II SA/Wa 1327/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek, Sędzia NSA Jolanta Rajewska, Jarosław Trelka (spr.), Asesor WSA, Protokolant Monika Niewińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 lutego 2006 r. sprawy ze skargi K. H. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2005 r. nr [...] w przedmiocie pozbawienia statusu bezrobotnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji 2. stwierdza, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. II SA/Wa 1327/05 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] marca 2005 r. Prezydent W. orzekł o utracie przez K. H. statusu osoby bezrobotnej z dniem [...] r. Jako podstawę materialnoprawną swojej decyzji podał art. 33 ust. 4 pkt 4 i art. 9 pkt 14 lit a ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. nr 99, poz. 1001 ze zm.). W uzasadnieniu wskazał, że skarżący nie stawił się w wyznaczonym terminie w Urzędzie Pracy w W. i w ciągu 5 dni nie powiadomił o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa. W odwołaniu od tej decyzji skarżący podniósł, że będąc w Powiatowym Urzędzie Pracy w W. w dniu [...] r. poinformował o fakcie wyjazdu za granicę w celu poszukiwania pracy i o tym, że po powrocie niezwłocznie zgłosi się z informacją, czy taką pracę znalazł. Podał też, że tego dnia wydano mu zaświadczenie potwierdzające status osoby bezrobotnej, które miało mu być pomocne w poszukiwaniu pracy. W związku z tym decyzję z [...] marca 2005 r. uznał za bezpodstawną, poinformował, że pracy dotychczas nie znalazł i poprosił o wyznaczenie terminu okresowego stawiennictwa w Powiatowym Urzędzie Pracy w W. Wniósł też o "cofnięcie" decyzji. Swoje stanowisko powtórzył w piśmie z dnia [...] r skierowanym do Powiatowego Urzędu Pracy w W. W decyzji z dnia [...] maja 2005 r. Wojewoda [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta W. W uzasadnieniu Wojewoda [...] podzielił stanowisko zajęte przez organ I instancji, że skarżący nie stawił się w powiatowym Urzędzie Pracy w W. w wyznaczonym dniu ([...].) w celu potwierdzenia zdolności i gotowości do podjęcia pracy i uzyskania informacji o możliwościach zatrudnienia lub szkolenia, oraz w ciągu 5 dni nie poinformował o uzasadnionych przyczynach niestawiennictwa. W takiej sytuacji art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy nakazuje stwierdzić utratę statusu bezrobotnego. Wojewoda [...] uznał, że w aktach sprawy brakuje dowodu zawiadomienia o wyjeździe skarżącego, brakuje też zaświadczenia o statusie osoby bezrobotnej, na które skarżący powołał się w odwołaniu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie K. H. podtrzymał swoje stanowisko, iż w dniu [...] r. zgłosił się do Powiatowego Urzędu Pracy w W., na dowód czego przedstawił zaświadczenie potwierdzające status bezrobotnego wydane tego właśnie dnia. Z uwagi na nieprecyzyjne określenie daty, numeru zaskarżonej decyzji, organu, który ją wydał i przedmiotu skargi, a także swojego żądania, skarżący sprecyzował te okoliczności w piśmie z dnia [...] r. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie. Podniósł, że w aktach sprawy brak jest jakichkolwiek informacji dotyczącej wyjazdu za granicę. Odnosząc się do kwestii zaświadczenia o statusie bezrobotnego organ nie zakwestionował już jego wydania, lecz uznał, że brakuje dowodów potwierdzających związek tego zaświadczenia ze zgłoszeniem przez skarżącego swojego wyjazdu. Organ podkreślił też, że zaświadczenie takie nie zostało dołączone do odwołania od decyzji Prezydenta W., ani do pisma skarżącego z dnia [...] r. (przesłanego do Urzędu Pracy w dniu [...]). W piśmie procesowym z dnia [...] r. skarżący, poza uwagami nie związanymi z przedmiotem niniejszego postępowania, podkreślił, że został pozbawiony statusu bezrobotnego z powodu nieodnotowania przez urzędnika zamiaru wyjazdu w celu poszukiwania pracy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Sąd bada zaskarżoną decyzję pod względem zgodności z prawem materialnym, ale także z przepisami prawa procesowego. Stosownie do art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. nr 99, poz. 1001 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania decyzji Prezydenta W. z dnia [...] marca 2005 r., starosta pozbawia osobę bezrobotną tego statusu, jeśli nie stawi się ona w powiatowym urzędzie pracy w wyznaczonym terminie i nie powiadomi w okresie do 5 dni o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa. Przywołanie tego przepisu jako podstawy pozbawienia skarżącego statusu bezrobotnego było prawidłowe. W niniejszej sprawie postępowanie dotknięte jest jednak wadą określoną w art. 145 § 1 pkt 3 w zw. z art. 24 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. – Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.). W aktach sprawy znajduje się notatka służbowa sporządzona przez tę samą osobę, która z upoważnienia Prezydenta W. wydała decyzję z dnia [...] marca 2005 r. Notatka ta dokumentuje istotne z punktu widzenia tego postępowania fakty: zgłoszenie się przez skarżącego do Urzędu Pracy w dniu [...] r. i wydanie mu zaświadczenia potwierdzającego status bezrobotnego. Z treści notatki wynika zatem, że pracownik organu, który z upoważnienia Prezydenta W. wydał decyzję, posiadł wiedzę co do istotnych okoliczności faktycznych. Z punktu widzenia wymogów rzetelnego i bezstronnego postępowania uprawnione są wątpliwości, czy taka osoba może w sprawie orzekać w sposób bezstronny. Tymczasem przywołany przepis art. 24 § 3 Kpa kategorycznie nakazuje wyłączyć pracownika od udziału w postępowaniu, jeżeli zostanie uprawdopodobnione istnienie okoliczności nie wymienionych w § 1 tego przepisu, które mogą wywołać wątpliwość co do bezstronności pracownika. Taka wątpliwość w tej sprawie zaistniała, przy czym - co należy podkreślić – ustawa nie wymaga niewątpliwego stwierdzenia istnienia tych okoliczności, lecz nakazuje wyłączenie pracownika już w wypadku jego uprawdopodobnienia. Jeżeli natomiast decyzja została wydana przez pracownika podlegającego wyłączeniu na podstawie art. 24 Kpa, kodeks ten w art. 145 § 1 pkt 3 wymaga wznowienia postępowania administracyjnego obarczonego taką wadą. Wyjaśnić należy, że Sąd uznał za właściwe zastosowanie w tym przypadku art. 24 § 3 Kpa, a nie 24 § 1 pkt 4 tego kodeksu, gdyż ten ostatni przepis wymaga dla wyłączenia pracownika z mocy prawa wystąpienia tego pracownika w procesowej roli świadka. Art. 24 § 3 Kpa nakazuje tymczasem wyłączenie takiego pracownika w każdej sytuacji, gdy uprawdopodobnione zostaną okoliczności wywołujące wątpliwość co do jego bezstronności. Autorka przedmiotowej notatki nie wystąpiła (choć powinna) w procesowej roli świadka, natomiast jej wiedza co do istotnych w sprawie faktów, którą – jak należy wnioskować z treści notatki – posiada, uprawdopodabnia wystąpienie okoliczności poddających w wątpliwość jej bezstronność. Inną nieprawidłowością przeprowadzonego postępowania były braki w zakresie ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego sprawy. Otóż zgodnie z treścią art. 7 i art. 77 § 1 Kpa organy orzekające zobowiązane są w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy oraz podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. W sprawie zawisłej przed Sądem nadal kwestią nie wyjaśnioną pozostaje, czy skarżący zgłaszał organowi swój wyjazd za granicę w celu poszukiwania pracy, czy uzyskał aprobatę organu w tym zakresie, i czy w związku z tym jego nieobecność w Urzędzie Pracy w dniu [...] r. może być uznana za usprawiedliwioną, a nawet uzgodnioną z organem. Wątpliwości te są tym bardziej zasadne, że, istotnie, twierdzenia organu wydającego zaskarżoną decyzję pozostają niekonsekwentne i sprzeczne. W zaskarżonej decyzji Wojewoda kwestionuje fakt wydania skarżącemu zaświadczenia z dnia [...] r., a po jego przedstawieniu przez skarżącego organ ten kwestionuje już nie fakt wydania zaświadczenia, lecz związek tego zaświadczenia z wyjazdem K. H. za granicę. W odpowiedzi na skargę organ akcentuje przedstawienie tego zaświadczenia "dopiero" w skardze do Sądu, jakby w postępowaniu administracyjnym istniała prekluzja co do zgłaszania dowodów. W sprawie konieczne było więc podjęcie wszelkich dopuszczalnych środków dowodowych w celu niewątpliwego ustalenia, czy skarżący rzeczywiście zgłaszał w dniu [...] r. zamiar wyjazdu, któremu, indywidualnie wskazanemu pracownikowi Urzędu Pracy taki zamiar zgłosił (w przedmiotowej notatce zawarta jest informacja, że zaświadczenia wydawane są w innym pokoju, niż przyjmowanie zgłoszeń bezrobotnych), czy uzyskał jego aprobatę, w jaki sposób ta ewentualna aprobata została wyrażona. W związku z tym w postępowaniu ponownym konieczne będzie przesłuchanie pracowników (pracownika) Urzędu Pracy, którym, stosownie do oświadczenia skarżącego, zgłaszał on swój wyjazd, w tym tego pracownika, który sporządził wyżej wspomnianą notatkę. Jeżeli powodem zaniechania przesłuchania jej autorki była perspektywa wydania przez nią decyzji z dnia [...] r., to w postępowaniu ponownym organ nie uzna już tego za przeszkodę, gdyż pracownik ten podlega wyłączeniu ex lege. Okoliczności, które ta notatka opisuje, wymagają natomiast udokumentowania w formie procesowej, jaką jest protokół przesłuchanie świadka, z zachowaniem wszelkich wymagań tej czynności. W razie konieczności należy też skorzystać z art. 86 Kpa. Dopiero po podjęciu tych wszystkich czynności, stosownie do art. 77 Kpa, organ ponownie oceni zebrany materiał dowodowy, ustali, czy skarżący zgłosił swój wyjazd i czy uzyskał pozytywne stanowisko organu w przedmiocie późniejszego stawiennictwa w Urzędzie Pracy. Organ wyjaśni też, czy zgłoszenie wyjazdu, traktowane jako uzgodnienie późniejszej, niż [...] r., wizyty skarżącego, kategorycznie wymagało formy pisemnej. W toku postępowania, w tym też w przywoływanej notatce, organy akcentują bowiem brak pisemnego zgłoszenia wniosku o przełożenie wizyty skarżącego. Należy więc odnieść się do kwestii, czy takie zgłoszenie mogło odbyć się bez zachowania przez K. H. pisemnej formy, i dlaczego – jeśli taki ustny wniosek został złożony - nie zostało to odnotowane przez pracownika Urzędu Pracy, a także czy pouczono skarżącego o ewentualnym obowiązku zachowania w tym zakresie formy pisemnej. Organ zapewni też stronie możliwość czynnego udziału w postępowaniu, w tym zajęcia stanowiska odnośnie zgromadzonych w nim dowodów. Sąd podkreśla przy tym raz jeszcze istotne znaczenie zasady prawdy materialnej, wyrażonej w przywołanym art. 7 Kpa, zgodnie z którą organ administracji zobowiązany jest podjąć wszelkie kroki w celu wyjaśnienia okoliczności faktycznych. Istotne jest nie tylko to, co znajduje się aktualnie w aktach sprawy, i co może wskazywać jedynie na tzw. prawdę formalną, ale przede wszystkim rzeczywisty stan rzeczy. Obowiązkiem organu jest ten stan ustalić w sposób nie budzący wątpliwości. Z powyższych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit "b" i "c" Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zaskarżona decyzja musiała zostać uchylona. Sąd stwierdził bowiem naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, a także inne naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponieważ istotnymi wadami postępowania dotknięta jest także decyzja z dnia [...] marca 2005 r., utrzymana następnie w mocy decyzją zaskarżoną, konieczne było również uchylenie decyzji Prezydenta W. Odnośnie wstrzymania wykonalności zaskarżonej decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 przywołanej ustawy.