w drodze wyjątku. Stwierdził, że "odpowiednim świadczeniem" w rozumieniu art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, powinna być renta z tytułu niezdolności do pracy, która zostałaby przyznana stronie w trybie zwykłym. Podkreślił brak uzasadnienia zaskarżonej decyzji, a tym samym brak wyjaśnienia podstawy prawnej zaskarżonej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Do akt zostało złożone pismo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z którego wynika, że łącznie okresy składkowe i nieskładkowe skarżącego wynoszą 27 lat, 1 miesiąc i 5 dni. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Zakres kontroli sądowej wyznaczony jest przez przepis art. 134 tej ustawy, zgodnie z którym sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa, skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Powołana regulacja oznacza, iż niezależnie od zarzutów skargi ocenie sądu poddana jest cała sprawa administracyjna, zarówno w zakresie postępowania poprzedzającego jej wydanie, jak i zastosowania prawa materialnego, z obowiązkiem przestrzegania zakazu zmiany zaskarżonego aktu na niekorzyść strony skarżącej. Przeprowadzona przez Sąd, w granicach tak określonej kognicji, kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że została ona wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, które uzasadnia jej uchylenie. Regulacja powyższa nie ma jednak zastosowania do przyznawania świadczeń w drodze wyjątku. Sąd dokonuje kontroli legalności zaskarżonej decyzji na dzień jej wydania. W rozpoznawanej sprawie należy przede wszystkim wskazać, że Prezes ZUS rozstrzygając w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku był, stosownie do art. 153 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, związany wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 września 2014 r., sygn. akt II SA/Wa 609/14. Zgodnie z tym przepisem, ocena i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu, wiążą w sprawie ten sąd oraz organ (...). Stosownie do wytycznych, zawartych w uzasadnieniu tegoż wyroku, organ powinien rozważyć, czy wobec zmiany treści art. 57 ustawy o emeryturach i rentach z FUS oraz wobec treści uchwały Składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego – Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych z dnia 23 marca 2006 r., sygn. akt I UZP 5/2005, w ogóle jest możliwe orzekanie w przedmiocie renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku, jeśli stronie, z uwagi na długoletni staż pracy, przysługuje renta w trybie zwykłym. Okoliczności tych, w zaskarżonej decyzji, organ nie rozważył, nie zbadał – mimo oceny prawnej i wytycznych Sądu zawartych w uzasadnieniu wyroku. Organ pominął, i nie odniósł się do tego, iż Sąd Najwyższy, w powołanej uchwale, jednoznacznie stwierdził – usuwając rozbieżności w dotychczasowym orzecznictwie – że "renta z tytułu niezdolności do pracy przysługuje ubezpieczonemu, który udowodnił okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiety lub 25 lat dla mężczyzny oraz jest całkowicie niezdolny do pracy (art. 57 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - jednolity tekst: Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.), bez potrzeby wykazywania przewidzianego w art. 58 ust. 2 tej ustawy pięcioletniego okresu składkowego i nieskładkowego przypadającego w ciągu ostatniego dziesięciolecia przed zgłoszeniem wniosku o rentę lub przed dniem powstania niezdolności do pracy". Zdarzeniem uprawniającym do świadczenia rentowego jest powstanie niezdolności do pracy, jak ma to miejsce w przypadku skarżącego (całkowita niezdolność do pracy) oraz ponad 25 letni okres pracy. Sąd Najwyższy podkreślił w wymienionej wyżej uchwale (co zostało wskazane w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 września 2014 r., którym organ był związany), że z uwagi na treść art. 57 ustawy o emeryturach i rentach z FUS w jego pełnym brzmieniu "należy dojść do wniosku, że w odniesieniu do osób, o których mowa w tym przepisie, ustawodawca zrezygnował nie tylko z wymagania, aby niezdolność do pracy powstała w okresach wymienionych w ustępie 1 pkt 3, ale ponadto określił w sposób szczególny wymagany dla nabycia przez nich prawa do renty okres składkowy i nieskładkowy oraz stopień niezdolności do pracy. (...)". Oznacza to, że art. 58 ust. 1 cytowanej ustawy, nie odnosi się do art. 57 ust. 2 tej ustawy, który samodzielnie określił minimalny okres składkowy i nieskładkowy. Z tego też względu, w odniesieniu do osób, o których mowa w art. 58 ust. 1, nie znajduje zastosowania ust. 2 tego przepisu, który w przypadku osób w wieku powyżej 30 lat wymaga, aby 5-letni okres zatrudnienia przypadał w ciągu ostatniego dziesięciolecia przed zgłoszeniem wniosku o rentę lub przed dniem powstania niezdolności do pracy. Nadto Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że zmiana brzmienia przepisu art. 57 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, poprzez dodanie ust. 2, miała na celu przeniesienie sytuacji osób z długim stażem ubezpieczeniowym i całkowicie niezdolnych do pracy ze statusu ubiegających się o świadczenie przyznawane na zasadzie wyjątku, w oparciu o uznanie Prezesa ZUS, do statusu osób mających prawo podmiotowe do renty, co organ miał uwzględnić, a czego nie uczynił, ponownie rozpatrując sprawę. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie zastosował się do wytycznych Sądu, pominął ocenę prawną wyrażoną przez Sąd, nie dokonał rozważań w przedmiocie uprawnień skarżącego do renty ustawowej i przyznał skarżącemu rentę mniej korzystną finansowo, to jest rentę w drodze wyjątku. W ocenie Sądu, wobec jasnych i nie budzących wątpliwości wytycznych Sądu, należało przede wszystkim zbadać przesłanki do renty ustawowej (np. zawieszając przedmiotowe postępowanie o rentę w drodze wyjątku) a następnie – dopiero po uznaniu, iż brak jest przesłanek do renty ustawowej – rozstrzygać o rencie mniej korzystnej finansowo, tj. w drodze wyjątku. Zaniechanie przez organ tych działań skutkuje de facto przyznaniem świadczenia mniej korzystnego finansowo dla strony. Biorąc pod uwagę wyjątkowo trudną sytuację zdrowotną skarżącego (po udarze, bez kontaktu, wymagający stałej opieki), tak ustalona wysokość świadczenia bez zbadania i ustalenia, czy przysługuje świadczenie o wyższych parametrach (ustawowe) godzi w podstawową zasadę zaufania obywatela do organów Państwa. Wskazać też należy, iż w aktach sprawy znajdują się decyzje o odmowie przyznania renty (ustawowej) – pierwsza z dnia [...] lipca 2013 r. (k-60 akt adm.) oraz druga decyzja z dnia [...] lipca 2013 r. (k-91 akt adm.) i obie te decyzje zostały wydane przez ZUS. Organ nie wskazał, która z tych decyzji jest prawomocna, a zatem, czy zaistniały podstawy do przyznania renty w trybie art. 83 omawianej ustawy. Przepis ten znajduje zastosowanie wyłącznie w sytuacji, kiedy wnioskodawcy nie przysługuje świadczenie ustawowe. Swoim działaniem organ naruszył też art. 107 § 3 K.p.a., bowiem w uzasadnieniu pominął i nie odniósł się do kwestii, czy w niniejszej sprawie zachodzą, czy też nie, przesłanki ustawowe z art. 57 ust. 2 o emeryturach i rentach z FUS. Organ tym samym naruszył przepis art. 83 cytowanej ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, albowiem nie wskazał, czy skarżącemu nie przysługuje świadczenie ustawowe, i na mocy której decyzji. W ocenie Sądu, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy uzasadniał podjęcie rozważań, czy skarżący spełnia przesłanki do przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w trybie zwykłym. Z ostrożności procesowej odnieść należy się również do treści art. 134 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd rozważał tę kwestię i uznał, że przyjęte w wyroku rozstrzygnięcie nie narusza zakazu reformationis in peius. Należy podkreślić, że oddalenie przedmiotowej skargi przez Sąd, poprzedzone musiałoby być uznaniem, że skarżącemu nie przysługuje świadczenie ustawowe. Oddalenie przez Sąd wniesionej skargi przesądziłoby de facto, że skarżącemu nie przysługuje świadczenie ustawowe, albowiem tylko w sytuacji, gdy strona nie posiada prawa do renty ustawowej, zastosowanie znajduje przepis art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Wobec uzasadnionych wątpliwości w tym zakresie, których organ, wbrew wytycznym Sądu nie zbadał, pozostawania w obrocie dwóch decyzji ZUS (z dnia [...] lipca 2013 r. oraz z dnia [...] lipca 2013 r. – obu sprzed daty wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 września 2014 r., sygn. akt II SA/Wa 609/14, nie można było stwierdzić, czy na dzień orzekania przez organ zaistniała obligatoryjna przesłanka z art. 83 ustawy, to jest brak uprawnień do renty ustawowej. Za uznaniem, iż nie został naruszony zakazu reformationis in peius przemawia też argument, iż ewentualne przyznanie P.O. renty z tytułu niezdolności do pracy w trybie zwykłym, będzie dla niego bardziej korzystne finansowo, niż przyznanie przez organ świadczenia – w niższej wysokości – w drodze wyjątku. Podkreślić też należy, iż wolą strony skarżącej, wyrażoną w skardze było, by organ zbadał przesłanki do renty i przyznał to świadczenie w wyższej wysokości. Reasumując, w zaistniałej szczególnej sytuacji, rozstrzygniecie Sądu nie narusza zasady reformationis in peius. Ponownie rozpoznając sprawę organ zobowiązany jest rozpatrzeć sprawę, biorąc pod uwagę ocenę prawną wyrażoną w sprawie sygn. akt II SA/Wa 609/14 oraz w sprawie niniejszej. Przedmiotową sprawę winien rozpatrzeć w taki sposób, by nie pozbawić strony co miesięcznego świadczenia, bowiem oczywistym jest, że stronie przysługuje świadczenie, a spornym jedynie, czy świadczenie to ma być wypłacane w trybie zwykłym czy wyjątkowym. Błędy organu nie mogą skutkować negatywnymi skutkami dla strony. Z tych też względów Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. Sąd odstąpił od stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, bo wówczas skutki ex tunc byłyby niekorzystne dla strony. Należy zauważyć, że żaden przepis ustawy o emeryturach i rentach z FUS, w tym art. 83 ust. 1, jak również Kodeksu postępowania administracyjnego, nie daje podstaw do przyznania świadczenia w drodze wyjątku od daty złożenia wniosku, czy też daty innej niż data podjęcia decyzji przyznającej świadczenie. Wyrównanie może nastąpić jedynie od pierwszego dnia miesiąca, w którym świadczenie przyznano. Inaczej jest to uregulowane w odniesieniu do przyznawania rent i emerytur na zasadach ogólnych, jednakże w tych przypadkach ustawa określa terminy przyznania ustawowych świadczeń emerytalno-rentowych. Powyższe przemawia również za tym, że rozstrzygnięcie Sądu nie narusza art. 134 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji w całości Sąd orzekł obligatoryjnie z uwagi na treść art. 152 tej ustawy. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 ustawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło