II SA/Wa 1310/08
PostanowienieWSA w Warszawie2008-10-31
Skład orzekający: Iwona Malicka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy stronie skarżącej, której sprawa dotyczy świadczenia specjalnego na podstawie ustawy o emeryturach i rentach z FUS, przysługuje prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, mimo że z mocy ustawy jest zwolniona z kosztów sądowych?Ratio decidendi
Strona skarżąca, której sprawa dotyczy świadczenia specjalnego na podstawie ustawy o emeryturach i rentach z FUS, jest z mocy art. 239 pkt 1 lit. e PPSA zwolniona z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Niemniej jednak, zgodnie z art. 262 PPSA, przepisy o przyznaniu prawa pomocy w zakresie zastępstwa prawnego mają zastosowanie odpowiednio. W związku z tym, jeśli strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny, może jej być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie adwokata.Stan faktyczny
T. M. złożyła skargę na decyzję Prezesa Rady Ministrów odmawiającą przyznania świadczenia specjalnego. Jednocześnie wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (zwolnienie z kosztów sądowych i ustanowienie adwokata). Skarżąca wykazała trudną sytuację materialną i zdrowotną, pozostając na utrzymaniu męża, którego emerytura stanowiła jedyny dochód. Sąd uznał, że skarżąca jest zwolniona z kosztów sądowych z mocy ustawy, ale zbadał zasadność wniosku o ustanowienie adwokata.Rozstrzygnięcie
Przyznano T. M. prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie adwokata.Pełny tekst orzeczenia
Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Iwona Malicka po rozpoznaniu w dniu 31 października 2008 r. w Warszawie na posiedzeniu niejawnym wniosku T. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi T. M. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] lipca 2008 r. znak [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia specjalnego postanawia: przyznać T. M. prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie adwokata.
T. M. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] lipca 2008 r. w przedmiocie odmowy przyznania jej świadczenia specjalnego.
Jednocześnie skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy.
W odpowiedzi na wezwanie Sądu, złożyła powyższy wniosek na urzędowym formularzu, w zakreślonym terminie, wskazując, że wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata.
U uzasadnieniu podała, że nie stać jej na ponoszenie kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i męża.
Wskazała, że jest osobą bardzo chorą i niepełnosprawną, oraz że nie posiada żadnego źródła dochodu, jedynie z pomocy społecznej otrzymuje zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153 zł. Z tego względu pozostaje na utrzymaniu swojego męża, z którym pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym. Jego jedynym stałym dochodem jest emerytura, która wynosi 1.367,96 zł.
Skarżąca oświadczyła również, że jej mąż jest właścicielem mieszkania o pow. 22,50 m2 , nieruchomości rolnej o wielkości 0,1180 ha oraz budynku gospodarczego o pow. 77 m2 .
Wskazała też, że na zakup leków przeznacza kwotę ponad 300 zł miesięcznie.
Do wniosku zostały dołączone kopie następujących dokumentów: orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, pisma z Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w C., pisma, skierowanego do Kancelarii Prezesa Rady Ministrów na temat sytuacji materialnej skarżącej, postanowienia Sądu Apelacyjnego w W. z dnia 12 stycznia 2007 r., sygn. akt [...].
T. M., pismem z dnia 21 października 2008 r., uzupełniła złożony wniosek wskazując, że z emerytury męża opłacane są w wszystkie koszty związane z codziennym utrzymaniem – opłaty za wodę, energię elektryczną, usługi kominiarza, opłaty za węgiel i drewno, kupno leków, podatek od nieruchomości, zakup jedzenia. Jednocześnie stwierdziła, że na zakup odzieży nie wystarcza pieniędzy.
Do pisma zostały załączone kopie faktur oraz rachunków, kopia zaświadczenia z Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w C. o wysokości zasiłku pielęgnacyjnego oraz kopia odcinka emerytury B. M.
Mając na względzie powyższe zważono, co następuje:
Na wstępie należy stwierdzić, że - w niniejszym postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie - na T. M. nie ciąży obowiązek poniesienia jakichkolwiek kosztów sądowych.
Stosownie do art. 239 pkt 1 lit. e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych.
Przedmiotem skargi T. M. jest odmowa przyznania jej przez Prezesa Rady Ministrów świadczenia specjalnego na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39 poz. 353, z późn. zm.). Oznacza to, że w niniejszej sprawie skarżąca z mocy prawa zwolniona jest całkowicie z obowiązku wnoszenia opłat sądowych, jak i ponoszenia wydatków.
Z uwagi na powyższe, wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych nie podlega ocenie w odniesieniu do przesłanek ustawowych.
Natomiast należało zbadać, czy jest zasadny wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu.
Zgodnie z art. 262 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających
z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych.
Dlatego - stosownie do art. 245 § 1 i 3 wskazanej wyżej ustawy, prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie częściowym i obejmować tylko ustanowienie radcy prawnego lub adwokata. Przyznanie tego prawa osobie fizycznej następuje na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy wtedy, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Ze złożonego w niniejszej sprawie wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz z kopii dokumentów załączonych do wniosku wynika, że w chwili obecnej sytuacja materialna i zdrowotna skarżącej, jest trudna.
Jest osobą schorowaną i niepełnosprawną w stopniu trwałym, pozostaje na utrzymaniu męża, gdyż zasiłek pielęgnacyjny, który otrzymuje nie wystarcza nawet na wykupienie koniecznych leków.
Łączny dochód małżonków stanowi kwota 1.520,96 zł, co na jedną osobę średnio wynosi 760 zł miesięcznie.
W związku z powyższym należy uznać, iż w niniejszej sprawie skarżąca wykazała, że spełnia przesłanki do przyznania profesjonalnego pełnomocnika z urzędu, gdyż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i męża.
Dlatego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 254 § 1, 258 § 1 i § 2 pkt 7 oraz w związku z art. 262 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono, jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło