II SA/Wa 130/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bronisław Szydło, Sędziowie WSA Ewa Grochowska-Jung, Eugeniusz Wasilewski (spr.), Protokolant Agnieszka Kolasa, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 9 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku oddala skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] grudnia 2005 r., wydaną po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] października 2005 r., którą odmówiono B. K. przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku. W uzasadnieniu decyzji podano, iż przyznanie świadczenia na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 z późn. zm.) jest możliwe, jeżeli wnioskodawca spełnił następujące warunki: ” jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym, ” nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania prawa do emerytury lub renty wskutek szczególnych okoliczności, ” nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek, ” nie ma niezbędnych środków utrzymania. Do przyznania świadczenia w drodze wyjątku wszystkie przesłanki, o jakich mowa w tym przepisie, powinny być spełnione łącznie. Oznacza to, że brak jednego z wymienionych warunków powoduje niemożność przyznania świadczenia. W ocenie organu, świadczenie nie mogło być przyznane, ponieważ z akt sprawy nie wynikają szczególne okoliczności, na skutek których wnioskodawczyni nie nabyła uprawnień do świadczenia ustawowego. Pracę zawodową rozpoczęła w dniu [...] 1972 r. w wieku 33 lat i pozostawała w zatrudnieniu do dnia [...] 1978 r. Niezdolność do pracy powstała dopiero po upływie 23 lat i 10 miesięcy od ostatnio udowodnionego okresu składkowego i nie można przyjąć, że wnioskodawczyni nie nabyła uprawnień do renty z tytułu niezdolności do pracy wskutek szczególnych okoliczności spowodowanych stanem zdrowia. W dacie powstania całkowitej niezdolności do pracy wnioskodawczyni liczyła 62 lata [...] oraz posiadała łączny okres składkowy i nieskładkowy wynoszący tylko 7 lat 10 miesięcy i 20 dni. Ponadto, zdaniem organu, wnioskodawczyni nie spełnia kolejnej przesłanki braku niezbędnych środków utrzymania. Z akt sprawy wynika, iż mąż wnioskodawczyni pobiera świadczenie emerytalne w wysokości [...] zł miesięcznie. Wykazany dochód przypadający na osobę w rodzinie, w kwocie [...] zł miesięcznie, nie pozwala przyjąć, aby pozostawała ona bez niezbędnych środków utrzymania. Na powyższą decyzję B. K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, nie zgadzając się z oceną Prezesa ZUS co do braku szczególnych okoliczności uzasadniających przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. Wskazała, iż krótki staż jej pracy był spowodowany złym stanem zdrowia i pobytami w szpitalach. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę pod względem zgodności z prawem decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Dokonując kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, stwierdzić należy, że nie narusza ona prawa. Podstawę materialnoprawną tej decyzji stanowi przepis art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ( Dz. U. Nr 162 poz. 1118 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem, ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury i renty - nie mogą ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej świadczeń przewidzianych w ustawie. Z przepisu tego wynika, że prawo do świadczeń w nim przewidzianych przysługuje wyłącznie w przypadku łącznego spełnienia przez wnioskodawcę określonych warunków. Wskazać należy, że świadczenie przewidziane w art. 83 ust. 1 ustawy o rentach i emeryturach nie jest świadczeniem socjalnym, przyznawanym wyłącznie wg potrzeb - ze względu na trudną sytuację materialną wnioskodawcy. Jest to świadczenie, które może być przyznane w razie nieznacznego niedopełnienia warunków do uzyskania renty na zasadach ogólnych. Ponadto z przepisu art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach wynika, iż przede wszystkim konieczne jest wykazanie, iż ubezpieczony, którego praca stanowi źródło uprawnień do świadczenia z ubezpieczenia społecznego, nie wypracował prawa do "normalnego" świadczenia ubezpieczeniowego na skutek jakiś szczególnych okoliczności. Analizując przedmiotową sprawę, Sąd nie dopatrzył się przekroczenia granic uznania administracyjnego przez organ, który w sposób wnikliwy rozpatrzył sporną kwestię i jej rozstrzygnięcie przekonywująco uzasadnił. Skarżąca na 66 lat życia wykazała łącznie zaledwie 7 lat i 10 miesięcy ubezpieczenia, z tego 5 lat i 11 miesięcy okresów składkowych. Zaprzestała pracy w [...] 1978 r. i do osiągnięcia wieku emerytalnego we [...]1999 r. nie podejmowała żadnej aktywności zawodowej. Z akt sprawy nie wynika, aby przerwa ta była spowodowana okolicznościami szczególnymi, zwłaszcza, że całkowita niezdolność do pracy powstała u skarżącej niemal 3 lata po osiągnięciu przez nią wieku emerytalnego od [...] 2002 r. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że za okoliczność szczególną, z powodu której ubiegający się o świadczenie nie wypracował prawa do świadczenia rentowego na ogólnych zasadach ustawy, można uważać tylko takie zdarzenie, bądź trwały stan, wykluczający aktywność zawodową połączoną z ubezpieczeniem społecznym, z powodu niemożności przezwyciężenia ich skutków. Skarżąca tego nie dowiodła. Jej okres ubezpieczenia jest bardzo krótki i nieusprawiedliwiony żadnymi szczególnymi okolicznościami. Wprawdzie, po przerwaniu w 1978 r. pracy skarżąca ubiegała się o rentę, ale ani komisja lekarska ZUS, ani później biegli sądowi nie stwierdzili u niej żadnej grupy inwalidzkiej. W sprawie nie została też spełniona dalsza przesłanka z art. 83 ustawy, braku niezbędnych środków utrzymania. Zasadnie organ przyjmuje, że przy dochodzie na osobę w rodzinie skarżącej, wynoszącym [...] zł miesięcznie, nie jest ona pozbawiona niezbędnych środków utrzymania. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w wyroku.