II SA/Wa 1292/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska (spr.), Asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi J. J. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] maja 2024 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia prawa do świadczenia pieniężnego przysługującego przez okres jednego roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w [...] z dnia [...] marca 2024 r. nr [...]; 2. zasądza od Ministra Obrony Narodowej na rzecz skarżącego J. J. kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Rozkazem personalnym Dyrektora Departamentu Kadr Ministerstwa Obrony Narodowej z [...] listopada 2023 r. nr [...] (pkt 2) J. J. (dalej: "skarżący") został zwolniony z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] stycznia 2024 r. W dniu [...] lutego 2024 r. skarżący, powołując się na art. 459 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz. U. z 2024 r., poz. 248 ze zm.; dalej: "u.o.O."), wystąpił do Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w [...] (dalej: "Dyrektor WBE w [...]", "organ pierwszej instancji") z wnioskiem o wypłatę (jednorazowo z góry) świadczenia pieniężnego przysługującego przez okres jednego roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej. Decyzją nr [...], wydaną [...] marca 2024 r. na podstawie art. 460 ust. 1, 2, 9 i 11 w związku z art. 459 pkt 1 u.o.O., Dyrektor WBE w [...] ustalił skarżącemu prawo do wnioskowanego świadczenia w okresie od [...] lutego 2024 r. do [...] stycznia 2025 r. w wysokości [...] zł miesięcznie. W pkt 1 uzasadnienia ww. rozstrzygnięcia podano, że uposażenie zasadnicze skarżącego według stopnia wojskowego [...] - grupa [...] wynosi [...] zł. Natomiast w pkt 2 uzasadnienia tej decyzji przyznano skarżącemu dodatek za długoletnią służbę wojskową w kwocie [...] zł. Powyższa decyzja została sprostowana postanowieniem organu pierwszej instancji z [...] marca 2024 r. w zakresie stopnia wojskowego (wpisano: "[...]" w miejsce: "[...]") oraz nr grupy (wpisano "grupa [...]" w miejsce "grupa [...]"). W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący podniósł, iż podstawa wymiaru należności, o których mowa w art. 458 i art. 459 pkt 1 i 2 u.o.O., powinna być ustalona w oparciu o stawkę uposażenia, nieskorelowaną ze zmianą stanowiska służbowego, z uwzględnieniem podwyżki [...] ([...] zł) z [...] marca 2023 r. oraz dodatku za wysługę lat - 15%, który nabył po 15 latach służby, tj. [...] września 2023 r. Należy bowiem uwzględnić wszystkie podwyżki, które nastąpiły - niezależnie od awansu lub wyznaczenia na nowe stanowisko - do czasu złożenia wypowiedzenia. Ponadto uzasadnienie decyzji organu pierwszej instancji jest wadliwe - narusza art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572; dalej: "k.p.a."). Po uzupełnieniu dokumentacji i rozpoznaniu odwołania, Minister Obrony Narodowej (dalej: "MON", "organ odwoławczy", "organ drugiej instancji") decyzją z [...] maja 2024 r. nr [...], w oparciu o art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Dyrektora WBE w [...]. W motywach decyzji drugoinstancyjnej MON podkreślił, że niesporne jest spełnienie przez skarżącego kryteriów nabycia prawa do przedmiotowego świadczenia ze względu na posiadanie ponad 15-letniego stażu nieprzerwanej służby wojskowej. Z dokumentacji sprawy wynika, iż: ( do [...] grudnia 2022 r. skarżący pełnił zawodową służbę wojskową na stanowisku [...] - Wydział [...] - Wojskowe Centrum Rekrutacji w [...] - zaszeregowanym do grupy uposażenia -[...]; ( z dniem [...] grudnia 2022 r. skarżący został wyznaczony i objął obowiązki na stanowisku służbowym - [...] Sekcji - Sekcja [...] - Wojskowe Centrum Rekrutacji w [...], zaszeregowanym do wyższej grupy uposażenia - [...]; ( wypowiedzenie stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej skarżącego zarejestrowano [...] października 2023 r. w kancelarii WCR w [...]. Powyższe zestawienie dat objęcia obowiązków i złożenia wypowiedzenia jednoznacznie wskazuje, że wobec skarżącego winien być zastosowany art. 461 u.o.O., który w swej treści jest jednoznaczny i nie budzi wątpliwości. W przypadku stwierdzenia przesłanek do zastosowania ww. przepisu, wojskowy organ emerytalny, ustalając wysokość świadczenia pieniężnego winien uwzględnić uposażenie przysługujące żołnierzowi na poprzednio zajmowanym stanowisku służbowym (tj. w dacie zajmowania tego stanowiska), zgodnie z grupą uposażenia określoną odrębnymi przepisami i uposażeniem, które zostało mu wypłacone. W związku z tym, iż ostatnim dniem zajmowania przez skarżącego stanowiska służbowego zaszeregowanego do grupy uposażenia [...] był [...] grudnia 2022 r., to tę datę powinien przyjąć organ do obliczenia przedmiotowego świadczenia pieniężnego. Skoro celem rozwiązania przyjętego w art. 461 u.o.O. jest ograniczenie zjawiska odchodzenia ze służby żołnierzy zawodowych zaraz po otrzymanym awansie, to niewątpliwie cel taki można osiągnąć wówczas, gdy wszystkie składniki uposażenia przy wyliczaniu należności związanych z odejściem ze służby będą uwzględnione w wysokości należnej na poprzednio zajmowanym stanowisku. Zatem z uwagi na ówcześnie obowiązujące rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 lipca 2022 r, w sprawie stawek uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2022 r., poz. 1484), które mają zastosowanie do ustalania wysokości uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych od dnia 1 stycznia 2022 r. do dnia 28 lutego 2023 r., sporne świadczenie pieniężne winno uwzględniać stawkę uposażenia z ww. rozporządzenia w wysokości [...] zł. Zwaloryzowana stawka uposażenia wynosząca [...] zł nie przysługiwała skarżącemu w ostatnim dniu pełnienia przez niego służby na poprzednim stanowisku. Gdyby ustawodawca chciał uwzględnić waloryzację uposażenia, to art. 461 u.o.O. powinien zawierać analogiczną normę jak to jest wyszczególnione w art. 450 u.o.O. regulującym kwestie wysokości uposażenia żołnierzy zawodowych pozostających w okresie pozostawania w dyspozycji albo w okresie urlopu. Jak stanowi art. 450 ust. 1 u.o.O., ww. grupa żołnierzy zawodowych otrzymuje uposażenie zasadnicze wraz z dodatkami o charakterze stałym, należne na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym, z uwzględnieniem powstałych w tym okresie zmian mających wpływ na prawo do uposażenia lub jego wysokość. Natomiast w art. 461 u.o.O. takiego zapisu nie ma. Dalej organ odwoławczy stwierdził, że w dacie [...] grudnia 2022 r. skarżący legitymował się ponad 14-letnim stażem służby wojskowej. Zatem w myśl § 31 pkt 4 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 9 stycznia 2023 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2023 r., poz. 149 ze zm.), wysokość przysługującego dodatku za długoletnią służbę wojskową będzie wynosiła [...] zł [...] x 12%). MON również odnotował, iż art. 461 u.o.O. jest tożsamy z regulacją zawartą w poprzednio obowiązującym art. 97a ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2022 r., poz. 536; dalej: "s.w.ż.z."). Tym samym ustawodawca utrzymał w nowych przepisach regulację ograniczającą wysokość świadczenia pieniężnego przysługującego z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej do kwoty uposażenia przysługującego na poprzednim stanowisku służbowym. Prawidłowość tej interpretacji potwierdza dotychczasowe orzecznictwo sądowe (vide wyroki wojewódzkich sądów administracyjnych: w Szczecinie z 16 lutego 2017 r., sygn. akt II SA/Sz 1334/16; w Warszawie z 15 listopada 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 1475/19 i z 30 czerwca 2022 r., sygn. akt II SA/Wa 696/22; a także wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego; dalej: "NSA" z 5 kwietnia 2022 r., sygn. akt III OSK 5021/21 - orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). Organ drugiej instancji skonkludował, że skoro przyznanie przedmiotowego świadczenia pieniężnego w istocie polega na wskazaniu przysługujących stawek uposażenia, które wynikowo stanowią o jego wysokości, to trudno uznać zarzuty odwołania za zasadne. Skarżący (reprezentowany przez adwokata J. J.) wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na opisaną wyżej decyzję, zarzucając: 1) obrazę prawa materialnego, tj. art. 459 pkt 1 i art. 460 ust. 1, 2, 9 i 11 oraz art. 461 u.o.O. poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie wskutek pominięcia tego, że: - nakaz ustalenia świadczenia przy przyjęciu uposażenia na poprzednio zajmowanym stanowisku, jest korelowany z uzyskaniem wyższego uposażenia w związku z objęciem przez skarżącego wyższego stanowiska służbowego albo stanowiska służbowego z wyższą grupą uposażenia, - nakaz ustalenia świadczenia, przy przyjęciu uposażenia należnego żołnierzowi na poprzednio zajmowanym stanowisku służbowym, nie jest nakazem zmierzającym do pominięcia, przy ustalaniu tego świadczenia, podwyżek uposażenia uzyskanych ex lege, niezależnie od awansu lub zmiany stanowiska; 2) rażące naruszenie art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez wadliwe uzasadnienie zaskarżonej decyzji, z której nie wynika: - jakie fakty organ uznał za udowodnione, na jakich dowodach się oparł oraz czy i ewentualnie z jakich przyczyn odmówił wiarygodności i mocy dowodowej innym dowodom, - z jakich przyczyn przyjęto, iż skarżący jest porucznikiem, skoro jest kapitanem, - dlaczego organ uznał, że na podstawie art. 461 u.o.O. można, przy ustalaniu świadczenia pieniężnego, pominąć podwyżki wynagrodzenia niezwiązane z awansem zawodowym lub zmianą stanowiska, lecz przysługujące ex lege, tj. niezależnie od nich. W oparciu o ww. zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżący rozwinął poszczególne jej zarzuty, W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o oddalenie skargi, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia. Jednocześnie organ drugiej instancji zawnioskował o rozpoznanie niniejszej sprawy w trybie uproszczonym. Skarżący nie zażądał przeprowadzenia rozprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie zaznaczyć trzeba, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym w oparciu o art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: "p.p.s.a."). Pierwszy z ww. przepisów stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Natomiast art. 120 p.p.s.a. wskazuje, iż w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 459 ust. 1 pkt 1 u.o.O., żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej, niezależnie od odprawy, o której mowa w art. 458, przysługuje przez okres 1 roku po zwolnieniu ze służby wypłacane co miesiąc świadczenie pieniężne w wysokości kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby. Wedle przepisów art. 460 ust. 1, 7, 9, 11 u.o.O.: ( świadczenie pieniężne, o którym mowa w art. 459 pkt 1, przysługuje żołnierzowi, który pełnił nieprzerwanie zawodową służbę wojskową przez okres co najmniej 15 lat, do którego dolicza się okres służby w formacjach, o których mowa w art. 137 ust. 1. Przepis art. 458 ust. 3 stosuje się odpowiednio (ust. 1); ( żołnierz, który posiada uprawnienia do świadczenia pieniężnego, o którym mowa w art. 459 pkt 1, może je pobrać jednorazowo z góry za cały należny okres (ust. 7); ( wypłaty świadczenia pieniężnego, o którym mowa w art. 459 pkt 1, zwrotu kosztów jednorazowego przejazdu żołnierza i członków jego rodziny oraz zwrotu kosztów przewozu urządzenia domowego do obranego przez żołnierza miejsca zamieszkania w kraju dokonuje wojskowy organ emerytalny właściwy dla adresu miejsca pobytu stałego żołnierza, a w przypadku braku takiego adresu - organ emerytalny właściwy dla adresu pobytu czasowego trwającego ponad 3 miesiące (ust. 9); ( wypłaty należności, o których mowa w ust. 9, dokonuje się na pisemny wniosek żołnierza zawodowego, na podstawie decyzji wojskowego organu emerytalnego właściwego dla adresu miejsca pobytu stałego żołnierza, a w przypadku braku takiego - organu emerytalnego właściwego dla adresu miejsca pobytu czasowego trwającego ponad 3 miesiące (ust. 11). Natomiast w myśl art. 461 u.o.O., w przypadku wypowiedzenia przez żołnierza zawodowego stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej w okresie 12 miesięcy od dnia objęcia przez tego żołnierza zawodowego wyższego stanowiska służbowego albo stanowiska służbowego o tym samym stopniu etatowym, lecz z wyższą grupą uposażenia podstawę wymiaru należności, o których mowa w art. 458 oraz art. 459 pkt 1 i 2, ustala się, przyjmując uposażenie należne żołnierzowi na poprzednio zajmowanym stanowisku służbowym. W niniejszej sprawie niesporne między stronami są kluczowe okoliczności faktyczne. Otóż skarżący do [...] grudnia 2022 r. pełnił zawodową służbę wojskową na stanowisku [...] w Wydziale [...] Wojskowego Centrum Rekrutacji w [...], będąc zaszeregowanym do [...] grupy uposażenia. W dniu [...] grudnia 2022 r. objął obowiązki na stanowisku służbowym [...] Sekcji [...] Wojskowego Centrum Rekrutacji w [...]. W wyniku tego awansu został zaszeregowany do wyższej grupy uposażenia - [...]. Natomiast [...] października 2023 r., czyli przed upływem roku od wyznaczenia na wyższe stanowisko służbowe, skarżący wypowiedział stosunek zawodowej służby wojskowej. Skoro w przypadku skarżącego nastąpiło wypowiedzenie zawodowego stosunku służbowego - zawodowej służby wojskowej w okresie 12 miesięcy od dnia objęcia przez niego wyższego stanowiska służbowego, to - stosownie do treści cytowanego wyżej art. 461 u.o.O. - za podstawę wymiaru wnioskowanego świadczenia pieniężnego należy przyjąć uposażenie należne mu na poprzednio zajmowanym stanowisku służbowym, tj. w 13 grupie zaszeregowania. W ostatnim dniu zajmowania przez skarżącego stanowiska poprzedzającego awans, tj. [...] grudnia 2022 r. obowiązywało, wydane na podstawie art. 437 ust. 4 u.o.O., rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 lipca 2022 r. w sprawie stawek uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2022 r., poz. 1484), które w załączniku dla grupy [...] uposażenia przewidywało stawkę uposażenia zasadniczego w kwocie [...] zł miesięcznie. W dacie wydania decyzji przez Dyrektora WBE w [...] (tj. [...] marca 2024 r.) powyższa kwota była zwaloryzowana do wysokości [...] zł, a to na mocy § 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 16 lutego 2024 r. w sprawie stawek uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2024 r., poz. 222) w związku z załącznikiem do ww. aktu. Powołany przepis § 3 ww. rozporządzenia stanowi, że stawki uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych dla poszczególnych grup uposażenia, określone w załączniku do rozporządzenia, stosuje się do ustalania wysokości uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych od dnia 1 stycznia 2024 r. Z kolei § 4 ww. aktu wskazuje, iż traci moc rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 27 marca 2023 r. w sprawie stawek uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2023 r., poz. 608). Ten ostatni akt, na który powołuje się skarżący, w § 3 przewidywał, że stawki uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych dla poszczególnych grup uposażenia, określone w załączniku do rozporządzenia (w grupie [...] była to kwota [...] zł), stosuje się do ustalania wysokości uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych od dnia 1 marca 2023 r. Pominięcie waloryzacji organ drugiej instancji tłumaczy w zaskarżonej decyzji konstrukcją art. 461 u.o.O. odmienną od art. 450 u.o.O. zawierającego w ust. 1 zwrot "z uwzględnieniem powstałych w tym okresie zmian mających wpływ na prawo do uposażenia lub jego wysokość", którego pozbawiony jest art. 461 u.o.O. Trafnie też MON wskazuje na tożsame brzmienie art. 461 u.o.O. oraz art. 97a s.w.ż.z. Jednakże organ odwoławczy nie wyjaśnił dostatecznie, dlaczego w postępowaniu wszczętym na wniosek skarżącego z [...] lutego 2024 r. nie uwzględnił zwaloryzowanej stawki uposażenia zasadniczego, która według cytowanego wyżej § 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 16 lutego 2024 r. powinna być stosowana do ustalania wysokości uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych od 1 stycznia 2024 r. (tu: w celu określenia wysokości wnioskowanego świadczenia pieniężnego). W tym kontekście MON odwołuje się do stanu prawnego obowiązującego [...] grudnia 2022 r., tj. w ostatnim dniu zajmowania przez skarżącego "poprzedniego stanowiska służbowego". Tymczasem, zdaniem Sądu, w przedmiotowej sprawie wymaga głębszego rozważenia pojęcie "uposażenie należne żołnierzowi na poprzednio zajmowanym stanowisku służbowym", w szczególności wskazania, czy jest ono równoznaczne z uposażeniem wypłacanym żołnierzowi na poprzednio zajmowanym stanowisku służbowym, jak to de facto przyjęły organy wojskowe. W tym miejscu zaakcentować trzeba, iż ustawodawca posługuje się znamieniem czasownikowym "należne", a nie "wypłacone" (vide wyrok NSA z 13 marca 2024 r., sygn. akt III OSK 3986/21). Ustosunkowując się do zarzutu zaniżonego dodatku za długoletnią służbę wojskową, organ drugiej instancji ponownie odwołał się do daty [...] grudnia 2022 r., podkreślając, że skarżący nie legitymował się 15-letnią wysługą lat, lecz ponad 14-letnim okresem pełnienia służby wojskowej. Jednocześnie MON powołał się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji na rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 9 stycznia 2023 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2023 r., poz. 149 ze zm.). Stosownie do treści § 31 ust. 1 pkt 4 i 5 ww. aktu, żołnierzowi zawodowemu przyznaje się dodatek za długoletnią służbę wojskową o charakterze stałym w wysokości: po dwunastu latach służby wojskowej - 12% (pkt 4), po piętnastu latach służby wojskowej - 15% (pkt 5) - należnego uposażenia zasadniczego. Dostrzec jednak wypada, iż w dacie [...] grudnia 2022 r. obowiązywało rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 28 grudnia 2016 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 966 ze zm.), które wprawdzie w § 29 ust. 1 pkt 4 i 5 zawierało analogiczne unormowanie, co obecnie obowiązujące rozporządzenie, ale nie wiadomo, dlaczego MON - odwołując się do daty [...] grudnia 2022 r. - ustalił przedmiotowy dodatek w oparciu o obecnie obowiązujące przepisy, a nie uczynił tego przy ustalaniu uposażenia zasadniczego. Przepis art. 461 u.o.O. nakazuje przyjęcie "uposażenia należnego żołnierzowi na poprzednio zajmowanym stanowisku służbowym", zatem w świetle zastosowanego ww. rozporządzenia z 9 stycznia 2023 r. organ wojskowy winien sprecyzować, czy jego zdaniem pojęcie to obejmuje także dodatek za długoletnią służbę wojskową. Podsumowując, Sąd stwierdza, że organy wojskowe orzekające w sprawie naruszyły art. 7, art. 11, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 461 u.o.O. Ponownie rozpoznając sprawę, Dyrektor WBE w [...] wyjaśni przedstawione wyżej kwestie, a podjęte rozstrzygnięcie wyczerpująco i wszechstronnie uzasadni. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku, uchylając decyzje organów obu instancji. O kosztach postępowania, obejmujących wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika skarżącego w kwocie 480 zł, rozstrzygnięto w pkt 2 sentencji wyroku na mocy art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r., poz. 1964 ze zm.).