II SA/Wa 1324/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Andrzej Wieczorek Sędzia WSA – Izabela Głowacka – Klimas Sędzia WSA – Stanisław Marek Pietras (spraw.) Protokolant Referent stażysta – Joanna Mazur po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 marca 2019 r. sprawy ze skargi M. P. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie uznania za niezdolnego do służby poza granicami państwa – uchyla zaskarżone orzeczenie oraz utrzymane nim w mocy orzeczenie organu pierwszej instancji – Rejonowa Wojskowa Komisja [...] w [...], wykonując skierowanie Dowódcy [...] Dywizji [...] z dnia [...] marca 2018 r., orzeczeniem z dnia [...] marca 2018 r. nr [...], działając na podstawie art 5 ust. 1, 6 i 7 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (tekst jedn. Dz.U. 2016 r. poz. 1726) oraz § 11, § 14, § 16 pkt 1 i § 19 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 czerwca 2015 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. z 2015 r., poz. 761 ze zm.) i § 3, § 4, § 5, § 7, § 11 rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 23 grudnia 2010 r. w sprawie niektórych świadczeń zdrowotnych przysługujących żołnierzom zawodowym (Dz. U. z 2011 r. Nr 8 poz. 36) oraz § 5 pkt 1 i § 8 pkt 2a rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości (Dz.U.2012r. poz. 1013), rozpoznała u skarżącego M.P.: 1. zaburzenia [...] nieznacznie upośledzające zdolności adaptacyjne w fazie remisji objawowej – § 66 pkt 1, 2) hipercholesterolemia – § 60 pkt 1, 3) brak uzębienia z utratą zdolności żucia wynoszącą 22% – § 24 pkt 1, W tej sytuacji nadano mu kategorię N – Zał. 1 Grupa III – niezdolny do służby poza granicami kraju i orzeczono, że schorzenia te nie pozostają w związku ze służbą wojskową. W odwołaniu z dnia [...] kwietnia 2016 r. do Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...], skarżący nie zgodził się treścią zaskarżonego orzeczenia i w uzasadnieniu podał, że w badaniu psychologicznym nie ujawniono zaburzeń w funkcjonowaniu, natomiast powyższe rozpoznanie ustalono w oparciu o orzeczenie RWKL[...] w [...] z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] i CWKL z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...], ale wówczas wystąpiła krótkotrwała reakcji dezadaptacyjna związana z obawami dotyczącymi nowego stanowiska pracy przy obsłudze bezzałogowych statków powietrznych. Obecnie nie ma przesłanek do rozpoznania zaburzeń [...] na obecnie zajmowanym stanowisku [...] w Dowództwie [...] Dywizji [...] oraz ewentualnym wyjazdem do służby poza granicami państwa na terenie Europy. Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w [...] orzeczeniem z dnia [...] maja 2018 r. nr [...], mając za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., § 3 ust. 1 pkt. 4, § 7 pkt. 1, § 22 ust. 1, § 23 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 czerwca 2015 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach ( Dz. U. z 2015 r. poz. 761 ze zm.), utrzymała w mocy zaskarżone orzeczenie. W uzasadnieniu – powołując się na opisany powyżej stan faktyczny – podała, że skarżący otrzymał już orzeczenie RWKL[...] w [...] nr [...] w którym rozpoznano zaburzenia [...] nieznacznie upośledzające zdolności adaptacyjne (skompensowane). Powyższe orzeczenie zostało utrzymane w mocy po rozpatrzeniu odwołania od w/w orzeczenia przez CWKL w [...] w orzeczeniu nr [...]. Podkreślono, że powyższe orzeczenia zostały wydane po przeprowadzeniu szczegółowych badań psychologicznych przy pomocy testów i potwierdzonych przez lekarzy psychiatrów. Aktualnie przed wydaniem zaskarżonego orzeczenia, psycholog konsultujący badanego na zlecenie RWKL[...] w [...] nie przeprowadził tak szczegółowych badań. Natomiast lekarz psychiatra badający orzekanego rozpoznał zaburzenia [...] w okresie remisji. Podkreślono, że zaburzenia [...] są schorzeniem, które po wyeliminowaniu czynników stresowych lub też po zastosowaniu leczenia w tym również farmakologicznego, mogą ulec remisji ale w przypadku ponownego oddziaływania czynników stresowych w miejscu pracy (służby) mogą spowodować nawrót objawów dezadaptacyjnych. Lekarz psychiatra badający orzekanego przed wydaniem zaskarżonego orzeczenia rozpoznał zaburzenia [...] w trakcie remisji, a więc potwierdził występowanie zaburzeń [...] u badanego. Dalej podkreślono, że żołnierzy kandydatów do służby poza granicami państwa, wojskowe komisje lekarskie orzekają z grupy III zał. Nr 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 czerwca 2015 r. Dla rozpoznanych u orzekanego zaburzeń nerwicowych niezależnie od stopnia zawansowania nawet w okresie remisji zakwalifikowanych do § 66 pkt 1 w grupie III zał. Nr I, przewidziano tylko i wyłącznie kategorię N, co czyni badanego niezdolnym do służby poza granicami państwa. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżący M. P. wniósł o uchylenie zaskarżonego oraz poprzedzającego go orzeczenia lekarskiego i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji oraz o zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów postępowania, zarzucając: 1) naruszenie procedury administracyjnej tj. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, tj. nieprzeprowadzenie właściwych, szczegółowych badań psychologicznych dla rzetelnego zweryfikowania faktu, czy jest on w istocie dotknięty schorzeniem określonym w § 66 pkt 1 w grupie III zał. Nr 1 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 czerwca 2015 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach; 2) art. 80 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie części materiału dowodowego w sprawie. W uzasadnieniu – wskazując na opisany powyżej stan faktyczny oraz przebieg służby – podał, że w ramach badań, został poddany testom psychologicznym, które nie ujawniły żadnych zaburzeń w funkcjonowaniu badanego. Jednak poinformował psychologa o orzeczeniu RWKL[...] w [...] z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] z dnia [...].01.2017 r. W następstwie powyższego, podczas rozmowy z lekarzem psychiatrą został poinformowany, iż orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji [...] w [...] musi być negatywne dla niego, pomimo pozytywnych wyników przeprowadzonych testów psychologicznych, wyłącznie z uwagi na wydane wcześniej, do innych celów i na innym stanowisku służbowym, orzeczenie nr [...] z dnia [...].01.2017 r. RWKL[...] w [...]. W tej sytuacji – jego zdaniem – zarówno organ I, jak i II instancji, naruszył zasadę prawdy obiektywnej zawartej w art. 7 k.p.a. poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, tj. nieprzeprowadzenie właściwych, szczegółowych badań psychologicznych, dla rzetelnego zweryfikowania faktu, czy jest w istocie dotknięty schorzeniem określonym w § 66 pkt 1 w grupie III zał. Nr 1 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 czerwca 2015 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach. Pomimo, iż zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a., organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, organy oparły się wyłącznie na wcześniejszym, pochodzącym z dnia [...] stycznia 2017 r. orzeczeniu nr [...] w [...], które to orzeczenie wydawane było na potrzeby pełnienia innej funkcji, na innym stanowisku, w innej jednostce wojskowej oraz w innym stanie faktycznym. Stąd też RWKL[...] w [...] miała obowiązek przeprowadzić rzetelne, szczegółowe badania psychologiczne w celu zweryfikowania stanu zdrowia żołnierza, nie zaś opierać się jedynie na orzeczeniach wydanych wcześniej. "Prawda obiektywna, do której wykrycia zmierza się w postępowaniu, ma służyć prawidłowemu załatwieniu sprawy, a wobec tego musi się odnosić do wszystkich faktów i okoliczności o znaczeniu prawnym" (B. Adamiak, J. Borkowski, Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, Warszawa 2011 r" s. 37). Zgodnie natomiast z art. 80 k.p.a., organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona, gdy tymczasem orzeczenie z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] Rejonowa Wojskowa Komisja [...] w [...], oparła wyłącznie na dowodach z dokumentu, tj. orzeczenia RWKL [...] w [...] nr [...], rezygnując z przeprowadzenia szczegółowych testów psychologicznych i faktycznego zweryfikowania jego stanu zdrowia. W odpowiedzi na skargę, Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w [...] wniosła o jej oddalenie, a wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne dodała, że orzekając o rozpoznanym schorzeniu RWK[...] w [...] oparła się zarówno na rozpoznaniach lekarzy specjalistów z [...] Szpitala [...] w [...], jak też na zgromadzonych w sprawie dokumentach orzeczniczo – lekarskich dotyczących skarżącego, w tym zgromadzonych przy wydawaniu orzeczeń przez RWKL[...] w [...] z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] oraz utrzymującego je w mocy orzeczenia CWKL w [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...]. Powyższe orzeczenia zostały wydane po przeprowadzeniu szczegółowych badań psychologicznych przy pomocy testów i potwierdzone przez lekarzy psychiatrów, z jednoznacznym rozpoznaniem: zaburzenia [...] nieznacznie upośledzające zdolności adaptacyjne (skompensowane). W powyższym procesie orzeczniczym skarżący był badany i opiniowany psychologicznie i psychiatrycznie zarówno na szczeblu RWKL[...] w [...], jak też skierowano go na dodatkowe badania i konsultacje psychologiczną na szczeblu CWKL. Konsultację psychologiczną przeprowadził zespół Psychologów powołany przez Dyrektora WIML rozkazem nr [...] z dnia [...] stycznia 2016 r., w składzie 3 psychologów i ocenił: motywacja badanego do służby – ambiwalentna; wyniki badań w sferze [...] wskazują na zaburzenia z wnioskiem końcowym: uznać badanego za niezdolnego do służby w charakterze personelu naziemnego zabezpieczenia lotów. Dalej dodano, że zgodnie z § 14 ust. 1 ww. rozporządzenia MON, orzekając o zdolności żołnierza zawodowego do pełnienia zawodowej służby wojskowej poza granicami państwa, wojskowa komisja lekarska dokonuje oceny jego stanu zdrowia stosownie do specyfiki klimatyczno – geograficznej oraz sanitarno – epidemiologicznej rejonu, w którym ma on pełnić służbę. Żołnierz pełniący służbę poza granicami państwa narażony jest na dodatkowe (oprócz normalnej służby wojskowej) stresy, zaś zaburzenia [...] są schorzeniem, które po wyeliminowaniu czynników stresowych lub też po zastosowaniu leczenia w tym również farmakologicznego, mogą ulec remisji, ale w przypadku ponownego oddziaływania czynników stresowych w miejscu pracy (służby) mogą spowodować nawrót objawów dezadaptacyjnych. Lekarz psychiatra badający orzekanego przed wydaniem zaskarżonego orzeczenia rozpoznał zaburzenia [...] w trakcie remisji, a więc potwierdził występowanie zaburzeń nerwicowych u badanego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Innymi słowy, wojewódzki sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 5 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (tekst jedn. z 2016 r., poz. 1726 ze zm.), zdolność fizyczną i psychiczną do pełnienia zawodowej służby wojskowej ustala wojskowa komisja lekarska, która wydaje w tej sprawie orzeczenie. Orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej jest decyzją (ust. 1 tegoż przepisu) i ustala się następujące kategorie zdolności fizycznej i psychicznej do zawodowej służby wojskowej: 1) kategoria Z – zdolny do zawodowej służby wojskowej, co oznacza zdolność do pełnienia zawodowej służby wojskowej oraz służby w charakterze kandydata na żołnierza zawodowego; 1a) kategoria Z/O – zdolny do zawodowej służby wojskowej z ograniczeniami, co oznacza ograniczoną zdolność do dalszego pełnienia zawodowej służby wojskowej w poszczególnych rodzajach Sił Zbrojnych i rodzajach wojsk oraz na określonych stanowiskach służbowych; 2) kategoria N – trwale lub czasowo niezdolny do zawodowej służby wojskowej oraz niezdolny do służby w charakterze kandydata na żołnierza zawodowego (ust. 6 tegoż przepisu). Natomiast orzeczenie o zaliczeniu danego żołnierza lub innej osoby do jednej z kategorii, o których mowa w ust. 6, właściwe wojskowe komisje lekarskie wydają na podstawie badania lekarskiego fizycznej i psychicznej zdolności tej osoby do służby w poszczególnych rodzajach Sił Zbrojnych i rodzajach wojsk oraz na poszczególnych stanowiskach służbowych, z uwzględnieniem wyników badań specjalistycznych, a w razie potrzeby również obserwacji w podmiocie leczniczym (ust. 7 tegoż przepisu). Z kolei w myśl § 11 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 czerwca 2015 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2015 r., poz. 761 z zm.), przy orzekaniu o zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej i zaliczaniu do jednej z kategorii zdolności fizycznej i psychicznej do zawodowej służby wojskowej wojskowe komisje lekarskie uwzględniają wykaz chorób i ułomności, stanowiący załącznik nr 1 do rozporządzenia, a według § 12 ust. 4, na potrzeby orzekania o zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej poza granicami państwa ustala się następujące kategorie zdolności fizycznej i psychicznej do tej służby: 1) zdolny do służby poza granicami państwa – Z; 2) niezdolny do służby poza granicami państwa – N. Natomiast według § 13 ust. 1 w przypadkach, o których mowa w § 12, wojskowe komisje lekarskie orzekają według wykazu chorób i ułomności określonych w: 1) załączniku nr 1 do rozporządzenia – w odniesieniu do zawodowej służby wojskowej, o której mowa w § 12 ust. 1 pkt 3 – 5 i 7 – 9 oraz ust. 4. W dalszej części zauważyć należy, że w § 14 ust. 1 stanowi się, iż orzekając o zdolności żołnierza zawodowego do pełnienia zawodowej służby wojskowej poza granicami państwa, wojskowa komisja lekarska dokonuje oceny jego stanu zdrowia stosownie do specyfiki klimatyczno – geograficznej oraz sanitarno – epidemiologicznej rejonu, w którym ma on pełnić służbę. Niezależnie od powyższego, na podstawie § 18 ust. 1, wojskowa komisja lekarska wydaje orzeczenie niezwłocznie po przeprowadzeniu niezbędnych badań lekarskich i skompletowaniu dokumentów, a Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w [...], na mocy § 20 ust. 1 pkt 4, zajmuje stanowisko na podstawie otrzymanej dokumentacji. W razie potrzeby Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w [...] może przeprowadzić ponowne badanie lekarskie i badania specjalistyczne oraz skierować żołnierza na obserwację szpitalną, a także przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dokumentów. W rozpoznawanej sprawie natomiast Rejonowa Wojskowa Komisja [...] w [...], a w ślad za nią Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w [...], rozpoznały u skarżącego M. P. 1. zaburzenia [...]nieznacznie upośledzające zdolności adaptacyjne w fazie remisji objawowej – § 66 pkt 1, 2) hipercholesterolemia – § 60 pkt 1, 3) brak uzębienia z utratą zdolności żucia wynoszącą 22% – § 24 pkt 1, I w tej sytuacji nadano mu kategorię N – Zał. 1 Grupa III – niezdolny do służby poza granicami kraju i orzeczono, że schorzenia te nie pozostają w związku ze służbą wojskową. Dodać w tym miejscu należy, że zaburzenia [...] nieznacznie upośledzające zdolności adaptacyjne, opisane w § 66 pkt 1 załącznika wykazu chorób lub ułomności uwzględniany przy orzekaniu o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz do służby poza granicami państwa, a także o ograniczonej zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej w poszczególnych rodzajach sił zbrojnych i rodzajach wojsk oraz na określonych stanowiskach służbowych, kwalifikują żołnierza zawodowego za niezdolnego do służby poza granicami kraju, kat N. Rzecz jednak w tym, że w dniu [...] marca 2018 r. Rejonowa Wojskowa Komisja [...] w [...] zleciła wykonanie u skarżącego badania lekarsko – specjalistyczne i psycholog w pkt 9. rozpoznał u skarżącego: "Badany w wywiadzie podaje, że w styczniu 2017 r. był orzekany przez RWKL[...] w [...] z rozpoznaniem zaburzenia [...] nieznacznie upośledzające zdolności adaptacyjne (paragraf 66 pkt 1). Aktualnie w badaniu psychologicznym nie ujawniono zaburzeń w funkcjonowaniu badanego". Zatem – w ocenie Sądu – całkowicie nie do zaakceptowania jest stanowisko organu, że skoro w przeszłości, w zupełnie innym orzeczeniu, w zupełnie innym postępowaniu orzeczniczym i przeprowadzonym dla innych celów, bo w orzeczeniu Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] i utrzymującym to orzeczenie w mocy, tj. w orzeczeniu Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...], rozpoznano u skarżącego zaburzenia [...] nieznacznie upośledzające zdolności adaptacyjne (skompensowane) - § 66 pkt. 1, to należało w rozpoznawanej sprawie uwzględnić to rozpoznanie. Tym bardziej, że – co już wyżej opisano – w aktualnym procesie orzeczniczym Pracownia Psychologiczna w [...] nie rozpoznała u skarżącego tego schorzenia. Nie do zaakceptowania też jest stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji, że w poprzednim procesie orzeczniczym przeprowadzono szczegółowe badania psychologiczne przy pomocy testów i potwierdzonych przez lekarzy psychiatrów, zaś w aktualnym nie, bowiem w rozpoznawanej sprawie, tym bardziej przy odmiennym rozpoznaniu, powinnością organu orzekającego było przeprowadzenie tak samo szczegółowych badań psychologicznych przy pomocy testów i potwierdzonych przez lekarzy psychiatrów, w myśl wskazanych już wyżej przepisów § 18 ust. 1 § 20 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia. Tym bardziej stanowisko to jest zasadne, że lekarz psychiatra rozpoznał zaburzenia [...] w okresie remisji, co wszak charakteryzuje się brakiem objawów chorobowych. Wprawdzie w uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że zaburzenia [...] są schorzeniem, które po wyeliminowaniu czynników stresowych lub też po zastosowaniu leczenia w tym również farmakologicznego, mogą ulec remisji ale w przypadku ponownego oddziaływania czynników stresowych w miejscu pracy (służby) mogą spowodować nawrót objawów dezadaptacyjnych, to jednakże absolutnie nie przeanalizowano i nie wskazano, że skoro "mogą", to w jakiej sytuacji i przy uwzględnieniu jakich czynników, a przede wszystkim czy "mogą" spowodować nawrót choroby przy uwzględnieniu konkretnych zadań służbowych wykonywanych przez skarżącego, na konkretnym stanowisku poza granicami kraju. Reasumując, w danym procesie orzeczniczym nie można – pomijając aktualne wyniki badań – uwzględniać schorzeń, które nie występują, a powoływać się na schorzenia, które miały miejsce w innym procesie orzeczniczym w przeszłości. Zatem rozpoznając sprawę na nowo, organy obu instancji uwzględnią opisane powyżej wskazania Sądu i będą się kierowały aktualnym stanem zdrowia, a nie mającym miejsce w przeszłości i swoje rozstrzygnięcie uzasadnią zgodnie ze wskazaniami zawartymi w art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. Dotyczy to w szczególności opisanych już wyżej wątpliwości dotyczących hipotetycznych nawrotów choroby, przy uwzględnieniu zasady indywidualizacji w stosunku do skarżącego. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) i art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018, poz. 1302), należało orzec jak w sentencji wyroku.