II SA/Wa 1314/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Werpachowska, Sędziowie WSA Sławomir Antoniuk (spr.), Stanisław Marek Pietras, Protokolant sekretarz sądowy Marcin Borkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lutego 2017 r. sprawy ze skargi M.S. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] w [...] z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2. zasądza od Rektora Uniwersytetu [...] w [...] na rzecz M.S. kwotę 200 (dwieście) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania. Rektor Uniwersytetu [...] w [...] (dalej jako Rektor UKSW) decyzją z dnia [...] maja 2016 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 104 § 1 i art. 107 k.p.a., art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 572 ze zm.) oraz § 5, § 31 ust. 4, § 35 ust. 2 pkt 3 i ust. 4 Regulaminu Studiów w U[...] (stanowiącego załącznik do uchwały Senatu U[...] z dnia [...] marca 2015 r. nr [...]), utrzymał w mocy decyzję Dziekana Wydziału [...] U[...] z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] orzekającej o skreśleniu M.S. z listy studentów pierwszego roku studiów stacjonarnych I stopnia na kierunku [...] w roku akademickim 2015/2016 na Wydziale [...]. W uzasadnieniu powyższej decyzji Rektor U[...] wskazał, iż M. S., będąc studentem pierwszego roku studiów na kierunku administracja na Wydziale [...], nie przystąpił do żadnego egzaminu przewidzianego w sesji zimowej, jak również nie usprawiedliwił swojej nieobecności na nich. Ponadto nie zarejestrował się na zajęcia w semestrze letnim. W związku z powyższym w dniu [...] marca 2016 r. Dziekan Wydziału [...] skreślił M. S. z listy studentów z powodu braku postępów w nauce. W dniu [...] kwietnia 2016 r. M. S. złożył odwołanie od powyższej decyzji, w którym podniósł zarzut naruszenia art. 8, art. 10 § 1, art. 77, art. 81 i art. 107 § k.p.a. oraz § 35 ust. 4 i ust. 2 pkt 3 w zw. z § 31 ust. 4 Regulaminu Studiów U[...], poprzez ich błędne zastosowanie i skreślenie skarżącego z listy studentów ze względu na brak postępów w nauce (w rozumieniu ww. uregulowań Regulaminu) w sytuacji, gdy do egzaminu ze wstępu do prawoznawstwa w I terminie skarżący nie przystąpił ze względu na niezaliczenie zajęć ćwiczeniowych w terminie, co automatycznie wyłącza możliwość dwukrotnego nieusprawiedliwionego nieprzystąpienia do egzaminu w obu terminach, o których mowa w § 35 ust. 2 pkt 3 Regulaminu Studiów U[...]. Rektor U[...] nie znalazł podstaw do uwzględnienia odwołania i rozstrzygnięciem z dnia [...] maja 2016 r. orzekła jak na wstępie. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, iż w myśl § 35 ust. 2 pkt 3 Regulaminu Studiów w U[...] brak postępów w nauce stwierdza się wówczas, gdy student więcej niż raz nie zaliczył danego przedmiotu lub roku studiów albo z nieusprawiedliwionych powodów nie przystąpił do żadnego egzaminu w sesji egzaminacyjnej w obu terminach. Natomiast zgodnie z § 31 ust. 4 zd. 2 tego Regulaminu, nieusprawiedliwiona nieobecność na egzaminach ze wszystkich przedmiotów w obu terminach danej sesji egzaminacyjnej może skutkować skreśleniem z listy studentów z powodu braku postępów w nauce. Skarżący nie przystąpił do żadnego egzaminu w sesji zimowej, dlatego Prodziekan Wydziału [...], działając z upoważnienia Dziekana, skreślił M. S. z listy studentów z powodu braku postępów w nauce na podstawie art. 190 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz § 35 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 w związku z § 31 ust. 4 zd. 2 Regulaminu Studiów w U.. Odnosząc się do zarzutów skarżącego w postaci naruszenia art. 77 k.p.a. organ II instancji zaznaczył, że materiał dowodowy został zgromadzony w sposób wyczerpujący. Brak przystąpienia do jakichkolwiek egzaminów w sesji zimowej, został odnotowany w protokołach jak również w systemie informatycznym USOS U[...], w którym znajdują się wszelkie informacje dotyczące postępów w nauce studenta studiującego na Uniwersytecie [...] w [...]. Rektor U[...] nie zgodził się również z zarzutem naruszenia art. 81 k.p.a. Bowiem dowód na brak uczestniczenia w sesji zimowej i brak zaliczenia ćwiczeń jest również odnotowywany i rejestrowany w elektronicznym systemie USOS. Nadto w odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. organ ten wskazał, że w decyzji o skreśleniu skarżącego z listy studentów Prodziekan wyraźnie zaznaczył jego brak uczestnictwa w egzaminach przewidzianych w sesji zimowej 2015/2016, a także brak rejestracji na zajęcia w semestrze letnim, co stało się powodem skreślenia skarżącego z listy studentów. Organ natomiast nie ma obowiązku w decyzji załączać dowodów, na podstawie których podejmuje określoną decyzję. Także zarzut naruszenia art. 8 i art. 10 § 1 k.p.a. organ odwoławczy uznał za niezasadny, bowiem student podejmując studia ma świadomość, że brak postępów w nauce może skutkować skreśleniem z listy studentów, o czym mówi Regulamin w § 31 ust. 4 zd. 2. Jednocześnie § 35 ust. 2 pkt 3 Regulaminu wskazuje, że brak postępów w nauce stwierdza się wówczas, gdy student więcej niż raz nie zaliczył danego przedmiotu lub roku studiów albo z nieusprawiedliwionych powodów nie przystąpił do żadnego egzaminu w sesji egzaminacyjnej w obu terminach. Wszelkie informacje o postępie w nauce skarżącego są dostępne na jego koncie w systemie USOS. Terminy egzaminów poprawkowych są wyraźnie określone, zatem brak jakichkolwiek zaliczeń z przedmiotów będących w programie studiów musi się wiązać z negatywnymi konsekwencjami, w tym również skreśleniem z listy studentów. M. S. na każdym etapie postępowania mógł zapoznać się z aktami sprawy poprzez przeglądanie swojej teczki osobowej znajdującej się w Dziekanacie [...] oraz na swoim koncie USOS WEB. Mimo powiadomienia skarżącego o toczącym się postępowaniu w II instancji, wszczętego w wyniku złożonego odwołania M.S. nie skorzystał z możliwości wglądu w akta sprawy. Decyzja Rektora U[...] z dnia [...] maja 2016 r. stała się przedmiotem skargi wniesionej przez M.S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze skarżący zarzucił kwestionowanej decyzji naruszenie: 1. art. 63 § 3 k.p.a. w zw. z art. 64 § 2 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. w zw. z art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym, poprzez zaniechanie wezwania odwołującego do uzupełnienia braku formalnego w postaci braku własnoręcznego podpisu pod odwołaniem, nadanie dalszego biegu odwołaniu i rozstrzygnięcie tak zainicjowanego postępowania przez organ II instancji, co w konsekwencji doprowadziło do nieważności decyzji ze względu na przewidziane przez art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. wydanie jej z rażącym naruszeniem prawa; 2. art. 8 i art. 10 §1 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. w zw. z art. 207 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, poprzez brak zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu, w szczególności poprzez brak poinformowania strony o prowadzonych czynnościach, a także brak zapewnienia stronie możliwości wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie dowodów i materiałów i zgłoszenia żądań co de facto uniemożliwiło stronie branie jakiekolwiek udziału w postępowaniu przed organem II instancji, a co przejawiło się m.in. w wydaniu decyzji przez organ II instancji przed momentem, w którym skarżącemu doręczono zawiadomienie o możliwości zapoznania się z aktami postępowania; 3. art. 77 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. w zw. z art. 207 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, poprzez brak wyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego w niniejszej sprawie, co polegało m.in. na braku zgromadzenia przez organ dokumentacji dotyczącej przebiegu studiów skarżącego, a także oparciu się na materiałach znajdujących się poza aktami postępowania; 4. art. 81 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. w zw. z art. 207 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, poprzez uznanie za udowodnione okoliczności w postaci niestawiennictwa skarżącego na żadnym egzaminie przewidzianym w sesji zimowej oraz okoliczności braku usprawiedliwienia nieobecności na ww. egzaminach oraz braku zarejestrowania się na przedmioty w semestrze letnim, w sytuacji gdy strona nie miała możliwości wypowiedzenia się co do dowodów, na których podstawie ustalono ww. fakty, a co wynikło m.in. z wydania decyzji przez organ II instancji przed momentem, w którym skarżącemu doręczono zawiadomienie o możliwości zapoznania się z aktami postępowania; 5. art. 15 k.p.a. w zw. z art. 138 k.p.a., poprzez nierozstrzygnięcie przez organ II instancji merytorycznie po raz drugi sprawy, w przypadku gdy istota postępowania administracyjnego polega na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej samej sprawy, co stanowi naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego; 6. art. 7, art. 8, art. 77 i art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a., poprzez sporządzenie niepełnego uzasadnienia faktycznego zaskarżonej decyzji, niezwierającego wskazania wszystkich faktów, na których organ się oparł wydając zaskarżoną decyzję, a także dowodów które stanowiły podstawę rozstrzygnięcia. Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Rektora U[...], a także decyzji Dziekana Wydziału [...] U[...] z dnia [...] marca 2016 r. oraz zasądzenie od Rektora U[...] na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Rektor U[...] wniósł o jej oddalenie oraz w całości podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują kontrolę administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. - dalej jako p.p.s.a.), stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem rozpatrywanej przez Sąd skargi stała się decyzja Rektora U[...] z dnia [...] maja 2016 r., wydana w wyniku rozpatrzenia przez ten organ odwołania M. S. od wskazanej w niej decyzji Dziekana Wydziału [...] U[...]. Kontrolując przedmiotowe postępowanie Sąd stwierdził, że skarżący słusznie dostrzegł, iż odwołanie przez niego wniesione pismem z dnia [...] kwietnia 2016 r. nie zostało podpisane, czego organ odwoławczy nie dostrzegł. Zgodnie z art. 128 k.p.a. odwołanie nie wymaga szczegółowego uzasadnienia. Wystarczy, jeżeli z odwołania wynika, że strona nie jest zadowolona z wydanej decyzji. Zasada ograniczonego formalizmu odwołań, nie oznacza jednak całkowitego odstąpienia od wymagań formalnych. Przestrzeganie tych ograniczonych wymagań formalnych ma istotne znaczenie z punktu widzenia ochrony słusznego interesu strony. Odwołanie jest podaniem w rozumieniu art. 63 § 1 k.p.a. i powinno zawierać elementy określone w art. 63 § 2 i § 3 k.p.a., a co najmniej wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adresu i żądania, a wniesione pisemnie powinno być podpisane przez wnoszącego. Podpis wskazuje, iż podanie (odwołanie) pochodzi od osoby określonej jako wnosząca podanie (odwołanie). Brak podpisu strony, który nie został usunięty, uniemożliwia wywołanie skutku prawnego wniesionego podania. W przypadku odwołania oznacza to niemożność jego rozpoznania. Zgodnie z art. 64 § 2 k.p.a., jeżeli podanie nie czyni zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym odwołanie bez podpisu, czyli niespełniające wymogów określonych art. 63 § 3 k.p.a. nie jest odwołaniem w rozumieniu art. 127 § 1 i art. 128 k.p.a. Pismo nie zawierające podpisu w istocie nie wszczyna postępowania administracyjnego. Obowiązkiem organu w takiej sytuacji było wezwanie w trybie art. 64 § 2 k.p.a. osoby wskazanej w nagłówku do uzupełnienia braków formalnych odwołania poprzez jego podpisanie. W świetle powyższego stwierdzić należy, że złożone w sprawie odwołanie zawierało braki, które uniemożliwiały nadanie sprawie dalszego biegu przed ich usunięciem. Decyzja wydana w związku z odwołaniem, które nie zostało podpisane narusza art. 138 § 1 w zw. z art. 63 § 3 k.p.a. i naruszenie to jest rażące (przykładowo wyrok WSA w Gliwicach z dnia 21 stycznia 2015 r. sygn. akt IV SA/Gl 1075/14). Stosownie bowiem do przepisów art. art. 127 i następnych k.p.a., organ odwoławczy przystępuje do rozpoznania sprawy tylko i wyłącznie na podstawie wniesionego skutecznie odwołania. Uruchomienie kompetencji bez takiego odwołania jest działaniem dotkniętym wadą kwalifikowaną w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (por. np. wyrok NSA z dnia 26 października 2011 r. sygn. akt l OSK 1866/10, publik. LEX nr 1069628). Stosownie do brzmienia art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Sąd ma obowiązek stwierdzenia nieważności decyzji jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a., a z kolei art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nakazuje stwierdzenie nieważności decyzji wydanej bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Z uwagi na powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji. Będąc zobowiązany do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, Sąd nie miał możliwości merytorycznej oceny zarzutów skargi. W przedmiocie zwrotu kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawi art. 200, art. 205 § 1 i art. 209 p.p.s.a.