II SA/Wa 1311/13
WyrokWSA w Warszawie2013-11-19
Skład orzekający: Eugeniusz Wasilewski, Ewa Grochowska-Jung, Jacek Fronczyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy ocena prac aplikantów przez komisję sprawdzianową Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury może być kwestionowana w postępowaniu administracyjnym i sądowym pod kątem jej merytorycznej poprawności i obiektywizmu, a jeśli tak, to w jakim zakresie?Ratio decidendi
Sąd uznał, że ocena prac aplikantów przez komisję sprawdzianową, choć oparta na wiedzy i doświadczeniu członków komisji, podlega kontroli sądowej pod kątem zgodności z prawem. Jednakże, w tym konkretnym przypadku, sąd nie stwierdził arbitralności ani braku obiektywizmu w ocenach, które były szczegółowo uzasadnione i uwzględniały różne aspekty pracy aplikanta. Sąd podkreślił, że różnice w ocenie między aplikantem a komisją wynikają z subiektywnych odczuć aplikanta, a nie z naruszenia prawa. W związku z tym, skarga została oddalona.Stan faktyczny
Skarżący W.S. został odrzucony z aplikacji sędziowskiej i prokuratorskiej z powodu zajęcia miejsca poza limitem na liście klasyfikacyjnej, co wynikało z ocen uzyskanych podczas aplikacji ogólnej. Skarżący zarzucił Dyrektorowi Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury oraz Ministrowi Sprawiedliwości, że oceny jego prac były zaniżone i arbitralne, naruszając zasady konstytucyjne. Minister Sprawiedliwości utrzymał w mocy decyzję Dyrektora, uznając zarzuty za niezasadne. Skarżący wniósł skargę do WSA w Warszawie, podtrzymując swoje zarzuty dotyczące wadliwej oceny prac i naruszenia przepisów postępowania.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Eugeniusz Wasilewski, Sędziowie WSA Ewa Grochowska-Jung, Jacek Fronczyk (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Sylwia Mikuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2013 r. sprawy ze skargi W.S. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyjęcia na aplikację sędziowską oraz aplikację prokuratorską - oddala skargę -
Decyzją z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] Dyrektor Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury, działając na podstawie art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury (t. j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 1230 ze zm.), odmówił przyjęcia W.S. na aplikację sędziowską oraz na aplikację prokuratorską.
W motywach decyzji organ wyjaśnił, że zainteresowany ukończył aplikację ogólną, zajmując [...]. pozycję na liście klasyfikacyjnej aplikantów, natomiast o przyjęciu na aplikację sędziowską lub prokuratorską decyduje miejsce kandydata na liście klasyfikacyjnej, przy uwzględnieniu limitów miejsc na tych aplikacjach – wyznaczonych przez Ministra Sprawiedliwości. Ponieważ limit miejsc na aplikacji sędziowskiej (100 miejsc) i aplikacji prokuratorskiej (50 miejsc) uległ wyczerpaniu po przyjęciu osób umieszczonych wyżej na liście klasyfikacyjnej aplikantów, Dyrektor Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury odmówił przyjęcia W.S. na aplikację sędziowską i aplikację prokuratorską.
Powyższą decyzję W.S. uczynił przedmiotem odwołania do Ministra Sprawiedliwości, zarzucając uchybienie treści art. 52 pkt 2 ww. ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, § 6 ust. 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 6 października 2011 r. w sprawie odbywania aplikacji ogólnej, sędziowskiej i prokuratorskiej (Dz. U. Nr 217, poz. 1292) oraz art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez sformułowanie kryteriów ocen sprawdzianów w sposób sprzeczny z ich celem, naruszając przez to zasadę równej, jednolitej oraz obiektywnej oceny wiedzy i kwalifikacji aplikantów, co w efekcie doprowadziło do naruszenia art. 29 ust. 1 i 2 ww. ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, poprzez umieszczenie zainteresowanego na miejscu nieodpowiadającym osiągniętemu przezeń wynikowi, i skutkowało odmową jego przyjęcia na aplikację specjalistyczną. Formułując przedstawione zarzuty, W.S. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i o przyjęcie go na aplikację prokuratorską, ewentualnie na aplikację sędziowską.
Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] maja 2013 r. nr [...], mając za podstawę art. 29 ust. 4 ww. ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury i art. 104 § 1 oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, nie znajdując podstaw do uwzględnienia odwołania.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zgodnie z art. 26 ust. 2 ww. ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, Dyrektor Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury, w terminie 14 dni od dnia zakończenia aplikacji ogólnej, ogłasza w Biuletynie Informacji Publicznej listę klasyfikacyjną aplikantów. Lista zawiera imiona i nazwiska aplikantów, z podaniem liczby punktów uzyskanych przez każdego aplikanta w trakcie aplikacji ogólnej oraz liczby porządkowej, wskazującej jego miejsce na liście. O kolejności miejsca na liście klasyfikacyjnej aplikantów decyduje suma punktów, stanowiąca sumę ocen uzyskanych przez aplikanta z zaliczonych sprawdzianów oraz łącznej oceny przebiegu praktyk. Podstawą wydania decyzji o odmowie przyjęcia W.S. na aplikację prokuratorską oraz na aplikację sędziowską był brak spełnienia przesłanki związanej z umieszczeniem na liście klasyfikacyjnej na pozycji w granicach limitu, określonego zarządzeniami Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2012 r. nr [...], w zakresie obu aplikacji – 100 miejsc na aplikacji sędziowskiej i 50 miejsc na aplikacji prokuratorskiej. Odwołujący został bowiem umieszczony na liście klasyfikacyjnej na miejscu ([...]) znajdującym się poza wyznaczonym przez Ministra Sprawiedliwości limitem miejsc na aplikację sędziowską oraz prokuratorską – i z tego powodu nie został przyjęty na aplikację specjalistyczną.
Minister za niezasadny uznał zarzut wadliwego ustalenia miejsca zainteresowanego na liście klasyfikacyjnej z powodu zaniżenia ocen ze sprawdzianów. Organ wskazał, że komisja sprawdzianowa jest niezależna, co oznacza, że Minister Sprawiedliwości nie może dokonywać merytorycznej kontroli sposobu wystawiania ocen z poszczególnych sprawdzianów. Ustawa o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury oraz powołane wyżej rozporządzenie nie zawierają uregulowań dotyczących trybu zażaleniowego i odwoławczego od rozstrzygnięć komisji sprawdzianowej. Oceny danego sprawdzianu dokonuje trzyosobowa komisja, a obiektywizm i bezstronność przy ocenianiu tych sprawdzianów zagwarantowane zostały kodowaniem każdej pracy. Minister podkreślił, że kryteria oceny prac pisemnych były jednolite dla wszystkich aplikantów piszących poszczególne sprawdziany. Oceniana była warstwa merytoryczna, formalna i językowa danej pracy, tym samym – w ocenie organu – nie doszło do naruszenia przepisów cyt. ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, ww. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie odbywania aplikacji ogólnej, sędziowskiej i prokuratorskiej oraz art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję W.S. zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 52 pkt 2 ww. ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, § 6 ust. 5 ww. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie odbywania aplikacji ogólnej, sędziowskiej i prokuratorskiej, § 26 zarządzenia Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] w sprawie zasad przeprowadzania sprawdzianów w trakcie aplikacji ogólnej, sędziowskiej i prokuratorskiej oraz art. 2 i art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, poprzez sformułowanie przez komisje sprawdzianowe niedopuszczalnych, wykraczających poza umocowanie wynikające z ustawowej delegacji, kryteriów ocen sprawdzianów w sposób sprzeczny z ich celem, naruszając przez to zasadę równej, jednolitej oraz obiektywnej oceny wiedzy i kwalifikacji aplikantów, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia art. 29 ust. 1 i 2 ww. ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, poprzez umieszczenie skarżącego na miejscu nieodpowiadającym osiągniętemu przez niego rzeczywiście wynikowi, czego skutkiem była odmowa przyjęcia na aplikację sędziowską lub prokuratorską, pomimo spełnienia przesłanek uprawniających do przyjęcia na jedną z aplikacji specjalistycznych. Zdaniem skarżącego, ocena jego prac nie została dokonana obiektywnie, lecz w sposób arbitralny, co nie powinno mieć miejsca w sytuacji, gdy podejmowane w ramach sprawdzianu przez aplikanta rozstrzygnięcie mieści się w granicach obowiązującego prawa i zostało przez niego uzasadnione. Ponadto, skarżący podniósł również zarzut naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 7, art. 140 w związku z art. 104 § 2, art. 107 § 1 i 3 kpa, poprzez nieodniesienie się przez organ odwoławczy do merytorycznych zarzutów skarżącego zawartych w jego odwołaniu i w efekcie nierozpoznanie istoty sprawy. W ocenie skarżącego, organ nie dokonał wnikliwej oceny stanu faktycznego i prawnego, na gruncie którego doszło do wydania decyzji przez organ pierwszej instancji. Podniósł przy tym, że iluzoryczna byłaby możliwość odwołania się od decyzji, gdyby dokonywana na jego skutek analiza sprowadzała się tylko do oceny błędów techniczno-formalnych, a nie merytorycznych podstaw wydania kwestionowanej decyzji. Zarzutem skargi W.S. objął także naruszenie przez organ przepisów postępowania, a to art. 24 § 1 pkt 5 kpa, poprzez oparcie zarówno decyzji Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury, jak i następnie Ministra Sprawiedliwości, na ocenie jednego z przeprowadzonych sprawdzianów, gdzie w składzie komisji sprawdzianowej pozostawała osoba, która z mocy wskazanego przepisu winna być wyłączona od dokonywania oceny pracy skarżącego, gdyż oceniała rozwiązanie kazusu, dla którego podstawę stanowiło wydane wcześniej przez nią orzeczenie. Przedstawiając wskazane zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie obu podjętych w sprawie decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, a także – w przypadku nieuwzględnienia skargi – o nieobciążanie go kosztami postępowania sądowego.
Udzielając odpowiedzi na skargę, Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w uzasadnieniu swego stanowiska procesowego argumenty zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonego aktu administracyjnego z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.
Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z brzmieniem art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury (t. j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 1230 ze zm.), warunkiem ukończenia aplikacji ogólnej jest uzyskanie pozytywnych ocen ze wszystkich sprawdzianów i praktyk objętych programem aplikacji. Dyrektor Krajowej Szkoły, w terminie 14 dni od dnia zakończenia aplikacji ogólnej, ogłasza w Biuletynie Informacji Publicznej listę klasyfikacyjną aplikantów. Lista zawiera imiona, nazwiska aplikantów, z podaniem liczby punktów uzyskanych przez każdego aplikanta w trakcie aplikacji ogólnej, oraz liczby porządkowej wskazującej jego miejsce na liście (ust. 2). O kolejności miejsca na liście klasyfikacyjnej aplikantów decyduje suma punktów stanowiąca sumę ocen uzyskanych przez aplikanta z zaliczonych sprawdzianów oraz łącznej oceny przebiegu praktyk. W przypadku równej liczby punktów uzyskanych przez aplikantów o kolejności decyduje suma punktów stanowiąca sumę ocen uzyskanych przez aplikanta ze sprawdzianów (ust. 3).
W myśl art. 29 ust. 1 i 2 ww. ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, Dyrektor Krajowej Szkoły wydaje decyzję w sprawie przyjęcia na aplikację sędziowską albo prokuratorską. Decyzję o przyjęciu na aplikację sędziowską albo prokuratorską Dyrektor Krajowej Szkoły wydaje według kolejności umieszczenia kandydatów na liście klasyfikacyjnej aplikantów, o której mowa w art. 26 ust. 2, do miejsca wyczerpania limitu przyjęć na te aplikacje.
Z powyższych przepisów wynika, że Dyrektor Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury tworzy listę klasyfikacyjną aplikantów, przy czym o kolejności miejsca na tej liście decyduje suma punktów stanowiąca sumę ocen uzyskanych przez aplikanta z zaliczonych sprawdzianów oraz łącznej oceny przebiegu praktyk, natomiast decyzja o przyjęciu na jedną z aplikacji specjalistycznych podejmowana jest przez Dyrektora według kolejności umieszczenia kandydatów na liście klasyfikacyjnej do miejsca wyczerpania limitu przyjęć na te aplikacje.
W rozpoznawanej sprawie skarżący, kwestionując uzyskaną punktację końcową w liczbie [...] punktów, plasującą go na pozycji [...]. listy klasyfikacyjnej, wywodzi, że gdyby ocena z dwóch sprawdzianów nie została zaniżona, uzyskałby łącznie [...] punkty, co pozwoliłoby na umieszczenie go na liście aplikantów kontynuujących szkolenie na jednej z aplikacji specjalistycznych. Strona twierdzi więc, że prawidłowo dokonana ocena jego prac plasowałaby go w rankingu w ramach dostępnych limitów przeznaczonych na aplikacje specjalistyczne, bowiem sprawdzian wiedzy w bloku karnym powinien zostać oceniony o 0,5 pkt wyżej, niż to uczyniono, co dałoby ocenę [...] pkt, zaś sprawdzian wiedzy w bloku wykonawczym – penitencjarnym winien zostać oceniony o 1 pkt wyżej, dając ocenę [...] pkt. W ocenie skarżącego, dokonana ocena jego prac ma charakter arbitralny, godzący w dyrektywy wypływające z zasady równości i Państwa praworządnego (art. 2 w związku z art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). Wadą zaś postępowania prowadzonego przez Ministra Sprawiedliwości, podniesioną przez skarżącego, a mającą wyrażać się w naruszeniu art. 7, art. 140 w związku z art. 104 § 2, art. 107 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267), było – zdaniem autora skargi – nieprzeprowadzenie własnej oceny prac egzaminacyjnych przez organ drugiej instancji, a tym samym – nierozpatrzenie sprawy co do istoty.
Stosownie do art. 52 pkt 2 ww. ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, organizację, szczegółowe warunki i tryb odbywania aplikacji ogólnej, sędziowskiej i prokuratorskiej, szczegółowe warunki odbywania w trakcie aplikacji sędziowskiej stażu na stanowisku referendarza sądowego, jak również sposób ustalania systemu punktowego oceny zaliczania sprawdzianów i ich poprawek, praktyk i stażu, objętych programem poszczególnych aplikacji, mając na względzie zakres wiedzy teoretycznej i praktycznej niezbędnej do zajmowania stanowiska, odpowiednio, asystenta sędziego, asystenta prokuratora, referendarza sądowego, sędziego i prokuratora oraz konieczność jednolitej i obiektywnej oceny wiedzy i kwalifikacji aplikantów, a także wzór dyplomu ukończenia aplikacji ogólnej. W myśl wykonującego powyższą delegację § 6 ust. 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 6 października 2011 r. w sprawie odbywania aplikacji ogólnej, sędziowskiej i prokuratorskiej (Dz. U. Nr 217, poz. 1292), przy ocenie sprawdzianu należy uwzględniać w szczególności: prawidłowość zastosowanych przepisów prawa i ich wykładni; prawidłowość dokonanych ustaleń faktycznych; prawidłowość konstrukcji projektu pisma procesowego lub decyzji i jej uzasadnienia; poprawność argumentacji i zachowanie reguł językowych. Jak statuuje zaś § 26 zarządzenia Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury z dnia 17 listopada 2010 r. nr 130/2010 w sprawie przeprowadzania sprawdzianów w trakcie aplikacji ogólnej, sędziowskiej i prokuratorskiej, praca pisemna aplikanta oceniania jest w trzech płaszczyznach: merytorycznej, odnoszącej się do prawidłowości stosowania przepisów prawa materialnego i procesowego, a także umiejętności dokonania ustaleń faktycznych i oceny dowodów oraz poprawności argumentacji; formalnej, odnoszącej się do prawidłowości konstrukcji orzeczenia, zarządzenia lub pisma procesowego oraz ich uzasadnienia; językowej, odnoszącej się do zachowania reguł stylistycznych i gramatycznych.
Odnosząc się do sprawdzianu wiedzy z dnia [...] kwietnia 2012 r., którego przedmiotem było sporządzenie wyroku wraz z uzasadnieniem w oparciu o akta sprawy karnej, należy zwrócić uwagę, że w obszernym i wnikliwym uzasadnieniu oceny pracy pisemnej, zawartej w arkuszu oceny sporządzonym przez komisję sprawdzianową, podano, iż skarżący popełnił szereg istotnych błędów w każdej z płaszczyzn pracy, podlegających ocenie, a mianowicie, jeśli chodzi o warstwę merytoryczną – niezasadne – w ocenie komisji – warunkowe zawieszenie wykonania kary pozbawienia wolności było tylko jednym z elementów podlegających ocenie, skutkującym w istocie jej obniżeniem, ale nie decydującym o jej całokształcie, co – zdaniem Sądu – wyklucza zarzucaną przez skarżącego arbitralność i brak obiektywizmu członków komisji. W szczególności członkowie komisji stwierdzili, że uchybienia skarżącego polegały m.in. na: braku niezbędnej modyfikacji zarzutu przedstawionego oskarżonemu, braku właściwych ustaleń w stanie faktycznym w odniesieniu do sytuacji jego dzieci oraz sytuacji oskarżonego w czasie czynu, błędach w ocenie zeznań świadka, niepełnej ocenie wyjaśnień oskarżonego, braku wskazania rodzaju zamiaru i braku wywodów dotyczących społecznej szkodliwości czynu. Członkowie komisji stwierdzili także błędy w warstwie formalnej oraz językowej pracy, wskazując m.in. na brak w podstawie skazania informacji, że czyn stanowi przestępstwo, jak również zwrócili uwagę, że skarżący myli wyjaśnienia składane przez oskarżonego z zeznaniami składanymi przez świadków. Wynika z tego, że ocena pracy skarżącego – wbrew jego sugestiom – nie koncentrowała się tylko na samym rozstrzygnięciu i uzasadnieniu, choćby mieściło się ono w granicach obowiązującego prawa i korespondowało z orzecznictwem w tym zakresie – jak twierdzi strona – co miałoby wpływać na wyższą punktację, ale jej całościowa analiza obejmowała wszystkie mankamenty pracy, które w rezultacie skłoniły komisję do przyznania 3 punktów. Trudno uznać, by w ten sposób oceniony sprawdzian, w sytuacji tak licznych uchybień, jakie wytknęła komisja, mógł korzystać z wyższej punktacji, skoro praca wykazuje szereg błędów w najistotniejszej z płaszczyzn, a więc w warstwie merytorycznej, nie wyłączając przy tym także błędów w płaszczyźnie formalnej i językowej. Skarżący nie dostrzega, że stwierdzone przez komisję uchybienia w jego pracy wpływają de facto na cały jej wymiar, a przez to, że mają charakter istotny nie mogą i nie mogły być uznane za nieznaczące przez członków komisji oceniających sprawdzian.
Odnosząc się z kolei do pracy pisemnej z dnia [...] lipca 2012 r., będącej sprawdzianem wiedzy w bloku wykonawczym – penitencjarnym, zauważyć należy, że w arkuszu oceny pracy komisja zaznaczyła, iż skarżący dokonał błędnego rozstrzygnięcia, ponieważ nie udzielił przerwy w wykonaniu kary pozbawienia wolności, chociaż uzasadnienie przyjętego przez aplikanta rozstrzygnięcia zostało ocenione jako adekwatne. Z tego jedynie względu, mimo błędnego rozstrzygnięcia, przedmiotowa praca została oceniona stosunkowo wysoko, uzyskując 4 na 5 możliwych punktów. Nie zgadzając się z przyjętą przez komisję sprawdzianową punktacją, skarżący jednak sam przyznaje, że okoliczności rozpoznawanej przez niego w ramach tego sprawdzianu sprawy przemawiały za udzieleniem przerwy w odbywaniu kary, skoro z wywiadu kuratora oraz pozostałych przeprowadzonych w sprawie czynności wynikało, że gospodarstwem rolnym skazanego nie ma się kto zająć, a zachodzi konieczność przeprowadzenia prac polowych, związanych z obsianiem pól i zbiorem plonów. Sytuacja, w jakiej znalazł się osadzony, w rzeczy samej zasługiwała na odmienne potraktowanie i rozstrzygnięcie, zaś powoływanie się na analogię w odniesieniu do sprawy rozpoznanej przez inny sąd w podobnym stanie faktycznym – jak to czyni strona – nie może być argumentem przemawiającym za słusznością podjętego przez skarżącego rozstrzygnięcia i stanowić podstawy do przyznania mu maksymalnej punktacji za pracę. Powoływanie się przez skarżącego na stanowisko sądu wyższej instancji, wyrażone w sprawie o zbliżonym stanie faktycznym, mogłoby mieć znaczenie prawne dla rozstrzyganej przez aplikanta sprawy jedynie wówczas, gdyby elementy i szczegóły stanów faktycznych obu porównywanych spraw wykazywały tożsamość, a nie tylko ich podobieństwo. Każdy sąd bowiem rozpoznaje i rozstrzyga jednostkową, konkretną sprawę i choćby była ona zbliżona stanem faktycznym do sprawy już rozpoznanej i rozstrzygniętej przez inny sąd, jej indywidualny wymiar nie może być determinowany jedynie rozstrzygnięciem podjętym w innej sprawie.
Nie sposób zatem przyjąć, że sugerowany przez stronę brak obiektywizmu komisji spowodował zaniżenie przyznanej pracom skarżącego punktacji, jak również nie można zgodzić się ze stroną skarżącą, że ocena tych prac ma charakter arbitralny, i że jej prace zostały ocenione w sposób, który uchybiałby regulacji ustawowej, wykonawczej czy też konstytucyjnej. Przy takiej ocenie prac skarżącego, jaką przedstawiła komisja, podwyższenie punktacji o 0,5 pkt, w przypadku sprawdzianu wiedzy z prawa karnego, i przyznanie maksymalnej liczby punktów, w przypadku sprawdzianu wiedzy z prawa karnego wykonawczego – penitencjarnego, nie tylko stanowiłoby niczym nieuzasadnione promowanie nietrafnych decyzji i rozstrzygnięć podejmowanych przez aplikanta, ale w istocie doprowadziłoby do powstania dysproporcji w odniesieniu do tych aplikantów, którzy przyjęli w swoich pracach prawidłowe rozwiązania. Podzielenie stanowiska skarżącego w takiej sytuacji prowadziłoby do naruszenia art. 2 i art. 32 Konstytucji RP, jak również godziłoby w zasadę zaufania obywateli do organów Państwa w toku postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 8 kpa. Pamiętać bowiem należy, że relacja między osobami ubiegającymi się o przyjęcie na aplikację specjalistyczną ma charakter współuczestnictwa konkurencyjnego (por. A. Skóra, Współuczestnictwo w prawie administracyjnym, Warszawa 2009, s. 308-311). Miejsce na liście klasyfikacyjnej determinowane jest wynikiem punktowym, co jest cechą relewantną, według której różnicuje się kandydatów.
Natomiast rację ma skarżący, twierdząc, że Minister Sprawiedliwości – jako organ odwoławczy od decyzji Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury – jest nie tylko uprawniony, ale wprost zobowiązany do kontroli zaskarżonej do niego decyzji w całej rozciągłości, w tym co do prawidłowości ustalenia przesłanek prawno-faktycznych jej wydania, a zatem także tego, czy wydane w toku aplikacji w stosunku do aplikanta oceny zostały wystawione przez oceniającą komisję prawidłowo, w trybie i na zasadach określonych przepisami prawa, w tym przywołanymi przez skarżącego. Odmienna konstatacja stanowiłaby bowiem naruszenie art. 78 Konstytucji RP, czyniąc iluzorycznym zagwarantowane w nim prawo do zaskarżenia decyzji wydanej w pierwszej instancji. Rola Ministra Sprawiedliwości, ustalona art. 29 ust. 4 ww. ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, nie może ograniczać się zatem wyłącznie do poprawiania błędów rachunkowych czy weryfikowania zgodności formalnej oceny wystawionej przez komisję. Jest on bowiem uprawniony – tak, jak i sam Dyrektor Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury – także do kontroli merytorycznej ocen ze sprawdzianów wystawionych przez komisję, a zatem zweryfikowania ich prawidłowości materialnej. W przypadku konieczności posłużenia się w tym celu wiedzą ekspercką, organ jest w pełni władny – na podstawie art. 84 § 1 kpa – powołać biegłego lub biegłych o wydanie opinii, gdyby wystawione aplikantowi oceny budziły wątpliwości organu. Nie jest zatem zobligowany do każdorazowego podzielenia oceny merytorycznej, dokonanej przez komisję.
Jakkolwiek w analizowanym przypadku Minister nie odniósł się do stawianych przez skarżącego w odwołaniu zarzutów w kontekście jego twierdzeń o zaniżonej punktacji z omówionych powyżej sprawdzianów, to jednak nie sposób przyjąć, by uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy, a co za tym idzie – by stanowiło istotne naruszenie przepisów postępowania, wymagające wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. Przeprowadzona powyżej przez Sąd analiza ocen prac pisemnych skarżącego, jak również całości akt sprawy, nie wykazała błędów w wykładni prawa i jego stosowaniu przez orzekające w sprawie organy, bowiem dokonywanie ustaleń faktycznych, konstruowanie projektowanych rozstrzygnięć i ich uzasadnień, a także poprawność argumentacji i zachowanie reguł językowych przez skarżącego w jego pracach zostały w sposób prawidłowy i prawnie dopuszczalny zakwalifikowane w przedstawionych ocenach komisji. Toteż Sąd nie stwierdził naruszenia art. 29 ust. 1 i 2 ww. ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury w postaci zarzucanego zaniżenia przyznanych skarżącemu punktów ze sprawdzianów, mającego prowadzić w efekcie do odmowy przyjęcia na jedną z aplikacji specjalistycznych. Margines swobody członków komisji sprawdzianowej, zależny od ich wiedzy, umiejętności i doświadczenia życiowego, mógł przejawiać się w przyjętych przez nich oczekiwaniach i nie należy indywidualnych wymagań i ocen członków komisji postrzegać jako pozbawionych obiektywizmu, gdyż obserwowane i podnoszone przez skarżącego różnice w ocenie własnej i komisji są wynikiem jedynie jego subiektywnych odczuć. Oceniający tę sprawę Sąd nie dostrzegł, by zarówno oceny komisji, jak i punktacja, pozbawione były merytorycznych podstaw, świadczących o braku obiektywizmu czy naruszeniu granic swobody oceny komisji. Zaznaczenia wymaga, że członkowie komisji są ekspertami, przysługuje im władztwo fachowe i w tym rozumieniu korzystają oni z przymiotu biegłych. Oznacza to, że z uwagi na ich wykształcenie i doświadczenie, powierza się członkom komisji – w zaufaniu – dokonywanie oceny prac, co wyraża § 6 ust. 2 ww. rozporządzenia. Sąd nie dostrzegł, aby przedstawiona przez nich ocena miała charakter niemożliwy do zaakceptowania w Państwie prawnym (art. 2 Konstytucji RP). Naturalna zaś różnica w sposobie spojrzenia każdej osoby oceniającej na badany problem nie może być kwalifikowana jako naruszenie zasady równości, tj. art. 32 Konstytucji RP.
Przechodząc zaś do oceny zarzutu naruszenia art. 24 § 1 pkt 5 kpa, Sąd nie stwierdził, by stwarzał on podstawy do uchylenia podjętych w sprawie decyzji. Jakkolwiek członkowie komisji sprawdzianowej, jako biegli – stosownie do art. 84 § 2 kpa – podlegają wyłączeniu na zasadach i w trybie określonym w art. 24 kpa, a ponadto stosuje się do nich przepisy dotyczące przesłuchania świadków, to nie można przyjąć, by członek komisji sprawdzianowej, powołanej przez Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury, będący sędzią uczestniczącym w wydaniu orzeczenia w sprawie, której akta po anonimizacji posłużyły do przeprowadzenia sprawdzianu z danej dziedziny prawa, podlegał wyłączeniu w trybie powyższych przepisów. Po pierwsze, żaden przepis ww. ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury nie zabrania, aby podstawę sprawdzianu stanowiły akta sprawy, w której orzekał sędzia – członek komisji sprawdzianowej; po drugie – akta takiej sprawy nie stanowią opinii biegłego wydanej w sprawie administracyjnej, w rozumieniu art. 84 § 1 kpa, lecz jedynie materiał stanowiący podstawę oceny pracy aplikanta, dokonywanej – co warto podkreślić – przez członków komisji, a nie tylko przez tegoż sędziego; po trzecie – biegły podlega wyłączeniu, jeżeli miałby dokonywać ponownej oceny sprawdzianu na skutek złożonego odwołania od decyzji podjętej w oparciu o stanowisko komisji sprawdzianowej, której był członkiem, jednakże sytuacja taka na gruncie rozpoznawanej sprawy nie miała miejsca.
Trudno zatem także uznać zasadność zarzutów naruszenia prawa procesowego. Choć Minister lakonicznie odniósł się do zarzutów zawartych w odwołaniu, to na gruncie badanej sprawy nie można przyjąć – jak już była mowa – aby uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, wszak w istocie nie podważa legalności podjętego w niej rozstrzygnięcia, nie dając tym samym podstaw do zmiany postrzegania zaistnienia w sprawie przesłanek materialnoprawnych jego wydania.
Sąd zwraca uwagę, że stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), sąd może uchylić zaskarżoną decyzję, gdy stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W rozpoznawanej sprawie Sąd istnienia takich uchybień nie stwierdził. Analizując przy tym kwestię istotności, Sąd miał na uwadze, że dla zastosowania w niniejszej sprawie cyt. przepisu ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchybienia muszą być na tyle znaczące, aby mogły uzasadniać – w kontekście art. 29 ust. 6 w związku z art. 23 ust. 4 ww. ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury – wydanie w ponownym postępowaniu decyzji o przyjęciu skarżącego na jedną z aplikacji specjalistycznych. Jednak w analizowanej sprawie nie ma ku temu przesłanek, wszak brak podstaw do podwyższenia uzyskanej przez skarżącego punktacji powoduje niezmienność ustaleń faktycznych i prawnych, wynikających z rozstrzygnięcia o odmowie przyjęcia na jedną z aplikacji specjalistycznych.
W takim stanie rzeczy, podjęte w sprawie decyzje należy uznać za prawidłowe, zaś zarzuty zawarte w skardze za nieuzasadnione, mające jedynie charakter polemiczny. Sąd nie stwierdził naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością uwzględnienia skargi.
Dlatego też, uznając skargę za nieuzasadnioną, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, stosując art. 151 cyt. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w sentencji wyroku.
Odnosząc się także do zawartego w skardze wniosku skarżącego o nieobciążanie go kosztami postępowania sądowego w przypadku nieuwzględnienia skargi, należy wskazać, że stosownie do przepisów działu V ww. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, regulującego kwestię kosztów postępowania, przed sądem administracyjnym pierwszej instancji wyłączone zostało stosowanie zasady odpowiedzialności za wynik postępowania. Koszty postępowania zasądza się jedynie w razie uwzględnienia skargi i tylko na rzecz skarżącego (art. 200 ww. ustawy).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło