II SA/Wa 1320/07
PostanowienieWSA w Warszawie2008-01-10
Skład orzekający: Iwona Malicka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy stronie skarżącej w sprawie dotyczącej odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku z ubezpieczeń społecznych, która jest ustawowo zwolniona z kosztów sądowych, przysługuje prawo pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego?Ratio decidendi
Strona skarżąca w sprawie dotyczącej odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku z ubezpieczeń społecznych jest ustawowo zwolniona z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych na mocy art. 239 pkt 1 lit. e PPSA. Niemniej jednak, zgodnie z art. 262 PPSA, przepisy dotyczące przyznania prawa pomocy w zakresie zastępstwa prawnego mają zastosowanie również do stron korzystających z ustawowego zwolnienia. W związku z tym, jeśli strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia radcy prawnego bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny, prawo pomocy może zostać przyznane w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie radcy prawnego.Stan faktyczny
H. M., jako przedstawicielka ustawowa małoletnich dzieci, wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego) w związku z zamiarem wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Prezesa ZUS odmawiającą przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Wnioskodawczyni wykazała trudną sytuację materialną, wskazując na niskie dochody i wysokie koszty utrzymania rodziny. Sąd rozpoznał wniosek, uwzględniając częściowo jego zasadność.Rozstrzygnięcie
Przyznano H. M. prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie radcy prawnego.Pełny tekst orzeczenia
Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Iwona Malicka po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2008 r. w Warszawie na posiedzeniu niejawnym wniosku H. M. - przedstawicielki ustawowej małoletnich: Ł. M., M. M. i M. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi H. M. - przedstawicielki ustawowej małoletnich: Ł. M., M. M. i M. M. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku postanawia: przyznać H. M. prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie radcy prawnego.
W dniu 16 listopada 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę H. M. - przedstawicielki ustawowej małoletnich: Ł. M., M. M. i M. M. - na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku.
Skarżąca wnioskiem z dnia 2 stycznia 2008 r., złożonym na urzędowym formularzu, wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego.
Wnioskodawczyni wskazała, że zamierza wnieść skargę kasacyjną od ww. wyroku, a nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania kasacyjnego oraz pomocy prawnej bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i dzieci.
H. M. oświadczyła, że ma na utrzymaniu troje dzieci, w tym jedno niepełnosprawne. Na dochody rodziny składa się jej wcześniejsza emerytura w wysokości 824 zł oraz zasiłki na dzieci z Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w S. w łącznej wysokości 1.158 zł. Jednocześnie wnioskodawczyni podała, że ponosi następujące stałe koszty związane z utrzymaniem mieszkania komunalnego: czynsz 95 zł, energia elektryczna 110 zł, gaz 40 zł. Ponadto opłaca abonament RTV - 17 zł oraz Internet - 46 zł. Do stałych wydatków wnioskodawczyni zaliczyła również leki, na które miesięcznie wydaje ponad 200 zł.
H. M. podała również, że z pozostałej kwoty musi kupić jedzenie dla czterech osób, środki czystości, ubrania, buty oraz przybory szkolne dla trójki dzieci.
Wnioskodawczyni oświadczyła jednocześnie, że poza mieszkaniem komunalnym o powierzchni 26 m2 nie posiada żadnych nieruchomości, oszczędności ani przedmiotów wartościowych.
Do wniosku zostało dołączone zaświadczenie z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. o wysokości emerytury pobieranej przez H. M. oraz zaświadczenie z Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w S. o rodzaju i wysokości przyznanych zasiłków.
Mając na względzie powyższe zważono, co następuje:
Na wstępie należy stwierdzić, że - w niniejszym postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie - na skarżącej nie ciąży obowiązek poniesienia jakichkolwiek kosztów sądowych.
Stosownie do art. 239 pkt 1 lit. e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych.
Przedmiotem skargi H. M. - przedstawicielki ustawowej małoletnich: Ł. M., M. M. i M. M. - jest decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, utrzymująca w mocy decyzję o odmowie przyznania jej dzieciom renty rodzinnej w drodze wyjątku. Oznacza to, że w niniejszej sprawie skarżąca z mocy prawa zwolniona jest całkowicie z obowiązku wnoszenia opłat sądowych, jak i ponoszenia wydatków. Z uwagi na powyższe, rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie jest zbędne.
Natomiast należało zbadać, czy jest zasadny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego.
Zgodnie z art. 262 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przepisy o przyznaniu prawa pomocy w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających
z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych.
Dlatego należy uznać, że stosownie do art. 245 § 1 i 3 wskazanej wyżej ustawy, prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie częściowym i obejmować tylko ustanowienie radcy prawnego. Przyznanie tego prawa osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy wtedy, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Ze złożonego w niniejszej sprawie wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że w chwili obecnej sytuacja materialna rodziny jest trudna i nie pozwala na ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika z wyboru bez uszczerbku dla jej koniecznego utrzymania.
Źródłem dochodów rodziny jest emerytura H. M. w wysokości 824 zł oraz zasiłki na dzieci z pomocy społecznej, w łącznej wysokości 1.158 zł. Z otrzymywanych pieniędzy rodzina ponosi stałe koszty utrzymania mieszkania - miesięcznie około 240 zł, ponadto opłaca abonament RTV - w kwocie 17 zł oraz Internet - 46 zł. Do stałych kosztów utrzymania wnioskodawczyni zaliczyła również wydatki związane z lekami - ponad 200 zł miesięcznie. Z pozostałej kwoty na codzienne życie pozostaje więc średnio miesięcznie na jedną osobę około 372 zł.
W związku z powyższym trzeba uznać, iż w niniejszej sprawie skarżąca wykazała, że spełnia przesłanki do ustanowienia pełnomocnika z urzędu.
Dlatego na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 254 § 1, 258 § 1 i § 2 pkt 7 oraz w związku z art. 262 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło