II SA/Wa 1326/17

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Paulina Paczkowska po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. W. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych M. W. złożył skargę na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską. Skarżący po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 10 października 2017 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia złożonego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez wypełnienie rubryki 7.1 formularza dotyczącej mieszkania oraz nieruchomości rolnej – w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W dniu 31 października 2017 r. wpłynął do tut. Sądu prawidłowo wypełniony formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że nie jest w stanie uiścić kosztów bez poniesienia uszczerbku dla własnej egzystencji. Skarżący wskazał, że w dniu 23 czerwca 2016 r. ogłoszono wobec niego upadłość konsumencką, na dowód czego załączył postanowienie Sądu. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazał, że prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Nie posiada żadnej nieruchomości. Mieszkanie w którym mieszka, stanowi własność jego matki. Podał, że nie posiada również przedmiotów wartościowych, a jedynie wyposażenie mieszka, którego pojedyncze składniki nie przekraczają wartości 5.000 zł. Wskazał, że osiąga dochód z tytułu emerytury w wysokości 3.750 zł. Jako zobowiązania i stałe wydatki wymienił alimenty 600 zł, kredyty łącznie 3.000 zł oraz opłaty za mieszkanie ok. 400 zł. Z uwagi na fakt, że dane zawarte w formularzu okazały się niewystarczające dla rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy, zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 7 listopada 2017 r. na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a.") wezwano skarżącego do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie: - dokumentu, z którego wynika wysokość płaconych przez wnioskodawcę alimentów (np. orzeczenie Sądu, potwierdzenia przelewów); - kserokopii zawartych umów kredytowych oraz wskazania, na jaki cel zostały zaciągnięte, - wskazanie czy wnioskodawca prowadzi pod adresem zamieszkania działalność gospodarczą, a jeśli tak, należało wskazać jakie uzyskuje z tego tytułu dochody, - wskazanie, czy wnioskodawca zamieszkuje wraz z matką (która wg oświadczenia jest właścicielem mieszkania) a jeśli tak, to jaki jest podział kosztów utrzymania mieszkania, - kserokopii dokumentów, poświadczających stałe koszty utrzymania (opłaty za czynsz, wodę, energię elektryczną itp.). Na wykonanie powyższego zarządzenia zakreślono termin 7 dni. W dniu 5 grudnia 2017 r. wpłynęło do tut. Sądu pismo procesowe skarżącego, w którym wyjaśnił, że kredyt we franku szwajcarskim jest kredytem uzyskanym pod zakup mieszkania matki, raty są płatne do października 2040 r., na dowód czego załączył wydruk potwierdzenia przelewu z rachunku kwoty 755,86 na zakup 200 CHF, która to kwota została przelana na rachunek banku [...]. Skarżący wyjaśnił, ż jego matka jest również właścicielką mieszkania w miejscowości M. i tam zamieszkuje. Oświadczył, że jego matka nie prowadziła i nie prowadzi z nim wspólnego gospodarstwa domowego. Dodał, że koszty utrzymania mieszkania pokrywa on, na dowód czego załączył fakturę za energię elektryczną na kwotę 210,98 zł za okres 08.08.17-18.10.17 oraz informację o zmianie opłaty eksploatacyjnej za mieszkanie na kwotę 220,63 zł. Skarżący podał, że Sąd ogłosił jego upadłość nie z powodu tego, że miał 1000 czy 1500 zł kredytów a z powodu tego, że w wyniku śmierci człowieka, któremu podżyrował kredyt, stał się on dłużnikiem innego banku. Skarżący wyjaśnił ponadto, że spłaca 1200 zł raty do Banku [...], żeby malały odsetki na dowód czego załączył potwierdzanie przelewu na kwotę 1200 zł. Ponadto ma zobowiązania wynikające z zawartych ugód i wyroków sadowych z wierzycielami, których łączne raty to 450 zł miesięcznie płatne do października 2019 r. Skarżący wskazał, że były to kredyty konsumpcyjne na ratowanie innych egzekucji. Wyjaśnił, że spłacił już 10 innych kredytów. Ponadto skarżący dołączył do pisma wyrok Sądu w sprawie ustalenia renty alimentacyjnej na córkę w wysokości 600 zł miesięcznie. Skarżący wskazał ponadto, że płaci grzywnę orzeczoną wyrokiem w wysokości 140 zł miesięcznie – płatne do listopada 2019 r. oraz grzywnę za przekroczenie prędkości płatną do marca 2018 r. w wysokości 50 zł miesięcznie. Skarżący zaznaczył, że jechał samochodem pożyczonym. Ponadto wskazał, że płaci abonament za telefon w wysokości 28,54 oraz pozostała mu do spłaty jedna rata podatku dochodowego za rok 2015 r. w wysokości 117,85 zł. Skarżący wyjaśnił ponadto, że działalność gospodarcza prowadzona pod jego adresem zamieszkania została pierwotnie zawieszona a następnie z dniem 29 kwietnia 2014 r. wykreślona z rejestru. Skarżący do pisma nie dołączył umów kredytowych, do nadesłania których został zobowiązany. W tym stanie sprawy stwierdzono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a."), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego dla siebie i rodziny. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i winno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona rzeczywiście nie posiada środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonywujący. Instytucja prawa pomocy jest zatem wyjątkiem od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez stronę i ma zastosowanie w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Zwrócić należy uwagę, że prawo dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej, czy zwolnienia od kosztów sądowych. Stosownie do art. 199 p.p.s.a., generalną zasadą postępowania sądowego jest ponoszenie przez stronę kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Dlatego też pomoc państwa, wyrażona w przepisach o prawie pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, skierowana jest do osób, które albo mają bardzo niskie dochody, albo ich w ogóle nie posiadają, tj. do osób, które z uwagi na bardzo ciężką sytuację materialną, często nie mają zaspokojonych nawet podstawowych potrzeb życiowych. Sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiedzialny za zasadność i legalność ich wydatkowania, ma obowiązek zbadania, czy strona wnioskująca o przyznanie prawa pomocy, rzeczywiście spełnia przesłanki do przyznania jej tego prawa. Analizując treść oświadczenia zamieszczonego we wniosku o przyznanie prawa pomocy należy stwierdzić, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ze złożonego wniosku oraz akt sprawy wynika, że skarżący prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Utrzymuje się z emerytury w wysokości 3750 zł. Koszty utrzymania mieszkania wynoszą 220,63 zł z tytułu opłaty eksploatacyjnej oraz 210,98 zł opłaty za energię elektryczną za 3 miesiące tj. średnio 73,54 zł miesięcznie. Dodatkowo skarżący ponosi koszty opłaty abonamentowej za telefon w wysokości 28,54 zł miesięcznie oraz opłaca alimenty na córkę w kwocie 600 zł miesięcznie. Zatem powyższe wydatki łącznie wynoszą ok. 922,71 zł miesięcznie. Ponadto, wskazywane przez skarżącego zobowiązania wynikają z ugód i wyroków sądowych, których łącznie raty wynoszą miesięcznie 450 zł i płatne są do października 2019 r. Skarżący wskazał również na konieczność opłacania rat z tytułu orzeczonych grzywien na łączą kwotę 190 zł oraz ostatniej raty z tytułu podatku dochodowego w wysokości 117,85 zł. Z powyższego wynika, że skarżący z tytułu ugód i wyroków sądowych oraz orzeczonych grzywien dokonuje wpłat w wysokości 640 zł miesięcznie. Pozostałe wymienione przez skarżący koszty dotyczą spłaty zobowiązań z tytułu kredytu hipotecznego na zakup mieszkania matki skarżącego w wysokości 755,86 zł oraz 1200 zł z tytułu spłaty rat do Banku [...], przy czym skarżący nie wyjaśnił, na jaki cel kredyt został zaciągnięty, nie nadesłał umowy kredytu z której wynikałby okres spłaty oraz wysokość rat kredytu. Wymienione powyżej koszty kredytów nie mogą zostać uznane za wydatki konieczne, bowiem jak skarżący wskazał, kredyt w wysokości 755,86 zł związany jest z zakupem mieszkania matki skarżącego. Nie jest zatem wiadome, czy kredyt ten w rzeczywistości został zaciągnięty przez skarżącego i czy to skarżący jest zobowiązany do jego spłaty. Natomiast wpłacona przez skarżącego kwota 1200 zł do Banku [...] nie wskazuje, z jakiego tytułu jest uiszczana – czy stanowi spłatę zadłużenia czy też jest wpłacana np. na rachunek oszczędnościowy. Brak umowy kredytowej nie pozwala na przyjęcie, że skarżący jest zobowiązany do spłaty rzekomego kredytu, którego rata wynosi 1200 zł. Jednocześnie zauważyć należy, że co do zasady sam fakt spłaty zaciągniętych kredytów nie stanowi przesłanki do przyznania prawa pomocy, a spłata zobowiązań z tytułu tychże kredytów bankowych nie korzysta z pierwszeństwa zaspokojenia przed należnościami publicznoprawnymi. Zaciągnięte przez stronę kredyty świadczą bowiem o zdolnościach płatniczych skarżącego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 czerwca 2005 r., sygn. akt II GZ 56/05, nieopubl.). Zadłużenie kredytowe, musiało się przecież wiązać ze wcześniejszą oceną przez bank tzw. zdolności kredytowej wskazującej, czy skarżący będzie w stanie spłacać kredyt. Wobec powyższego uznać należy, że w rozpoznawanej sprawie w złożonym wniosku M. W. nie wykazał, że jest osobą ubogą, którą stać na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb mieszkaniowo-bytowych. Nie budzą wątpliwości okoliczności, że skarżący posiada stały dochód z tytułu emerytury w wysokości 3750 zł, natomiast łączne koszty utrzymania mieszkania oraz spłaty należności wynikających z orzeczeń sądowych, grzywien oraz alimentów wynoszą łącznie 1562,71 zł. W świetle powyższego nie można uznać, że skarżący jest osobą pozbawioną środków do życia oraz że nie jest w stanie - bez uszczerbku utrzymania koniecznego - ponieść kosztów postępowania, które w niniejszej sprawie na chwilę obecną wynoszą 200 zł z tytułu wpis sądowego od skargi. Jak już wyżej wskazano, instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Udzielenie prawa pomocy powinno mieć zaś zastosowanie wobec osób, które z przyczyn od siebie niezależnych nie są w stanie zdobyć środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym. Nie można zatem przyjąć, że skarżący znajduje się w trudnej sytuacji materialnej z przyczyn od niego niezależnych. Stwierdzić zatem należy, że w sprawie nie zaistniały przesłanki uzasadniające uwzględnienie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Z tego względu, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu.