II SA/Wa 1297/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Dąbrowska, Sędziowie WSA Adam Lipiński (spr.), Andrzej Kołodziej, Protokolant starszy sekretarz sądowy Maria Zawada, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi T. S. na decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyjęcia publicznej obrony rozprawy doktorskiej oddala skargę Rada Wydziału [...] Uniwersytetu [...] uchwałą z dnia [...] maja 2013 r., działając na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 1) ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz. U. Nr 65, poz. 595 ze zm.) w związku z art. 33 ustawy z dnia 18 marca 2011 r. o zmianie ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz stopniach i tytule w zakresie sztuki oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 84, poz. 455) oraz § 16 ust. 1 i § 17 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 15 stycznia 2004 r. w sprawie szczegółowego trybu przeprowadzania czynności w przewodach doktorskim i habilitacyjnym oraz w postępowaniu o nadanie tytułu profesora (Dz. U. Nr 15, poz. 128) i § 1 pkt 6 rozporządzenia Ministra Edukacji i Nauki z dnia 15 grudnia 2005 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowego trybu przeprowadzania czynności w przewodach doktorskim i habilitacyjnym oraz w postępowaniu o nadanie tytułu profesora (Dz. U. Nr 252, poz. 2125), postanowiła nie przyjąć obrony doktorskiej [...] T. S. w obszarze nauk [...] w dyscyplinie: [...]. W głosowaniu wzięło udział 76 osób na 113 uprawnionych. Wynik głosowania: 57 osób opowiedziało się za nie przyjęciem obrony, 8 było przeciw, 8 osób wstrzymało się od głosu. W uzasadnieniu uchwały Rada Wydziału wskazała na krytyczne recenzje pracy doktorskiej – liczne uchybienia i błędy natury konstrukcyjnej, warsztatowej i językowej. Podano także, że na 113 osób uprawionych do głosowania w chwili podejmowania uchwały na sali były obecne 73 osoby. T. S. wniósł odwołanie do organu drugiej instancji. W odwołaniu nie zgodził się z twierdzeniami zawartymi w recenzjach co do walorów merytorycznych swojej pracy doktorskiej. Wskazał także na rozbieżność co do liczby oddanych głosów podczas podejmowania uchwały. Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów, na podstawie art. 21 ust. 2 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz. U. Nr 65, poz. 595 ze zm.), decyzją z dnia [...] marca 2014 r. utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę. W uzasadnieniu decyzji Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów wskazała, co następuje: Sekcja Nauk [...] Centralnej Komisji po zapoznaniu się z odwołaniem i po wysłuchaniu opinii recenzentów Centralnej Komisji, w głosowaniu tajnym wypowiedziała się przeciw wnioskowi o uchylenie zaskarżonej uchwały Rady Wydziału, której dotyczy odwołanie (wynik głosowania: za uchyleniem uchwały – 0 głosów, przeciw – 34 głosy, wstrzymujących się – 3 głosy). Prezydium Centralnej Komisji, po zapoznaniu się ze stanowiskiem Sekcji w rozpatrywanej sprawie postanowiło, w głosowaniu tajnym, nie przyjąć odwołania i utrzymać w mocy zaskarżoną uchwałę Rady Wydziału (wynik głosowania: za przyjęciem uchwały uchylającej decyzję Rady Wydziału – 0 głosów, przeciw – 10 głosów, wstrzymujących się – 0 głosów). Centralna Komisja uznała, iż uchwała Rady została podjęta po postępowaniu poprawnie przeprowadzonym pod względem formalnym i merytorycznym, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki. Rada Wydziału posiada uprawnienia do przeprowadzania przewodów doktorskich w dziedzinie nauk [...] w dyscyplinie [...]. Centralna Komisja nie znalazła podstaw do zakwestionowania powyższej uchwały, przyjęła negatywną ocenę dokonań naukowych doktoranta dokonaną przez Radę Wydziału. Nie ma podstaw formalnych do kwestionowania zasadności podjętej uchwały. Odnosząc się do zarzutów doktoranta – są one bezzasadne. Nie jest prawdą jakoby recenzje profesorów M. M. i L. P. były stronnicze i fałszywe, gdyż są wyważone, podkreślają wkład pracy doktoranta, zwłaszcza jego pracę nad źródłami. Krytycznie jednak ocenili cechy konstrukcyjne pracy, brak wyważenia proporcji między nadmierną prezentacją danych źródłowych a narracją autorską, częściowy brak zgodności treści z tytułem pracy oraz brak chronologii. Wskazane wyżej błędy warsztatowe odnoszą się również do wyjaśnień złożonych przez kandydata w odniesieniu do pytań postawionych przez członków Komisji. Udzielone odpowiedzi nie były wystarczające i satysfakcjonujące. T. S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której zakwestionował zasadność powyższej decyzji. W skardze (nazwanej odwołaniem) oraz w jej uzupełnieniu T. S. podniósł między innymi, iż również recenzje w postępowaniu przed Centralną Komisją niezasadnie krytykują jego pracę doktorską i wskazał w tej materii na argumenty merytoryczne, które w jego ocenie, potwierdzają zasadność użytych w pracy sformułowań. Na poparcie swoich twierdzeń skarżący przytoczył źródła, z których korzystał oraz polemizował z twierdzeniami zawartymi w recenzji i w dalszej kolejności z argumentacją merytoryczną wskazaną w uzasadnieniu decyzji. W ocenie skarżącego recenzje te, jak i poprzednie były stronnicze. Pełnomocnik skarżącego w piśmie procesowym z dnia 30 marca 2015 r. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Zarzucił naruszenie przepisów postępowania, to jest: a) art. 35 ust. 3 ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki, polegające na tym, że zaskarżona decyzja została podjęta na podstawie recenzji, które nie mogły stanowić podstawy do wydania zaskarżonej decyzji ze względu na to, że oceniały postępowanie w pierwszej instancji – zamiast stosownie do jego przebiegu – przewód doktorski skarżącego; b) art. 21 ust. 2 ww. ustawy, polegające na tym, że recenzje w postępowaniu przed Radą Wydziału zawierały nieprawdziwe informacje. W uzasadnieniu pisma pełnomocnik skarżącego stwierdził, iż Centralna Komisja powinna przede wszystkim sama dokonać oceny dorobku naukowego, czego nie dokonała. Na poparcie zarzutu wskazanego pod pkt b) na str. 3 pisma wskazał na fragmenty recenzji profesora L. P. i recenzji profesora M. M. w porównaniu z konkretnymi fragmentami pracy doktorskiej oraz przywołał treść Rozdziału IX pracy doktorskiej, w szczególności – Tabeli 93 oraz wskazał na [...] (także zamieszczone w pracy doktorskiej). Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie. Centralna Komisja podniosła, iż osiągnięcia naukowe skarżącego uzyskały zgodną, negatywną ocenę wszystkich recenzentów w obu instancjach. Wady i słabości pracy skarżącego zostały potwierdzone w ustaleniach Centralnej Komisji, podjętych na podstawie opinii recenzentów i potwierdzone w dyskusji oraz przeprowadzonych głosowaniach. W kontekście art. 13 ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki, monografia doktorska nie spełniała wymaganego poziomu, co stanowiło uzasadnioną podstawę do podjęcia uchwały odmownej. Decydując się na wszczęcie określonej procedury, kandydat poddał ocenie swój dorobek naukowy przez środowisko naukowe i musi przyjąć taką, a nie inną jego ocenę. Nie sposób sobie wyobrazić, żeby na etapach postępowania sądowo- odwoławczego kandydat prowadził polemikę z Centralną Komisją w przedmiocie meritum ustaleń Komisji, czy z krytycznymi konkluzjami recenzentów. Także Wojewódzki Sąd Administracyjny nie jest forum toczenia dyskusji naukowej, ścierania się różnych poglądów, teorii naukowych czy polemiki z konkluzjami Komisji i recenzentów, a jedynie miejscem, gdzie sprawowana jest kontrola działalności instytucji państwowych pod względem zgodności z prawem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z treścią § 2 powołanego wyżej przepisu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi tu o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Natomiast stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. W niniejszej sprawie sądem tym jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Skarga nie jest zasadna. Sprawowana przez sądy administracyjne kontrola postępowań w przedmiocie nadawania stopni i tytułów naukowych oraz kontrola rozstrzygnięć organów administracji w tym przedmiocie jest znacznie ograniczona i sprowadza się w istocie do kontroli legalności tych postępowań i rozstrzygnięć, to jest prawidłowości proceduralnej przeprowadzonego postępowania i legalności samego rozstrzygnięcia. Sądy administracyjne nie są uprawnione do wnikania w samą materię oceny wartości naukowych osiągnięć prezentowanych przez stronę, ani do rozstrzygania sporów naukowych (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 października 2014 r., sygn. akt I OSK 1423/14 oraz z dnia 17 grudnia 2010 r., sygn. akt I OSK 1613/10). Dlatego też Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie może ustosunkować się do większości zarzutów skargi, które dotyczą sporu co do ocen walorów naukowych pracy doktorskiej skarżącego na temat: "[...]", czy oceny dorobku naukowego skarżącego. W szczególności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie jest władny do odpowiedzi na pytanie, mające fundamentalne znaczenie dla podjętych przez organy obu instancji rozstrzygnięć - czy powyższa rozprawa doktorska stanowi oryginalne rozwiązanie problemu naukowego i wykazuje ogólną wiedzę kandydata w danej dyscyplinie naukowej, w rozumieniu art. 13 ust. 1 ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki. W tym zakresie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie związany jest ocenami rozprawy doktorskiej wydanymi przez recenzentów w postępowaniach przed obu instancjami oraz wynikiem głosowań zarówno podczas podejmowania uchwały przez Radę Wydziału [...] Uniwersytetu [...] oraz wynikiem głosowań organów Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów. W powyższym aspekcie dodać także należy, iż o istocie negatywnych ocen zawartych w recenzjach nie zdecydował ten czy inny pogląd, co do oceny danego zjawiska historycznego, ale podnoszona przez wszystkich recenzentów negatywna ocena dokonań naukowych doktoranta, krytyczna ocena cechy konstrukcyjnej pracy doktorskiej, brak wyważenia proporcji między nadmierną prezentacją danych źródłowych a narracją autorską, częściowy brak zgodności treści z tytułem pracy oraz brak chronologii. Monografia doktorska skarżącego nie spełniała wymaganego poziomu, co stanowiło uzasadnioną podstawę do podjęcia uchwały odmownej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie również nie jest właściwy do oceny, czy promotor skarżącego w sposób właściwy prowadził skarżącego i czy udzielał mu właściwych wskazówek w trakcie całego przewodu doktorskiego, czy współpraca pomiędzy promotorem a doktorantem była właściwa. Przechodząc natomiast do zagadnień proceduralnych, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dostrzega rozbieżność w uchwale Rady Wydziału [...] Uniwersytetu [...] w zakresie liczenia głosów. Rozbieżności tej nie podniesiono co prawda w skardze, jednakże warto zagadnienie to rozważyć w kategorii ewentualnego uchybienia formalnego i oceny jego wpływu na wynik sprawy. Otóż w treści § 2 uchwały wskazano, iż: w głosowaniu wzięło udział 76 osób na 113 uprawnionych i podano wynik głosowania - 57 osób opowiedziało się za nie przyjęciem obrony, 8 było przeciw, 8 osób wstrzymało się od głosu. Zatem suma głosów oddanych jest o 3 mniejsza niż ilość osób biorących udział w głosowaniu. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie powyższe uchybienie nie ma jednak wpływu na ostateczny wynik głosowania, albowiem gdyby nawet brakujące 3 głosy zaliczyć na poczet głosów przychylnych skarżącemu (czyli przyjąć najbardziej korzystną dla niego sytuację), to wynik pozytywnych głosów dla skarżącego wzrósłby jedynie do liczby 11, co i tak nie zrównoważyłoby zdecydowanej większości głosów negatywnych w licznie 57. Warto w tym miejscu nadmienić, iż liczba 57 to i tak ponad połowa wszystkich osób uprawionych do głosowania w ogóle. Nadto w uzasadnieniu swojej uchwały Rada Wydziału wskazuje, iż na 113 osób uprawionych do głosowania, w chwili podejmowania uchwały, na sali były obecne 73 osoby. Wyjaśnienie to może niejako tłumaczyć różnice w liczbie oddanych głosów w porównaniu z liczbą osób obecnych. Zatem nie można podzielić poglądu, iż podejmując powyższą uchwałę Rada Wydziału [...] Uniwersytetu [...] naruszyła przepisy art. 18 ust. 1 pkt 1 ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki. Także w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zaskarżona decyzja Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów spełnia warunki wskazane w art. 21 ust. 2 powyższej ustawy. Została podjęta w sposób legalny, w drodze głosowania. Bacząc na liczbę oddanych głosów, w tym w ogóle brak głosów pozytywnych dla skarżącego, decyzja ta została podjęta w sposób prawidłowy, w pełni odzwierciedlający ocenę rozprawy doktorskiej skarżącego i ocenę uchwały organu pierwszej instancji. Zarzuty podniesione w piśmie procesowym pełnomocnika skarżącego (pismo z dnia 30 marca 2015 r.) zostały sformułowane w oparciu o założenie, iż recenzenci Centralnej Komisji nie dokonali własnych ocen pracy doktorskiej skarżącego, a jedynie odwołali się do recenzji wydanych w postępowaniu przed organem pierwszej instancji. Dalej, w uzasadnieniu pisma, tezę tę pełnomocnik skarżącego buduje w oparciu o porównanie pewnych fragmentów recenzji z wybranymi fragmentami pracy w tym materiałów źródłowych. W taki sposób sformułowany zarzut w istocie nie stanowi zarzutu proceduralnego, ale odnosi się wprost do negowania twierdzeń zawartych we wszystkich recenzjach i sprowadza skargę na grunt sporu co do ocen, czy powyższa rozprawa doktorska stanowi oryginalne rozwiązanie problemu naukowego i wykazuje ogólną wiedzę kandydata w danej dyscyplinie naukowej, w rozumieniu art. 13 ust. 1 ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki. Taka natomiast ocena nie leży w sferze orzeczniczej sądu administracyjnego. Tymczasem przyczyna, dla której organy obu instancji podzieliły negatywną, pod kątem kryteriów wskazanych w art. 13 ust. 1 ustawy, ocenę pracy doktorskiej skarżącego, tkwiła w całości tej pracy, to jest negatywnej ocenie dokonań naukowych doktoranta, krytycznej ocenie cech konstrukcyjnych pracy doktorskiej, brak wyważenia proporcji między nadmierną prezentacją danych źródłowych a narracją autorską, częściowym brakiem zgodności treści z tytułem pracy oraz brak chronologii. Powyższe ustalenia obu organów wskazały, iż monografia doktorska skarżącego nie spełniała wymaganego poziomu i to właśnie stanowiło uzasadnioną podstawę do podjęcia uchwały odmownej oraz do podjęcia zaskarżonej decyzji. Tak więc zarzut naruszenia art. 35 ust. 3 oraz naruszenia art. 21 ust. 2 przedmiotowej ustawy jest chybiony. Trafnie w powyższej materii skargi argumentuje Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów, gdy podnosi, iż decydując się na wszczęcie określonej procedury w zakresie przyjęcia rozprawy doktorskiej, doktorant poddaje środowisku naukowemu do oceny swój dorobek naukowy i musi przyjąć taką, a nie inną ocenę swoich dokonań przez środowisko naukowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie dopatrzył się naruszenia prawa przez organy obu instancji przy podejmowaniu kwestionowanych przez skarżącego rozstrzygnięć, które to naruszenie mogłoby stanowić o uchyleniu tych rozstrzygnięć albo o stwierdzeniu ich nieważności i dlatego, na mocy art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w sentencji wyroku.