II SA/Wa 1328/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kwiecińska, Sędziowie WSA Eugeniusz Wasilewski, Przemysław Szustakiewicz (spr.), Protokolant Asystent sędziego Joanna Ukalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą z dnia [...] kwietnia 2010 r. 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości Decyzją z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych po ponownym rozpatrzeniu sprawy utrzymał w mocy decyzję podjętą w dniu [...] kwietnia 2010 r. i odmówił przyznania K. S. świadczenia w drodze wyjątku. W uzasadnieniu do ww. decyzji Prezes ZUS podniósł, że przyznanie świadczenia na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353) jest możliwe, jeżeli wnioskodawca spełnia następujące warunki: 1. jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym; 2. nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczeń wskutek szczególnych okoliczności; 3. nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek; 4. nie ma niezbędnych środków utrzymania. Prezes ZUS wyjaśnił również, że do przyznania świadczenia w drodze wyjątku wszystkie przesłanki, o jakich mowa w tym przepisie, powinny być spełnione łącznie. Brak spełnienia przez wnioskodawcę którejkolwiek z przesłanek wyklucza możliwość przyznania mu świadczenia w drodze wyjątku. W ocenie Prezesa ZUS K. S. nie spełnia warunków do przyznania świadczenia z art. 83 cyt. ustawy, gdyż w 10-leciu przypadającym przed wystąpieniem całkowitej niezdolności do pracy określonej orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] lutego 2010 r. na dzień [...] stycznia 2010 r., strona posiadała tylko 2 lata, 10 miesięcy i 3 dni okresów składkowych i nieskładkowych, zamiast wymaganych 5 lat. Skarżący w żaden sposób nie wyjaśnił przerwy w ubezpieczeniu. Nadto Prezes ZUS stwierdził, że podnoszone przez odwołującego się trudne warunki materialne nie stanowią wystarczającego uzasadnienia do przyznania świadczenia w drodze wyjątku, gdyż świadczenie to nie ma charakteru socjalnego. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi K. S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący wskazał, że posiada bardzo długi ponad 25-letni okres ubezpieczenia, decyzja jest dla niego krzywdząca, a także przedstawił swoją trudną sytuację bytową i zdrowotną. W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na podstawie art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Rozpatrywana pod tym względem skarga zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy zaznaczyć, że świadczenie z art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych jest umiejscowione w systemie ubezpieczeń społecznych. Wynika z tego, że musi być ono w określony sposób powiązane z występowaniem określonego okresu ubezpieczenia. Inaczej mówiąc należy brać pod uwagę fakt wypracowania sobie przez stronę przynajmniej minimalnego okresu uprawniającego ją do uzyskania choćby najniższego świadczenia. Przepis art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych służy temu, aby ubezpieczony, który w nadzwyczajnych wypadkach nie uzyskał ubezpieczenia w trybie zwykłym mógł otrzymać, choć częściowo, wypracowane świadczenie. W rozpatrywanej sprawie K. S. na 58 lat życia posiada długi, przekraczający 25 lat okres ubezpieczenia – 25 lat, 10 miesięcy i 14 dni. Można uznać zatem, że skarżący prawie wypracował sobie uprawnienie do świadczenia. Ponadto Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie wziął pod uwagę tego, iż jak wynika z akt sprawy skarżący zamieszkiwał na obszarze dotkniętym strukturalnym bezrobociem, bowiem stopa bezrobocia w powiecie c., w którym zamieszkiwał K. S. przekraczała znacznie średnią stopę bezrobocia w kraju, w okresie, w którym nie był on ubezpieczony. Tak np. w 1999 r. średnia kwota bezrobocia w powiecie c. wynosiła 18,99%, podczas, gdy w całej Polsce 13,1%. W następnych latach te proporcje wynosiły: rok 2000 – 22,35% - 15,1%; rok 2001 – 26,7% - 17,5%; rok 2002 – 26,1% - 19%; rok 2003 – 27% - 19% (dane ze strony internetowej WUP w [...] i strony internetowej GUS. W tym czasie skarżący wykazywał wolę poszukiwania pracy, poprzez zarejestrowanie się w Powiatowym Urzędzie Pracy, ale, jak wynika z danych przedstawionych, jest oczywistym, że nie gwarantowało to otrzymania pracy. Tak więc był aktywny w poszukiwaniu pracy, ale na skutek okoliczności, za które nie ponosi winy, nie mógł wypracować odpowiedniego okresu, który pozwoliłby na wypracowanie świadczenie w trybie zwykłym. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c cyt. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji. O wykonalności zaskarżonej decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.