II SA/Wa 133/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Borowiec, Sędziowie WSA Bronisław Szydło,, WSA Ewa Grochowska-Jung,, Protokolant Arkadiusz Koziarski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2004 r. sprawy ze skargi M.B. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2003 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku oddala skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] grudnia 2003 r. znak: [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] września 2003 r. znak: [...], którą na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.) odmówił M. B. przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że przyznanie świadczenia na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.) jest możliwe, jeżeli wnioskodawca łącznie spełnił następujące warunki: ” jest lub był osobą ubezpieczoną lub członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym, ” nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczeń wskutek szczególnych okoliczności, ” nie może podjąć pracy ze względu całkowitą niezdolność lub wiek, ” nie ma niezbędnych środków utrzymania. Do przyznania świadczenia w drodze wyjątku wszystkie te przesłanki, o których mowa wyżej winny być spełnione łącznie. Renta rodzinna jest pochodną świadczenia osoby zmarłej. W związku z tym w pierwszej kolejności bada się uprawnienia, jakie przysługiwałyby osobie zmarłej, również szczególna okoliczność, o której mowa wyżej odnosi się do osoby zmarłej. Po ponownym rozpatrzeniu wniosku nie stwierdzono istnienia jednej z czterech przesłanek umożliwiających uwzględnienie wniosku. Z akt sprawy nie wynikają bowiem szczególne okoliczności, na skutek których ojciec małoletniego P. B. oraz dorosłego obecnie L. B. nie nabył uprawnień do świadczenia ustawowego. Za szczególną okoliczność usprawiedliwiającą brak zatrudnienia należy uznać zdarzenie bądź trwały stan wykluczający aktywność zawodową konkretnej osoby, z powodu niemożności przezwyciężenia jej skutków. Natomiast w sprawie nie wykazano, aby niespełnienie wymogów ustawowych do renty zostało spowodowane szczególnymi okolicznościami, na które zmarły M.B. nie miał wpływu. M. B. w okresie od [...] sierpnia 2000 r. do zgonu w dniu [...] kwietnia 2003 r., tj. przez okres 2 lat i 8 miesięcy nie udokumentował jakiegokolwiek okresu ubezpieczenia, co spowodowało brak uprawnień do świadczenia ustawowego. We wskazanym okresie M. B. był osobą zdolną do pracy, a zatem nie istniały przeciwwskazania uniemożliwiające kontynuowanie zatrudnienia w celu zapewnienia w przyszłości uprawnień do świadczenia z ubezpieczenia społecznego. Nadto organ uznał, iż rodzina posiada środek utrzymania w postaci alimentów wypłacanych z Funduszu Alimentacyjnego w kwocie 552,80 zł miesięcznie. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła M. B. podnosząc w niej, iż M.B. chorował od 1990 r. do dnia śmierci. Na krótko przed śmiercią był na rencie, później popadł, jak to określa, "w ciężki epizod depresji, nic do niego nie docierało", nie był zdolny do pracy, nadto cierpiał również na chorobę alkoholową. Skarżąca podnosiła, iż choroba alkoholowa uniemożliwiała mu świadome działanie, w związku z czym zgłosiła go do leczenia w Miejskiej Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych w O., jednak M. B. zmarł. Podkreślała również, iż jej dzieci planują studia, a ona poza niską rentą nie posiada żadnych innych dochodów. W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wnosił o jej oddalenie z uzasadnieniem zbieżnym jak w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Dokonując kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji należy stwierdzić, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawą materialnoprawną wydanej decyzji jest art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.). Zgodnie z nim ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezasadność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes ZUS może przyznać w drodze wyjątku świadczenia w wysokości nieprzekraczalnej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Zgodnie z konstrukcją tego artykułu wszystkie zawarte w nim przesłanki muszą wystąpić łącznie. Renta rodzinna jest pochodną świadczenia osoby zmarłej. W związku z tym w pierwszej kolejności bada się uprawnienia, jakie przysługiwałyby osobie zmarłej. Również szczególna okoliczność, o której mowa w przepisie odnosi się do osoby zmarłej. Prawidłowo ustalił Prezes ZUS, iż w sprawie brak jest jednej z przesłanek umożliwiających pozytywne załatwienie sprawy. Z akt sprawy nie wynikają bowiem szczególne okoliczności, na skutek których zmarły M. B. nie nabył uprawnień do świadczenia ustawowego. Ubezpieczony od [...]sierpnia 2000 r. do zgonu w dniu [...] kwietnia 2003 r., tj. przez okres 2 lat i 8 miesięcy nie udokumentował jakiegokolwiek okresu ubezpieczenia, co spowodowało brak uprawnień do świadczenia ustawowego. Powoływany przez skarżącą alkoholizm jej męża nie może być uznany za okoliczność szczególną. Sama podkreślana przez skarżącą trudna sytuacja materialna, która jest niewątpliwa, nie stanowi wystarczającej przesłanki do przyznania świadczenia, nie jest to bowiem świadczenie socjalne, przyznawane tylko stosownie do potrzeb wnioskodawcy. Z tych względów Sąd, w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.