II SA/Wa 1313/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kwiecińska (spr.) Sędziowie WSA Sławomir Antoniuk Adam Lipiński Protokolant specjalista Marek Kozłowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie obowiązku zwrotu kosztów szkolenia 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 76 ust. 1 i ust. 2 pkt w zw. z art. 41 ust. 6 i art. 10 ust. 2 pkt 4 i ust. 7 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2013 r. poz. 674 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] kwietnia 2004 r. nr [...] nakładającą na M. M. obowiązek zwrotu nienależnego świadczenia. Do wydania powyższych decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym: M. M. został zarejestrowany w Miejskim Urzędzie Pracy w P. jako osoba bezrobotna w dniu [...] lutego 2014 r. Prezydent Miasta P. decyzją z [...] lutego 2014 r. orzekł o uznaniu M. M. za osobę bezrobotną od [...] lutego 2014 r. oraz o nieprzyznaniu prawa do zasiłku dla bezrobotnych. W dniu [...] marca 2014 r. M. M. otrzymał skierowanie na szkolenie "Certyfikat [...]" organizowane przez [....] Sp. z o.o. Sp. komandytowa w K., rozpoczynające się w dniu [...] marca 2014 r. w Centrum Kształcenia i Szkolenia w K. Przewidywany termin zakończenia szkolenia ustalono na dzień [...] marca 2014 r. W związku z tym, że M. M. po skierowaniu nie podjął szkolenia, Prezydent Miasta P. decyzją z dnia [...] marca 2014 r. orzekł o utracie przez niego statusu osoby bezrobotnej od [...] marca 2014 r. na okres 120 dni. Następnie Prezydent Miasta P., działając na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. c), art. 76 ust. 1 i ust. 2 pkt 4 w zw. z art. 6 i art. 2 ust. 1 pkt 12 powołanej ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, decyzją z [...] kwietnia 2014 r. zobowiązał M. M. do zwrotu kosztów wskazanego wyżej szkolenia, w wysokości 2 400 zł. Od decyzji tej M. M. wniósł odwołanie do Wojewody [...]. W uzasadnieniu odwołania wyjaśnił, że w dniu [...] marca 2014 r. został zatrzymany przez Policję i do dnia [...] kwietnia 2014 r. przebywał w zakładzie karnym. Do odwołania dołączył świadectwo zwolnienia z [...] kwietnia 2014 r. wystawione przez Zakład Karny w P., potwierdzające tymczasowe aresztowanie od [...] marca 2014 r. do [...] kwietnia 2014 r. oraz postanowienie Prokuratury Rejonowej w P. z [...] kwietnia 2014 r. sygn. akt [...] o uchyleniu środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania i zmianie środka zapobiegawczego. W wyniku rozpatrzenia odwołania Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] kwietnia 2014 r. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że stosownie do treści art. 41 ust. 6 powołanej ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy osoba, która z własnej winy nie ukończyła szkolenia, jest obowiązana do zwrotu kosztów szkolenia z wyjątkiem przypadku, gdy przyczyną nieukończenia szkolenia było podjęcie zatrudnienia, innej pracy zarobkowej lub działalności gospodarczej. W myśl art. 2 ust. 1 pkt 12 ustawy – koszt szkolenia oznacza: a) uprzednio uzgodnioną należność przysługującą instytucji szkoleniowej, b) koszt ubezpieczenia od następstw nieszczęśliwych wypadków w przypadku osób nieposiadających prawa do stypendium oraz posiadających prawo do stypendium, o którym mowa w art. 41 ust. 3b, c) koszty przejazdu, a w przypadku gdy szkolenie odbywa się w miejscowości innej niż miejsce zamieszkania, także koszty zakwaterowania i wyżywienia, d) koszty badań lekarskich i psychologicznych wymaganych w przepisach odrębnych, e) koszty egzaminów umożliwiających uzyskanie świadectw, dyplomów, zaświadczeń, określonych uprawnień zawodowych lub tytułów zawodowych oraz koszty uzyskania licencji niezbędnych do wykonywania danego zawodu. Organ podniósł, iż w świetle obowiązującego do dnia 26 maja 2014 r. przepisu art. 76 ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne, była obowiązana do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne. W myśl zaś obowiązującego do dnia 26 maja 2014 r. przepisu art. 76 ust. 2 pkt 4 ww. ustawy za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne uważało się koszty szkolenia, w przypadku określonym w art. 41 ust. 6. W brzmieniu obowiązującym od dnia 27 maja 2014 r. przepis art. 76 ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, podobnie jak wcześniej, stanowi, że osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne, jest obowiązana do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji w przedmiocie obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne. W myśl zaś obowiązującego od dnia 27 maja 2014 r. przepisu art. 76 ust. 2 pkt 4 ustawy za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne uważa się także koszty szkolenia, w przypadku określonym w art. 41 ust. 6 lub w przypadku, gdy skierowanie na szkolenie nastąpiło na podstawie nieprawdziwych oświadczeń lub sfałszowanych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd powiatowego urzędu pracy przez osobę skierowaną na szkolenie. Wojewoda [...] podkreślił, że powyższe przepisy mają charakter bezwzględnie obowiązujący. Organ wyjaśnił, że z dokumentacji sprawy wynika, iż M. M. nie podjął uczestnictwa w szkoleniu "Certyfikat [...]", rozpoczynającym się w dniu [...] marca 2014 r., na które został skierowany. Podniósł ponadto, że M. M. został właściwie poinformowany o prawach i obowiązkach związanych z uczestnictwem w szkoleniu, jak również o konsekwencjach związanych z nieukończeniem szkolenia z własnej winy, o czym świadczy jego własnoręczny podpis złożony w dniu [...] marca 2014 r. na skierowaniu na kurs. M. M. zobowiązał się do uczestnictwa w szkoleniu i ukończenia go w terminie przewidzianym programem, do przystąpienia do egzaminu końcowego w terminie przewidzianym programem kursu, do przystąpienia do egzaminu państwowego, jeśli koszt takiego egzaminu wliczony był w całkowity koszt szkolenia, do przedstawienia w Miejskim Urzędzie Pracy w P. świadectwa ukończenia szkolenia (wyniku egzaminu państwowego) w terminie nie przekraczającym 7 dni od daty jego otrzymania, a w razie nieukończenia szkolenia z własnej winy do zwrotu kosztów szkolenia, z wyjątkiem przypadku, gdy przyczyną nieukończenia szkolenia byłoby podjęcie zatrudnienia, innej pracy zarobkowej lub działalności gospodarczej. Odnosząc się do wyjaśnień zawartych w odwołaniu od decyzji organu I instancji Wojewoda [...] stwierdził, że tymczasowe aresztowanie oraz późniejsze uchylenie i zmiana środka zapobiegawczego, nie mogą być uwzględnione jako usprawiedliwiające niepodjęcie szkolenia po otrzymaniu skierowania. Zgodnie z przepisami ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, wyłącznie podjęcie zatrudnienia, innej pracy zarobkowej lub działalności gospodarczej nie wywołuje negatywnych skutków związanych z nieuczestniczeniem w szkoleniu. Reasumując, organ stwierdził, że w tym stanie faktycznym i prawnym argumentacja strony postępowania nie stanowi podstawy do uchylenia decyzji organu I instancji. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję M. M. wniósł o jej uchylenie. Skarżący przywołał identyczną argumentację jak w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Wyjaśnił, że zaistniała sytuacja nie wynikała w najmniejszym stopniu z jego winy. Zależało mu na ukończeniu kursu, tym bardziej, że był on finansowany przez Urząd Pracy. Wojewoda [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Postępowanie przed sądami administracyjnymi prowadzone jest zaś na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a. W myśl art. 134 § 1 ww. aktu normatywnego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowił przepis art. 76 ust. 1 i 2 pkt 4 w związku z art. 41 ust. 6 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 674 ze zm.), dalej zwanej "ustawą". Zgodnie ze wskazaną regulacją osoba, która pobrała nienależnie świadczenie pieniężne, jest obowiązana do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenie decyzji, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne (art. 76 ust. 1). Zgodnie z art. 76 ust. 2 pkt 4 ustawy za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne uważa się koszty szkolenia w przypadku określonym w art. 41 ust. 6 ustawy. Przepis ten stanowi, że osoba, która z własnej winy nie ukończyła szkolenia, jest obowiązana do zwrotu kosztów szkolenia, chyba że powodem nieukończenia szkolenia było podjęcie zatrudnienia, innej pracy zarobkowej lub działalności gospodarczej. Z treści przytoczonego wyżej przepisu wynika, że koniecznym warunkiem uznania nienależnego charakteru świadczenia pieniężnego pobranego przez osobę bezrobotną jest łączne spełnienie dwóch przesłanek: nieukończenie szkolenia, czyli niewykonanie lub nienależyte wykonanie obowiązku ukończenia szkolenia nałożonego na bezrobotnego, na które skierował go organ pracy oraz wina bezrobotnego, rozumiana jako naganny stosunek psychiczny osoby do podejmowanego działania, uzewnętrzniający się w podjęciu lub zaniechaniu podjęcia określonych czynności i wyrażający się w zachowaniu umyślnym lub nieumyślnym (lekkomyślność lub niedbalstwo), przy czym okolicznością wyłączającą odpowiedzialność finansową jest podjęcie zatrudnienia, jako powód nieukończenia szkolenia. W sprawie jest bezsporne, że skarżący nie wykonał nałożonego nań obowiązku ukończenia szkolenia, na które skierował go organ pracy i że nieukończenie szkolenia nie nastąpiło z powodu podjęcia zatrudnienia. Tym samym kwestią sporną było ustalenie, czy nieukończenie przez skarżącego szkolenia nastąpiło z jego winy. Skarżący został skierowany przez Miejski Urząd Pracy w P. na szkolenie, które miało się odbyć w dniach od [...] marca 2014 r. do [...] marca 2014 r., co wynika wprost ze skierowania na szkolenie, którego odbiór skarżący pisemnie potwierdził w dniu [...] marca 2014 r. W dniu [...] marca 2014 r. skarżący został pozbawiony wolności na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w P. Uchylenie tymczasowego aresztowania nastąpiło w dniu [...] kwietnia 2014 r. mocą postanowienia Zastępcy Prokuratora Rejonowego w P. O faktach tych skarżący powiadomił orzekające w sprawie organy w dniu [...] kwietnia 204 r. W dniu tym skarżący wniósł odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia [...] kwietnia 2014 r. orzekającej o obowiązku zwrotu kosztów szkolenia w wysokości 2.400 zł. W ocenie WSA w Warszawie, fakt tymczasowego aresztowania skarżącego w dniu [...] marca 2014 r. i przebywanie w areszcie tymczasowym do dnia [...] kwietnia 2014 r. powoduje, iż nie można przypisać skarżącemu winy, w rozumieniu art. 41 ust. 6 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, w nieukończeniu przedmiotowego szkolenia. Zdaniem Sądu, za błędny uznać należy, wyrażony w zaskarżonej decyzji, pogląd Wojewody [...], iż okoliczności te nie mogą być uwzględnione jako usprawiedliwiające niepodjęcie szkolenia po otrzymaniu skierowania w dniu [...] marca 2014 r. Nie można też zaaprobować poglądu Wojewody, że jedynie podjęcia zatrudnienia, innej pracy zawodowej lub działalności gospodarczej nie wywołuje negatywnych skutków związanych z nieuczestniczeniem w szkoleniu. Przepis art. 41 ust. 6 cytowanej ustawy wprowadza bowiem, o czym była już mowa powyżej, przesłankę winy jako przesłankę obowiązku zwrotu kosztów szkolenia. Wyjątki, o których mowa w tym przepisie a mianowicie: podjęcie zatrudnienia, podjęcie innej pracy zarobkowej lub działalności gospodarczej obejmują sytuacje, w których z mocy ustawy na osobie bezrobotnej, która nie ukończyła szkolenia, nie ciąży obowiązek zwrotu jego kosztów, nawet jeżeli możliwe byłoby przypisanie jej winy. Nie są to natomiast enumeratywnie wyliczone przypadki braku winy w nieukończeniu szkolenia, zwalniające od odpowiedzialności finansowej, a tak, jak wskazuje uzasadnienie zaskarżonej decyzji, rozumie ten przepis Wojewoda [...]. Innymi słowy, w każdym przypadku – poza wskazanymi w ustawie – organ ma obowiązek zbadać, czy nieukończenie szkolenia nastąpiło z winy osoby bezrobotnej. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy winny zastosować przedstawioną powyżej wykładnię art. 41 ust. 6 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.