II SA/Wa 1320/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Lipiński (spr.), Sędziowie WSA Jacek Fronczyk, Przemysław Szustakiewicz, Protokolant Łukasz Bazyluk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2007 r. sprawy ze skargi H. M. - przedstawicielki ustawowej małoletnich: Ł. M., M. M. i M. M.. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenie w drodze wyjątku: - oddala skargę Decyzją z dnia [...] maja 2007 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy swoją poprzedzającą decyzję z dnia [...] kwietnia 2007 r. odmawiającą H. M. działającej w imieniu małoletnich dzieci Ł. M. (urodzonego w [...]), M. M. (urodzonego w [...]) i M. M. (urodzonego w [...]) przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku po zmarłym w dniu [...] H. M. - ojcu wyżej wymienianych dzieci. Decyzję organ uzasadniał brakiem przesłanek warunkujących przyznanie świadczenia w drodze wyjątku, określonych w art. 83 § 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t. j. Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.). W niniejszej sprawie ustalono, iż H. M. zmarł w wieku 46 lat, legitymował się okresem składkowym i nieskładkowym łącznie - 10 lat, 2 miesiące i 9 dni. Na ostatnie dziesięciolecie, przed datą śmierci, został potwierdzony okres składkowy - 2 lata, 10 miesięcy i 9 dni. Jest on w ocenie organu nieadekwatny do wieku. Ostatni udokumentowany okres opłaty składek ubezpieczeniowych to maj 2003 rok, kiedy ojciec dziecka pobierał zasiłek dla bezrobotnych. Od tego też czasu, aż do śmierci nie odnotowano wpływy żadnej składki na ubezpieczenie. Wystąpiły przerwy w zatrudnieniu w latach 1988-1991, 1993-1995 i 1997- 1999. Wykonywanie pracy zarobkowej ustało w 2002 r. Zgodnie z orzeczeniem lekarza orzecznika z 22 maja 2003 r., które nie było kwestionowane, H. M. był jedynie częściowo niezdolny do pracy od 7 grudnia 2002 r. do 22 maja 2003 r. Okres ten nie może w żaden sposób usprawiedliwiać nieświadczenie pracy w pozostałych okresach. Nadto część okresu, w którym ojciec dzieci pozostawał poza ubezpieczeniem, przypada przed datą zgonu; obejmującym okres od 20 stycznia 1997 r. do 19 stycznia 2007 r., w którym H. M. powinien udowodnić co najmniej 5 letni okres ubezpieczenia uprawniający do renty. W tym stanie faktycznym organ nie dopatrzył się szczególnych okoliczności usprawiedliwiających niespełnianie przez H. M. wymogów związanych z ubezpieczeniem. Z akt sprawy wynika, że syn Ł. jest zaliczony do osób niepełnosprawnych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca, działająca w imieniu małoletnich dzieci wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Wskazywała na wadliwe ustalenie daty niezdolności do pracy H. M., niekonstytucyjność przepisów warunkujących uzyskiwanie świadczenia renty rodzinnej w trybie zwykłym, a także podkreślała trudną sytuację finansową rodziny i wyliczała koszty utrzymania. W piśmie z 20 sierpnia 2007 r. wnosiła o przeprowadzenie dowodu na okoliczność niepełnosprawności ojca dzieci i niezdolności do pracy od 1988 roku. W odpowiedzi na skargę, pełnomocnik Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wnosił o jej oddalenie, wskazując na argumentację zawartą w uzasadnieniach obu decyzji. Podkreślił, że we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy skarżąca z jednej strony twierdziła, iż z uwagi na padaczkę nikt nie chciał legalnie zatrudnić H. M., z drugiej zaś strony nie wskazywała pracodawców, którzy mieliby niedopełniać wobec H. M. obowiązku ubezpieczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. W niniejszej sprawie sądem tym jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, wojewódzki sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Badana pod tym kątem skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t. j. Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.) ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenia w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie, przy czym do przyznania tego świadczenia niezbędne jest łączne spełnienie wszystkich wyżej wymienionych warunków. Analizując zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy, należy podzielić stanowisko organu w przedmiocie braku w niniejszej sprawie szczególnych okoliczności, które w rozumieniu wyżej wskazanego przepisu umożliwiałyby przyznanie świadczenia. H. M. nie był osobą ubezpieczoną w chwili śmierci, zaś brak takiego ubezpieczenia nie był w żaden sposób usprawiedliwiony szczególnymi okolicznościami. Ojciec dziecka legitymował się stosunkowo krótkim stażem ubezpieczenia (około 10 lat ) w stosunku do swojego wieku (46 lat), posiadał liczne i długotrwałe przerwy w zatrudnieniu. Trafnie organ wskazał, na brak w sprawie jakichkolwiek argumentów świadczących o poszukiwaniu pracy przez ojca dzieci i ewentualnych odmów zatrudnienia go z uwagi na chorobę (padaczka). Podkreślenia wymaga to, iż lekarz orzecznik ustalił u H. M. jedynie częściową niezdolność do pracy i to w stosunkowo krótkim okresie około dwóch lat i sześciu miesięcy. Częściowa niezdolność do pracy nie stanowi usprawiedliwienia dla braku jej świadczenia, jakkolwiek może utrudniać jej znalezienie, ale nawet przyjąwszy, iż w okresie tym choroba utrudniała ojcu dzieci znalezienie pracy, w żaden sposób nie można wytłumaczyć brak zatrudnienia, a co za tym idzie brak opłacania składek z ubezpieczenia społecznego w okresach przed grudniem 2002 roku i po maju 2005 roku. Podjęte w niniejszej sprawie decyzje Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiające przyznania świadczenia w drodze wyjątku są zatem zasadne. Rozstrzygając sprawę organ prawidłowo zastosował zarówno przepisy prawa materialnego jak i przepisy postępowania. Trudna sytuacja materialna, którą dostrzega zarówno organ jak i Sąd nie może stanowić przesłanki do uwzględnienia żądania, gdy nie zostaną spełnione pozostałe przesłanki wymienione w art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, o czym wspomniano już wyżej. Jeżeli skarżąca dysponuje obecnie danymi (których wcześniej nie przedstawiła organowi) świadczącymi o możliwości innej oceny stanu zdrowia H. M. to może wszcząć nowe postępowanie administracyjne w sprawie przyznania świadczenia w drodze wyjątku, wskazując organowi te dowody. Wojewódzki Sąd Administracyjny, co już wyjaśniono wyżej, nie jest uprawniony do przeprowadzenia dowodów na okoliczność stanu zdrowia ojca dzieci i nadto jest związany stanem faktycznym sprawy jaki istniał w dacie wydania decyzji. Na etapie postępowania administracyjnego, które jest przedmiotem oceny Sądu w tym postępowaniu, organ dokonał właściwego zgromadzenia materiału dowodowego i jego oceny. W niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie dopatrzył się naruszenia prawa, dlatego też na podstawie art. 151 w związku z art. 132 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji.