II SA/Wa 1326/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska, Sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Asesor WSA Arkadiusz Koziarski, , Protokolant specjalista Marcin Kwiatkowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2025 r. sprawy ze skargi R.G. na decyzję Szefa Służby Kontrwywiadu Wojskowego z dnia [...] maja 2024 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Szefa Służby Kontrwywiadu Wojskowego na rzecz skarżącego R.G. kwotę 480 zł (czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonym rozkazem personalnym - przywołując art. 138 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), zwanej dalej "K.p.a.", oraz art. 46 ust. 1 i art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2006 r. o Służbie Kontrwywiadu Wojskowego oraz Służbie Wywiadu Wojskowego (Dz.U. z 2023 r. poz. 81 ze zm.), zwanej dalej jako: "ustawą o SKW" – Szef Służby Kontrwywiadu Wojskowego (dalej jako "SKW") umorzył postępowanie odwoławcze wobec wniosku płk. R. G., zwanego dalej "Oficerem", o ponowne rozpatrzenie sprawy, rozstrzygniętej rozkazem personalnym Szefa SKW z [...] marca 2024 r. o wyznaczeniu Oficera - z dniem [...] marca 2024 r. - stanowiska służbowego ([...]). Orzeczenie z [...] marca 2024 r. z będzie dalej nazywane "Rozkazem". W uzasadnieniu zaskarżonego do Sądu aktu przywołano następujące okoliczności faktyczne i prawne uwarunkowania sprawy: - Rozkazem wyznaczono Oficera, pozostającego w dyspozycji Szefa SKW, na stanowisko służbowe [...] - z dniem [...] marca 2024 r.; zaszeregowano to stanowisko jako: płk, [...], - Oficer zwrócił się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej Rozkazem, - przedmiotem toczącego się przed Szefem SKW postępowania - w ramach ponownego rozpatrzenia - jest sprawa wyznaczenia - z dniem [...] marca 2024 r. - na stanowisko służbowe w SKW żołnierza zawodowego, któremu – [...] marca 2024 r. - upłynął okres oddelegowania do pełnienia służby poza SKW; przed doręczeniem Rozkazu, Oficer - złożył do Ministra Obrony Narodowej - wniosek o odwołanie go ze stanowiska służbowego w SKW i przeniesienie do dyspozycji; działając w oparciu o przedmiotowy wniosek Minister Obrony Narodowej - decyzją z [...] maja 2024 r. - odwołał Oficera z pełnienia zawodowej służby wojskowej na stanowisku służbowym w SKW – z dniem [...] maja 2024 r., - w niniejszej sprawie Oficer - pozostając w służbie w SKW - zaskarżył Rozkaz, którym wyznaczono go na stanowisko służbowe w tej służbie; wydanie Rozkazu było konieczne; przywołano argumentację, która za tym – w ocenie organu – przemawiała, reasumując, że Szef SKW zasadnie wyznaczył Oficera na stanowisko w SKW, które tenże miał objąć - po zakończonym okresie oddelegowania i stawieniu się do służby w SKW; odnotowano, że Oficera – na podstawie porozumienia zawartego [...] czerwca 2022 r., pomiędzy Szefem SKW a Ministrem Obrony Narodowej - oddelegowano do wykonywania zadań służbowych poza SKW - w Centrum Eksperckim Kontrwywiadu NATO w K., - w sprawie zasadnicze znaczenie ma zmiana w wyniku odwołania Oficera przez Ministra Obrony Narodowej z pełnienia zawodowej służby wojskowej w SKW; nastąpiła ona już po złożeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie załatwionej Rozkazem sprawy, - zgodnie z art. 201 ust. 2 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz.U. z 2024 r. poz. 248, ze zm.), żołnierz zawodowy może pełnić zawodową służbę wojskową na stanowiskach w SKW; zgodnie z art. 49 ust. 1 ustawy o SKW żołnierzy zawodowych wyznacza i zwalnia ze stanowisk służbowych Szef SKW na zasadach i w trybie określonym w ustawie o obronie Ojczyzny, - żołnierz zawodowy może być więc stroną postępowania w sprawie wyznaczenia na stanowisko służbowe w SKW tylko w okresie pełnienia w niej służby - od skierowania przez Ministra Obrony Narodowej do pełnienia zawodowej służby wojskowej w SKW do z niej odwołania; z chwilą odwołania żołnierza zawodowego przez Ministra Obrony Narodowej z pełnienia zawodowej służby wojskowej w SKW traci on przymiot strony - w rozumieniu art. 28 K.p.a., - tym samym postępowanie odwoławcze - wszczęte wnioskiem Oficera o ponowne rozpatrzenie sprawy, załatwionej Rozkazem - stało się bezprzedmiotowe na skutek utraty przezeń przymiotu strony; podlega więc umorzeniu - wobec treści art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a. W skardze Oficer, reprezentowany przez pełnomocnika – adwokata, zarzucił wydanie kwestionowanego aktu z naruszeniem przepisów: - art. 138 § 1 pkt. 3 w zw. z art. 105 § 1 i art. 28 K.p.a., poprzez wadliwe zastosowanie i umorzenie postępowania odwoławczego w związku z jego bezprzedmiotowością, wynikająca z rzekomej utraty przez Oficera - na etapie postępowania odwoławczego - przymiotu strony, z uwagi na odwołanie go przez Ministra Obrony Narodowej, - z dniem [...] maja 2024 r. - z pełnienia zawodowej służby wojskowej w SKW; w dacie wydania zaskarżonej decyzji, jak również Rozkazu ją poprzedzającego, Oficer pełnił służbę w SKW i miał interes prawny w zweryfikowaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia – którym obniżono mu m.in. pobierane uposażenie; w szczególności dlatego, że Rozkaz opatrzono rygorem natychmiastowej wykonalności; stał się zatem formalnie wykonalny przed złożeniem środka zaskarżenia i przed odwołaniem Oficera z pełnienia służby w SKW, - art.138 § 1 pkt. 2 K.p.a. w zw. z art. 201 ust. 2 ustawy o obronie Ojczyzny, w zw. z § 5 ust. 1 pkt. 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 11 maja 2022 r. w sprawie kierowania żołnierzy zawodowych w celu wyznaczenia na stanowisko w Służbie Kontrwywiadu Wojskowego albo w Służbie Wywiadu Wojskowego (Dz.U. poz. 1048) - poprzez ich nie zastosowanie; rozpoznając wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy błędnie wydano decyzję o umorzeniu postępowaniu odwoławczego; tymczasem - z uwagi na wystąpienie przez Oficera [...] marca 2024 r. do Ministra Obrony Narodowej o odwołanie z pełnienie a służby w SKW - Rozkazu nie nalezało wydawać; co za tym idzie, ponownie rozpoznając sprawę organ winien uchylić Rozkaz i umorzyć postępowanie w I. instancji. Wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającego ją Rozkazu oraz zasądzenie od organu na rzecz Oficera zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu skargi rozwinięto sformułowane wcześniej zarzuty. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej o oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Jak wskazano także, organ - wydając zaskarżoną decyzję - przyjął, że Oficerowi przysługuje skarga do sądu administracyjnego – z uwagi na charakter rozstrzygnięcia. Umorzenie postępowania odwoławczego w niniejszej sprawie nie przesądza bowiem o merytorycznym jej rozstrzygnięciu lecz o zakończeniu postępowania odwoławczego - z uwagi na utratę przez Oficera przymiotu strony w postępowaniu w sprawie wyznaczenia na stanowisko służbowe w SKW. Nie zastosowano więc art. 122 ust. 3 ustawy o obronie Ojczyzny. Niemniej - w razie uznania, że stanowisko organu nie jest prawidłowe (w kwestii pouczenia) - skargę należy odrzucić. W trakcie rozprawy (k. 82) pełnomocnik Oficera sprostował, że w skardze nieprawidłowo wskazano, jakoby - na dzień wydania skarżonej decyzji – jego mandant pełnił służbę w SKW. Pełnomocnik organu podtrzymał stanowisko sformułowane w odpowiedzi na skargę - odnośnie jej niedopuszczalności. Podnosił też, że wydanej w I. instancji decyzji nigdy nie wykonano, gdyż Oficer nie objął stanowiska. Sąd zważył, co następuje: Na wstępie – wobec wywodów organu - zasadne jest odniesienie się przez Sąd do samej dopuszczalności skargi na kwestionowaną decyzję, którą umorzono postępowanie - wobec wniosku Oficera o ponowne rozpoznanie sprawy. Stanowi to odpowiednik środka odwoławczego - przewidziany wprost w art. 127 § 3 K.p.a., jako uprawnienie strony. Przywołany przez organ art. 122 ust. 3 ustawy o obronie Ojczyzny stanowi z kolei przypis szczególny. Ograniczono nim możliwość poddania kontroli przez sąd administracyjny legalności władczych orzeczeń organu administracji. Przepis ten należy więc wykładać ściśle. W rozpatrywanym przypadku organ ocenił zaskarżonym aktem, czy - w realiach sprawy - jest dopuszczalne wniesienie środka odwoławczego - tu w formie wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, co stanowi realizację prawa strony - wprost przewidzianego w K.p.a. W uzasadnieniu zaskarżonego aktu zawarto wprawdzie szereg twierdzeń, dotyczących zasadności wydania samego Rozkazu – w przedmiocie wyznaczenie Oficera na stanowisko. Wobec charakteru rozstrzygnięcia były to jednakże wypowiedzi bez znaczenia z perspektywy jego treści - orzeczono wszak o umorzeniu postępowania odwoławczego (w istocie w przedmiocie ponownego rozpatrzenia sprawy), konstatując, jakoby Oficer utracił status strony postępowania. Skarżonym aktem nie rozstrzygano w istocie w przedmiocie "wyznaczenia i przeniesienia na stanowisko służbowe oraz zwolnienia ze stanowiska służbowego", w rozumieniu art. 122 ust. 3 pkt 3 ustawy o obronie Ojczyzny. Przesądzono wyłącznie co do możliwości wykorzystania w rozpatrywanym przypadku określonych uprawnień procesowych - wynikających z ogólnych reguł K.p.a. Zagadnienie to wykracza poza przedmiot danej regulacji ustawy o obronie Ojczyzny. W tej sytuacji jest bez znaczenia dla wyniku sprawy, czy w kwestii pragmatyki służby żołnierzy, oddelegowanych do SKW - w ogóle znajduje wprost zastosowanie reguła, stanowiona w art. 122 ust. 3, czy też normy ustawy o SKW należy rozumieć, co do delegowanych żołnierzy, jako przepisy szczególne wobec ustawy o obronie Ojczyzny. Reasumując Sąd nie dopatrzył się przesłanek uznania skargi za niedopuszczalną - jej odrzucenia. Odnosząc się do meritum sprawy należy wskazać, że skarga jest zasadna w zakresie, gdzie zarzucono nią naruszenie przepisów postępowania, co do reguł rozpoznawania środków odwoławczych - realizowanych w danym przypadku w formie wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Wobec sprostowania - złożonego na rozprawie przez pełnomocnika Oficera - bezsporny jest opisany przez organ stan faktyczny sprawy (jego stanowisko zaś wcześniej zreferowano), gdzie - na dzień wydania Rozkazu ([...] marca 2024 r.) - Oficer był delegowany do SKW, zaś gdy wydano skarżony akt (decyzja datowana [...] maja 2024 r.), nie pełni już służby w tej formacji (odwołany rozkazem z [...] maja 2024 r. - od [...] maja tego roku). W tych realiach trzeba wskazać, że Rozkaz - w przedmiocie wyznaczenia na stanowisko - niewątpliwie kreował określoną sytuację prawną Oficera. Zwłaszcza wobec nadania mu rygoru natychmiastowej wykonalności – na podstawie art. 108 K.p.a. Niewątpliwie w sprawie zakończonej wydaniem danego Rozkazu Oficer był stronę postępowania, w myśl art. 28 K.p.a. - jako osoba, której interesu prawnego on dotyczy - w rozumieniu danego przepisu. Zmiana podporządkowania Oficera, wynikająca z zakończenia służby w SKW, skutkowała wprawdzie tym, że dany organ (Szef SKW) nie był już właściwy dla określenia jego stanowiska – po dacie zakończenia służby w danej formacji. Niewątpliwie jednak Oficer miał interes prawny w rozumieniu art. 28 in fine K.p.a. w postępowaniu - zainicjowanym jego wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy - którego przedmiotem była ocena legalności Rozkazu. Ponownie rozpoznając sprawę organ - realizując kompetencje analogicznie do odwoławczego - był obowiązany ją rozpatrzeć ponownie. Ocenić powinien - wobec charakteru udanego orzeczenia, gdzie określono status Oficera na konkretny dzień - zasadność Rozkazu w tych samych realiach – a więc w dacie jego wydania. Był więc kompetentny do rozpoznania wniosku. Nie sposób też wywodzić, aby Oficer nie był stroną w zainicjowanym przez siebie postępowaniu - odpowiadającym rolą odwoławczemu. Nie może mieć także istotnego znaczenia - podnoszona przez pełnomocnika organu na rozprawie - kwestia, czy Rozkaz w istocie wykonano. Pozostawanie jego w obrocie, jako aktu prawomocnego - wobec umorzenia zaskarżoną decyzją postępowania odwoławczego - kreowała bowiem, jak już wskazano, status prawny Oficera - w pewnym okresie. Jedynie na marginesie wypada zauważyć, że przyjęta przez organ koncepcja skutkowałaby akceptacją sytuacji, gdzie - stanowiona wprost przepisami K.p.a. - instytucja wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, byłaby faktycznie dostępna generalnie jedynie dla funkcjonariuszy SKW, pozostających w służbie. Nie byłoby zaś kluczowe, czy kwestionowane orzeczenie dotyczyło ich praw bądź obowiązków powstałych na dzień pozostawania w służbie w danej formacji. Takie rozumienie procedury administracyjnej nie znajduje racjonalnych przesłanek. W pewnych sytuacjach skutkowałoby bezzasadnym wręcz różnicowaniem sytuacji prawnej osób - w zależności kiedy rozpoznano środki odwoławcze (odpowiednio wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy). Reasumując, nie zachodziły w sprawie przesłanki umorzenia postępowania odwoławczego - w myśl art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a. - w związku z ramami umorzenia postępowania administracyjnego, wyznaczonymi art. 105 § 1 bądź 2 danego aktu. W szczególności - wbrew stanowisku organu - Oficer pozostawał stroną postępowania, w myśl art. 28 K.p.a. - wobec złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Bezpodstawnie także - co już wskazano - organ odnosił się w uzasadnieniu skarżonego aktu do kwestii zasadności bądź wręcz dopuszczalności wydania Rozkazu. Kwestia ta może być przedmiotem rozważań wyłącznie w orzeczeniu, kończącym sprawę w postępowaniu odwoławczym - co do meritum. W tej sytuacji nie byłoby także zasadne odnoszenie się przez Sąd do zarzutów skargi w danym zakresie. Przedwczesne byłoby także rozważanie przez Sąd wystąpienia przesłanek uchylenia samego Rozkazu (tak wnioski skargi). Sprawę musi rozpatrzeć ponownie organ. Z przytoczonych wyżej przyczyn - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) - orzeczono jak w pkt 1 sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania rozstrzygnięto w pkt 2 sentencji, w myśl art. 200 w zw. z art. 205 § 2 powyższej ustawy oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2023 r. poz. 2631). Poniesiony uzasadniony koszt stanowiło wynagrodzenie pełnomocnika. Rozpoznając ponownie sprawę Szef SKW uwzględni ocenę prawną, sformułowaną w niniejszym uzasadnieniu.