II SA/Wa 1327/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska, Sędziowie WSA Ewa Grochowska-Jung (sprawozdawca), Danuta Kania, , Protokolant sekretarz sądowy Agnieszka Wiechowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2016 r. sprawy ze skargi B. J. na orzeczenie Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie wydalenia ze służby 1. uchyla zaskarżone orzeczenie oraz poprzedzające je orzeczenie Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego z dnia [...] marca 2016 r. 2. zasądza od Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego na rzecz skarżącej B. J. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego orzeczeniem z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] wydanym na podstawie § 35 pkt 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 grudnia 2004 r. w sprawie udzielania wyróżnień i przeprowadzania postępowań dyscyplinarnych wobec funkcjonariuszy Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego (Dz. U. z 2014 r. poz. 60), utrzymał w mocy orzeczenie Szefa ABW nr [...] z dnia [...] marca 2016 r. o ukaraniu [...] B. J. - [...] w [...] Szefa ABW w Biurze [...] ABW karą wydalenia ze służby. W uzasadnieniu organ wskazał, że Szef ABW decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. utrzymaną w mocy decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2014 r. zobowiązał [...] B. J. do opuszczenia lokalu przy [...] w W. orzekając jednocześnie o opróżnieniu tego lokalu wraz ze wszystkimi zamieszkałymi w nim osobami oraz rzeczami znajdującymi się w lokalu w terminie do dnia [...] lipca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 17 kwietnia 2015 r., sygn. akt II SA/Wa 1759/14 oddalił skargę [...] B. J. na decyzję Szefa ABW wydaną w przedmiocie nakazu opróżnienia lokalu mieszkalnego. W dniu [...] października 2015 r. postanowieniem Szefa ABW zostało wszczęte postępowanie dyscyplinarne przeciwko [...] B. J.. Po przeprowadzeniu postępowania dyscyplinarnego, orzeczeniem nr [...] z dnia [...] marca 2016 r. Szef ABW uznał [...] B. J. winną tego, że: I. w okresie od dnia [...] lipca 2014 r. do dnia [...] października 2015 r., będąc zobowiązaną decyzją Szefa ABW nr [...] z dnia [...] czerwca 2014 r., utrzymaną w mocy decyzją Szefa ABW nr [...] z dnia [...] lipca 2014 r., do opuszczenia i opróżnienia lokalu przy [...] w W., nie wykonała tej czynności, czym nadużyła służby dla osiągnięcia korzyści majątkowej, tj. czynu określonego w § 8 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia dyscyplinarnego; II. w okresie od dnia [...] lipca 2014 r. do dnia [...] października 2015 r., będąc zobowiązaną decyzją Szefa ABW nr [...] z dnia [...] czerwca 2014 r., utrzymaną w mocy decyzją Szefa ABW nr [...] z dnia [...] lipca 2014 r., do opuszczenia i opróżnienia lokalu przy [...] w W., nie wykonała tej czynności, przez co nie dopełniła obowiązku dochowania obowiązków wynikających z roty złożonego ślubowania, polegających na strzeżeniu honoru, godności i dobrego imienia służby, tj. czynu określonego w art. 79 ustawy o ABW oraz AW w zw. z art. 47 ustawy o ABW oraz AW; III. w okresie od dnia [...] kwietnia 2015 r. do dnia [...] października 2015 r., będąc zobowiązaną decyzją Szefa ABW nr [...] z dnia [...] czerwca 2014 r., utrzymaną w mocy decyzją Szefa ABW nr [...] z dnia [...] lipca 2014 r., do opuszczenia i opróżnienia lokalu przy [...] w W., nie wykonała tej czynności, przez co nie dopełniła obowiązku dochowania obowiązków wynikających z roty złożonego ślubowania, polegającego na przestrzeganiu zasad etyki zawodowej, obligujących funkcjonariusza, w czasie służby i poza nią, do postępowania w sposób niegodzący w dobre imię ABW i jej funkcjonariuszy oraz prezentowania w środowisku najwyższych wartości moralnych, a także zabraniających funkcjonariuszowi ABW wykorzystywania zajmowanego stanowiska służbowego do osiągnięcia jakichkolwiek nienależnych korzyści majątkowych lub osobistych, dla siebie lub kogoś innego, oraz zachowywania się w sposób wskazujący na chęć uzyskania takich korzyści, tj. czynu określonego w art. 79 ustawy o ABW oraz AW w zw. z art. 47 ustawy o ABW oraz AW w zw. z § 8 i 11 Zasad etyki zawodowej funkcjonariusza ABW, stanowiących załącznik do decyzji Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego Nr 27 z dnia 25 marca 2015 r. w sprawie Zasad etyki zawodowej funkcjonariusza Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Za ww. czyny, Szef ABW wymierzył [...] B. J. karę wydalenia ze służby. Następnie obwiniona wystąpiła z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, stawiając organowi m.in. zarzut przedawnienia terminu do wszczęcia postępowania oraz wniosła o uchylenie orzeczenia wydanego w pierwszej instancji i umorzenie postępowania dyscyplinarnego. Utrzymując w mocy orzeczenie z dnia [...] marca 2016 r. Szef ABW stwierdził, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jest obszerny i kompletny, a obwiniona i jej obrońca nie zakwestionowali przedstawionych w orzeczeniu dyscyplinarnym z dnia [...] marca 2016 r. ustaleń faktycznych dokonanych w toku postępowania dyscyplinarnego. Odnosząc się do przedstawionego przez obrońcę zarzutu dotyczącego przedawnienia terminu do wszczęcia postępowania dyscyplinarnego organ wskazał, że zgodnie z art. 147 ust. 1 ustawy o ABW oraz AW nie można wszcząć postępowania dyscyplinarnego po upływie 90 dni od dnia otrzymania przez przełożonego wiadomości o popełnieniu przewinienia lub naruszeniu dyscypliny służbowej. Szef ABW wyjaśnił, że o okolicznościach uzasadniających wszczęcie postępowania dyscyplinarnego wobec [...] B. J. dowiedział się w dniu [...] października 2015 r., kiedy to zapoznał się z notatką służbową zastępcy dyrektora Biura Kadr ABW, zatwierdził ją i polecił wszcząć postępowanie dyscyplinarne. Termin, o którym mowa w art. 147 ust. 1 ustawy o ABW oraz AW zaczął więc swój bieg w dniu [...] października 2015 r. Postępowanie dyscyplinarne przeciwko [...] B. J. zostało wszczęte przez Szefa ABW w dniu [...] października 2015 r., a więc przed upływem 90 dni od dnia otrzymania przez niego - jako przełożonego dyscyplinarnego, wiadomości o popełnieniu przewinienia lub naruszenia dyscypliny służbowej. Dalej odnosząc się do argumentów obrońcy [...] B. J. podnoszonych na etapie postępowania dyscyplinarnego Szef ABW wskazał, że wbrew twierdzeniom obrońcy jej ówczesny przełożony dyscyplinarny (dyrektor Departamentu [...] ABW) nie mógł wcześniej dowiedzieć się o popełnieniu przez nią przewinienia dyscyplinarnego, bowiem informacja w tym zakresie w żadnej mierze nie była skonkretyzowana. Szef ABW wskazał, że użyte w art. 147 ust. 1 ustawy o ABW oraz AW pojęcie "wiadomości o popełnieniu przewinienia lub naruszeniu dyscypliny służbowej" należy utożsamiać z takim przekazem, który co najmniej w subiektywnym odczuciu przełożonego funkcjonariusza wywołuje podejrzenie popełnienia przez tego funkcjonariusza w miarę skonkretyzowanego deliktu dyscyplinarnego. Szef ABW podkreślił, że delikty dyscyplinarne popełnione przez obwinioną mają charakter ciągły (trwały w dacie wydania zaskarżonego orzeczenia dyscyplinarnego i de facto trwają obecnie, bowiem obwiniona ciągle nie wykonała ostatecznej decyzji Szefa ABW). Szef ABW wskazał, że przedstawiciele ABW dążyli do polubownego zakończenia sporu z obwinioną ale natężenie złej woli z jej strony skutkowało koniecznością poinformowania o całości sprawy Szefa ABW, co nastąpiło notatką służbową z dnia [...] października 2015 r. sporządzoną przez zastępcę dyrektora Biura Kadr ABW oraz skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. Dokument ten zawiera bardzo szczegółowy opis stanu faktycznego i prawnego sprawy i dopiero z niego jednoznacznie wynika, że [...] B. J. mogła dopuścić się deliktów dyscyplinarnych. W związku z tym organ nie zgodził się też z zarzutem obwinionej, że orzeczenie dyscyplinarne Szefa ABW z dnia [...] marca 2016 r. o uznaniu wymienionej winną popełnienia zarzucanych jej czynów i wymierzeniu kary wydalenia ze służby zapadło pomimo przedawnienia ścigania i przedawnienia karalności. W konkluzji Szef ABW stwierdził, że brak jest przesłanek do uchylenia zaskarżonego orzeczenia i umorzenia postępowania dyscyplinarnego, bowiem nie zaistniała okoliczność wymieniona w § 12 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia dyscyplinarnego. Wymierzoną obwinionej karę wydalenia ze służby, Szef ABW uznał za adekwatną do charakteru naruszenia dyscypliny służbowej i zastosowaną przy uwzględnieniu dyrektyw wymiaru kary określonych w § 28 ww. rozporządzenia. Powyższe orzeczenie stało się przedmiotem skargi B. J. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której skarżąca zarzuciła zaskarżonemu orzeczeniu naruszenie 1. § 12 ust. 1 pkt. 4 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów w sprawie udzielania wyróżnień i przeprowadzania postępowań dyscyplinarnych wobec funkcjonariuszy Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, w zw. z art. 147 ust. 1 ustawy o ABW oraz AW, poprzez wszczęcie wobec skarżącej postępowania dyscyplinarnego i jego prowadzenie w sytuacji, kiedy w dniu wszczęcia postępowania tj. w dniu [...] października 20015 r. upłynęło 90 dni od dnia otrzymania przez jej przełożonego jak również Szefa ABW wiadomości o naruszeniu przez nią dyscypliny służbowej , tj. nastąpiło "przedawnienie ścigania" oznaczające, że w takim przypadku nie wszczyna się postępowania dyscyplinarnego, a wszczęte umarza, 2. § 12 ust. 1 pkt. 4 rozporządzenia w zw. z art. 147 ust. 2 ustawy o ABW oraz AW, poprzez wszczęcie wobec skarżącej postępowania dyscyplinarnego, jego prowadzenie oraz ukaranie skarżącej w sytuacji, kiedy już w dniu wszczęcia postępowania dyscyplinarnego tj. w dniu [...] października 2016 r. upłynął rok od dnia popełnienia czynu będącego przedmiotem postępowania dyscyplinarnego, 3. art. 27 ust. 1 pkt. 3 w zw. z § 12 ust. 1 pkt. 4 rozporządzenia, poprzez uznanie skarżącej winną zarzucanych jej czynów i wymierzenia jej kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby mimo zaistnienia przesłanek do umorzenia postępowania określonych w § 12 ust. 1 pkt. 4 rozporządzenia tj. przedawnienia ścigania i przedawnienia wykonania kary, 4. § 28 ust. 1 rozporządzenia, poprzez nie uwzględnienie przy wymiarze kary dyscyplinarnej wszystkich okoliczności łagodzących, w szczególności charakteru naruszonych obowiązków służbowych, okresu pozostawania w służbie, przebiegu służby (w tym opinii służbowych, uzyskanych nagród i wyróżnień), 5. sprzeczność ustaleń poczynionych przez organ, poprzez przyjęcie z jednej strony, iż czyn popełniony przez skarżącą nie jest czynem ciągłym w rozumieniu art. 12 kk, a z drugiej strony zastosowanie zasady liczenia terminów przedawnienia tak jak w przypadku czynu ciągłego, 6. rażącą niewspółmierność orzeczonej kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby poprzez arbitralne jej wymierzenie i przyjęcie, iż okoliczności takie jak ponad dwudziestoletni staż nienagannej służby i bycie oficerem są de facto okolicznościami obciążającymi ją w rozpatrywanej sprawie. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego orzeczenia Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz poprzedzającego go orzeczenia dyscyplinarnego tegoż organu z dnia [...] marca 2016 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym orzeczeniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Oznacza to, iż sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z obowiązującymi przepisami prawa. Rozpatrywana pod tym kątem skarga B. J. zasługuje na uwzględnienie. Postępowanie dyscyplinarne funkcjonariuszy ABW zostało kompleksowo uregulowane w rozdziale 10 ustawy z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu (tekst jedn. Dz.U. z 2015 r., poz. 1929 ze zm.) - "Odpowiedzialność dyscyplinarna funkcjonariuszy Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu" oraz w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 grudnia 2004 r. w sprawie udzielania wyróżnień i przeprowadzania postępowań dyscyplinarnych wobec funkcjonariuszy Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego (Dz. U. z 2014 r. poz. 60). Zgodnie z art. 145 ust. 1 cytowanej ustawy funkcjonariusz podlega odpowiedzialności dyscyplinarnej za naruszenie dyscypliny służbowej oraz w innych przypadkach określonych w ustawie. Na podstawie art. 146 ust. 1 tej ustawy, funkcjonariuszowi mogą być wymierzane kary dyscyplinarne: 1) upomnienie; 2) nagana; 3) surowa nagana; 4) nagana z ostrzeżeniem; 5) ostrzeżenie o niepełnej przydatności do służby na zajmowanym stanowisku; 6) wyznaczenie na niższe stanowisko służbowe; 7) obniżenie stopnia; 8) pozbawienie stopnia oficerskiego; 9) ostrzeżenie o niepełnej przydatności do służby; 10) wydalenie ze służby. Ustawodawca, formułując w treści cytowanego powyżej art. 146 ustawy katalog kar dyscyplinarnych, nie określił, jakiemu przewinieniu odpowiada każda z nich. W związku z tym, właściwym jest przyjęcie, że pozostawił te kwestie uznaniu organów rozstrzygających, co nie oznacza jednak dowolności w ich stosowaniu. Ocena naruszenia obowiązku służbowego, waga tego naruszenia, ustalenie jego zakresu, a także wymiar odpowiedniej kary (§ 28 rozporządzenia) stanowi kompetencję organów orzekających w sprawach dyscyplinarnych. W rozpoznawanej sprawie strony nie kwestionują ustalonego stanu faktycznego, zarówno co do postawionych skarżącej zarzutów, jak i okoliczności w jakich czyny te zostały popełnione. Przedmiotem sporu jest natomiast to, czy w sprawie doszło do przedawnienia terminu do wszczęcia postępowania dyscyplinarnego, a w związku z tym czy powinno dojść do umorzenia postepowania dyscyplinarnego, czy też nie. Stosownie do art. 147 ust 1 cytowanej ustawy o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu nie można wszcząć postępowania dyscyplinarnego po upływie 90 dni od dnia otrzymania przez przełożonego, o którym mowa w art. 151, wiadomości o popełnieniu przewinienia lub naruszeniu dyscypliny służbowej. W świetle art. 151 tejże ustawy, właściwi do udzielania wyróżnień oraz wymierzania kar dyscyplinarnych są Szef ABW albo Szef AW, każdy w zakresie swojego działania, a także inni uprawnieni przełożeni. Zgodnie zaś z § 8 ust. 1 pkt 7 cytowanego rozporządzenia postępowanie dyscyplinarne wszczyna się niezwłocznie, jeżeli zachodzi uzasadnione podejrzenie naruszenia dyscypliny służbowej przez funkcjonariusza w przypadku nadużycia zajmowanego stanowiska lub służby dla osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej. Paragraf 13 ust 1 cytowanego rozporządzenia wskazuje natomiast że Postępowanie dyscyplinarne wszczyna się z dniem wydania postanowienia o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego. W sytuacji zaś, gdy nastąpiło przedawnienie, o którym mowa w art. 147 ustawy, postępowania dyscyplinarnego nie wszczyna się, a wszczęte umarza (§ 12 ust 1 pkt 4 cytowanego rozporządzenia). W ocenie Sądu rację ma skarżąca, że w jej sprawie doszło do przedawnienia o którym mowa w art. 147 cytowanej ustawy. Wbrew bowiem twierdzeniom organu przełożony skarżącej dowiedział się o przewinieniu B. J. już z pisma z dnia [...] lutego 2015 r. Na żądanie Sądu organ przedstawił powyższe pismo (k.48-49 akt sądowych). Z pisma tego wynika, iż Dyrektor Biura Logistyki ABW poinformował i pozostawił do służbowego wykorzystania Dyrektorowi Departamentu [...] ABW (ówczesnego przełożonego dyscyplinarnego skarżącej), Dyrektorowi Departamentu Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Audytu ABW oraz Dyrektorowi Biura Kadr ABW, że zostało wszczęte z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie opróżnienia lokalu mieszkalnego w W. przy [...] przydzielonego B. J. oraz że postępowanie to zakończyło się ostateczną decyzją zobowiązująca skarżącą do opuszczenia przedmiotowego lokalu w terminie do dnia [...] lipca 2014 r. W piśmie tym znalazło się również stwierdzenie, że ostateczna decyzja o opróżnieniu lokalu podlega wykonaniu w związku czym Dyrektor Biura Logistyki ABW wystosował w dniu [...] stycznia 2015 r. pismo do B. J. wzywające do opróżnienia i zwrotu Szefowi ABW przedmiotowego lokalu, jednak do dnia dzisiejszego B. J. nie przekazała przedmiotowego lokalu do zasobów mieszkaniowych ABW. Z pisma tego, w ocenie Sądu, wynika, że ówczesny przełożony skarżącej - Dyrektor Departamentu [...] ABW, dowiedział się o tym że skarżąca popełniła zarzucany jej czyn, ponieważ od [...] lipca 2014 r. nie opróżniła zajmowanego lokalu. Co prawda od decyzji skarżąca odwołała się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i złożyła też wniosek o wytrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, jednak Sąd postanowieniem z dnia 4 listopada 2014 r. sygn. akt II SA/Wa 1759/14 odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, a następnie Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 9 stycznia 2015 r. oddalił zażalenie skarżącej od powyższego postanowienia Sądu I instancji. Zatem już od tej ostatniej daty decyzja stała się wykonalna, a mimo to skarżąca jej nie wykonała. Sąd popiera stanowisko organu, zgodnie z którym pojęcie "wiadomości o popełnieniu przewinienia lub naruszeniu dyscypliny służbowej", które wynika z art. 147 cytowanej ustawy, należy utożsamiać z takim przekazem, który co najmniej w subiektywnym odczuciu przełożonego funkcjonariusza wywołuje podejrzenie popełnienia przez tego funkcjonariusza w miarę skonkretyzowanego deliktu dyscyplinarnego. Taki właśnie charakter miało pismo z dnia [...] lutego 2015 r., ponieważ ustalony tam stan faktyczny – nie wykonanie ostatecznej decyzji zobowiązującej do opróżnienia lokalu, było podstawą do późniejszego wszczęcia postepowania dyscyplinarnego. Co prawda organ powołuje się na to, że dążył do ugodowego załatwienia sprawy, jednak okoliczność ta nie może mieć wpływu na bieg terminu określonego w cytowanym art. 147 ustawy o ABW i AW. Konkludując, w ocenie Sądu organ już w dacie wydania pisma z dnia [...] lutego 2016 r. (doręczonego elektronicznie m.in. przełożonemu skarżącej) dowiedział się o popełnionym przez skarżącą przewinieniu będącym podstawą do wszczęcia postępowania dyscyplinarnego, zatem od tej daty należy liczyć 90 dniowy termin, o którym mowa w art. 147 cytowanej ustawy. Nie ulega zatem wątpliwości, że postępowanie dyscyplinarne wszczęte postanowieniem Szefa ABW z dnia [...] października 2015 r., zostało zainicjowane za późno, tj. po upływie 90 dni. Stąd też postępowanie dyscyplinarne zostało przeprowadzone z naruszeniem przepisu art. 147 cytowanej ustawy, a naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. Ponownie rozpoznając sprawę organ weźmie pod uwagę wytyczne Sądu, przeprowadzi postępowanie i wyda rozstrzygnięcie odpowiadające prawu. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.). O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 cytowanej ustawy.