II SA/Wa 1301/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk (spr.), Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas, Sędzia WSA Joanna Kube, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi M. M. na postanowienie Odwoławczej Komisji Stypendialnej dla Studentów Uniwersytetu [...] w W. z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania 1. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia; 2. zasądza od Odwoławczej Komisji Stypendialnej dla Studentów Uniwersytetu [...] w W. na rzecz M. M. kwotę 580 zł (słownie: pięćset osiemdziesiąt) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wydziałowa Komisja Stypendialna Wydziału [...] Uniwersytetu [...] w [...] postanowieniem z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...], na podstawie art. 59 § 1 w zw. z art. 58, art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096), zwanej dalej k.p.a. w zw. z art. 207 ust. 4 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 2183 ze zm.) w zw. z art. 1, art. 270 i art. 273 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r., poz. 1669) odmówiła na wniosek M. S. przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o stypendium socjalne w zwiększonej wysokości z tytułu zamieszkiwania w domu studenckim lub obiekcie innym niż dom studenckim. W uzasadnieniu wskazała m.in., że w dniu [...] listopada 2018 r. wpłynął wniosek strony o przyznanie stypendium socjalnego w zwiększonej wysokości z tytułu zamieszkania w domu studenckim lub obiekcie innym niż dom studencki wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o stypendium socjalne w zwiększonej wysokości z tytułu zamieszkania w domu studenckim lub obiekcie innym niż dom studencki. W uzasadnieniu prośby studentka podała, że nie mogła złożyć wniosku w wyznaczonym terminie z powodu braku rozliczenia roku akademickiego 2017/2018. Komisja stwierdziła, że studentka pomimo braku rozliczenia roku miała możliwość wygenerowania wniosku w systemie [...] i złożenia go w wyznaczonym terminie w Dziale Pomocy Materialnej. Komisja wskazała, że zgodnie z treścią § 32 Regulaminu pomocy materialnej dla studentów [...] w [...] wnioski o stypendium rektora dla najlepszych studentów można składać od 5 września do 15 października. Zgodnie z § 46 tego regulaminu w kwestiach nieuregulowanych w/w dokumentem, stosuje się przepisy k.p.a. Komisja przytoczyła treść art. 58 k.p.a. i stwierdziła, że strona wniosła prośbę o przywrócenie terminu do złożenia wniosku w terminie określonym w art. 58 k.p.a., dopełniła też czynności, dla których termin ten był przewidziany, jednak studentka nie uprawdopodobniła, że uchybienie nie nastąpiło z jej winy. Komisja pouczyła, że od postanowienia służy zażalenie do Odwoławczej Komisji Stypendialnej w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia. Wskazała, że wniosek należy złożyć w Dziale Pomocy Materialnej dla Studentów [...]. Pismem z dnia [...] lutego 2019 r. nadanym w dniu [...] lutego 2019 r. M. M. wniosła pismo zatytułowane odwołanie od wymienionego postanowienia do Odwoławczej Komisji Stypendialnej dla Studentów [...] w [...]. Odwoławcza Komisja Stypendialna dla Studentów [...] w [...] postanowieniem nr [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r. , na podstawie art. 59 § 1 w zw. z art. 58 i art. 123 k.p.a. w zw. z art. 207 ust. 4 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym w zw. z art. 1, art. 207 i art. 273 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz § 2 ust. 1 pkt 3, § 12 ust. 2, §22, § 31-36 Regulaminu pomocy materialnej dla studentów (...) z dnia 31 sierpnia 2017 r., po rozpatrzeniu zażalenia Wydziałowej Komisji Stypendialnej Wydziału [...] Uniwersytety [...] w [...] w sprawie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o stypendium socjalne w zwiększonej wysokości z tytułu zamieszkiwania w domu akademickim lub obiekcie innym niż dom studencki, odmówiła wszczęcia postępowania w sprawie przywrócenia terminu z powodu uchybienia terminu. W uzasadnieniu wskazała, że M. M. złożyła w dniu [...] listopada 2018 r. wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o stypendium socjalne w zwiększonej wysokości z tytułu zamieszkania w domu studenckim lub obiekcie innym niż dom studencki na kierunku [...] na 5 roku studiów jednolitych magisterskich. [...] stycznia 2019 r. Wydziałowa Komisja Stypendialna Wydziału [...] w [...] odmówiła przywrócenia terminu. W dniu [...] lutego 2019 r. studentka nadała w polskiej placówce pocztowej zażalenie na postanowienie zatytułowane "odwołanie". OKS wskazała, że postanowienie WKS nadano dnia [...] stycznia 2019 r. Studentka odebrała list [...] lutego. Zgodnie z pouczeniem widniejącym na postanowieniu wydanym przez I instancję, termin do wniesienia zażalenia minął dnia [...] lutego 2019 r. Studentka zażalenie nadała dnia [...] lutego 2019 r. Z uwagi na przekroczenie terminu Komisja nie może rozpatrzyć sprawy merytorycznie. Postanowienie Odwoławczej Komisji Stypendialnej dla Studentów [...] w [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] stało się przedmiotem skargi M. M. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności tego postanowienia bądź jego uchylenie. Zarzuciła naruszenie: - art. 8 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny materiału dowodowego, co doprowadziło organ do błędnych ustaleń faktycznych oraz poprzez prowadzenie postępowania w sposób naruszający zaufanie strony do władzy publicznej, w sytuacji, gdy złożyła zażalenie w terminie; -art. 9 k.p.a. poprzez brak należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jego praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, w sytuacji, gdy złożyła zażalenie w terminie; - art. 10 k.p.a. poprzez brak zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu, w sytuacji, gdy złożyła zażalenie w terminie. W uzasadnieniu podała, że zażalenie wniosła w terminie. OKS prawdopodobnie pomyliła otrzymanie decyzji z otrzymaniem postanowienia. Wskazała, że postanowienie odebrała dzień po otrzymaniu decyzji. Odwoławcza Komisja Stypendialna dla Studentów [...] w [...] w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie. Wskazała, że studentka wniosła odwołanie na postanowienie, jednakże Komisja słusznie wskazała, że ten środek odwoławczy od postanowienia nie przysługuje, zatem potraktowała go jak zażalenie, tym samym zastosowanie znalazł art. 141 § 2 k.p.a. Studentka miała 7 dni na złożenie zażalenia, skoro postanowienie wydane przez organ pierwszej instancji studentka odebrała dnia [...] lutego 2019 r. (dowód: data zwrotnego potwierdzenia odbioru) to ostatecznym terminem złożenia zażalenia był dzień [...] lutego 2019 r. Studentka natomiast nadała pismo dnia [...] lutego na polskiej placówce pocztowej (data stempla pocztowego). Wskazała, że studentka została o środku zaskarżenia, jaki jej przysługuje, a także terminem jego wniesienia poinformowana w pouczeniu do postanowienia WKS z dnia [...] stycznia 2019 r. Reprezentujący skarżącą adwokat pismem z dnia 24 października 2019 r. podtrzymał skargę i zawarte w niej żądania. Wniósł też o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Pełnomocnik zarzucił rażące naruszenie art. 61a k.p.a. polegające na odmowie wszczęcia postępowania w sytuacji, gdy studentka wniosła zażalenie na postanowienie, co obligowało komisję do rozpoznania zażalenia w sposób przewidziany prawem, rażące naruszenie art. 58 i 59 k.p.a. poprzez błędne uznanie, że zażalenie nie zostało wniesione w terminie, co w konsekwencji doprowadziło do tego, że komisja odmówiła wszczęcia postępowania. W uzasadnieniu pełnomocnik wskazał m.in., że "organ dokonał prawdopodobnie złego przypasowania zwrotek i zawartości kopert, do tego, co studentka otrzymała". Podkreślił, że Komisja nie mogła wydać postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania rozpatrując zażalenie na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu. Nawet gdyby komisja ustaliła, że zażalenie nie zostało wniesione w terminie (czemu studentka stanowczo zaprzecza), to nie mogła wydać postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, lecz zastosować art. 134 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga podlegała uwzględnieniu. Zaskarżone postanowienie Odwoławczej Komisji Stypendialnej dla Studentów [...] w [...] wydane zostało z rażącym naruszeniem art. 61a k.p.a. Za trafną Sąd uznał argumentację pełnomocnika skarżącej, że w sprawie tej niedopuszczalne było zastosowanie instytucji odmowy wszczęcia postępowania. Wprawdzie OKS dla Studentów nie przywołała w zaskarżonym postanowieniu z dnia [...] kwietnia 2019 r. przepisu art. 61a k.p.a., jednakże rozstrzygnięcie w postaci odmowy "wszczęcia postępowania w sprawie przywrócenia terminu z powodu uchybienia terminu" nie pozostawia wątpliwości, że ten właśnie przepis był podstawą prawną rozstrzygnięcia. Zgodnie zaś z art. 61a § 1 k.p.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis ten upoważnia zatem organ do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sytuacji, gdy z uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. W sprawie niniejszej zaś OKS dla Studentów rozpatrywała zażalenie skarżącej (nazwane odwołaniem) od postanowienia Wydziałowej Komisji Stypendialnej Wydziału [...] z dnia [...] stycznia 2019 r. o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o stypendium socjalne w zwiększonej wysokości, wydane na podstawie art. 59 § 1 w zw. z art. 58 k.p.a. Na gruncie przepisów k.p.a., które w tym zakresie znajdują zastosowanie, organ odwoławczy może rozpoznać zażalenie merytorycznie odnosząc się do podniesionych w nim argumentów bądź w przypadku stwierdzenia, że wniesione zostało po terminie, wydać postanowienie stwierdzające, że zażalenie wniesione zostało z uchybieniem ustawowego terminu, a zatem zastosować art. 134 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. Zgodnie bowiem z art. 134 k.p.a., organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Stosownie zaś do art. 144 k.p.a. w sprawach nieuregulowanych w niniejszym rozdziale do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. Od postanowienia wydanego na podstawie art. 134 k.p.a. przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Mimo, że z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że organ uważa zażalenie za wniesione po terminie, to za niedopuszczalne na gruncie k.p.a. uznać należało rozstrzygnięcie w tej kwestii poprzez wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Z tego względu zaskarżone postanowienie podlegało wyeliminowaniu z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc. Wobec stwierdzenia nieważności zaskarżonego postanowienia z uwagi na rażące naruszenie art. 61a k.p.a. za przedwczesne Sąd uznał odnoszenie się do zarzutów skargi. Ponownie rozpatrując zażalenie organ uwzględni przedstawione wyżej wskazania. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 119 pkt 1 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), orzekł jak w punkcie pierwszym wyroku. O zwrocie kosztów postępowania, jak w punkcie drugim wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 powołanej ustawy. Do kosztów tych Sąd zaliczył uiszczony wpis sądowy (100 zł) oraz wynagrodzenie pełnomocnika będącego adwokatem (480 zł).