II SA/Wa 1332/12

PostanowienieWSA w Warszawie2012-09-26

Skład orzekający: Wojciech Wiktorowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wniosek o przyznanie prawa pomocy może zostać uwzględniony, jeśli strona nie przedstawiła wszystkich wymaganych dokumentów źródłowych potwierdzających jej sytuację majątkową i dochody, a złożone oświadczenia budzą wątpliwości?
Ratio decidendi
Wniosek o przyznanie prawa pomocy nie może zostać uwzględniony, jeśli strona nie przedstawiła wszystkich wymaganych dokumentów źródłowych potwierdzających jej sytuację majątkową i dochody, a złożone oświadczenia budzą wątpliwości. Obowiązkiem strony jest wykazanie swojej sytuacji majątkowej, a sąd nie prowadzi w tym zakresie postępowania z urzędu. Niewykonanie wezwania do przedstawienia dodatkowych dokumentów lub wyjaśnień uniemożliwia ocenę możliwości płatniczych strony i stanowi podstawę do odmowy przyznania prawa pomocy.
Stan faktyczny
Skarżący I.S. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wniosek dotyczył sprawy ze skargi na postanowienie Komendanta Głównego Policji odmawiające zawieszenia postępowania w sprawie cofnięcia pozwolenia na broń. Skarżący oświadczył, że utrzymuje się z renty, nie posiada majątku ani oszczędności, a jego żona nie pracuje. Został wezwany do przedstawienia dokumentów potwierdzających jego sytuację majątkową i dochody, jednak nie uczynił temu zadość w sposób wystarczający, co skutkowało odmową przyznania prawa pomocy.
Rozstrzygnięcie
Postanowiono odmówić przyznania prawa pomocy.

Pełny tekst orzeczenia

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Wojciech Wiktorowski po rozpoznaniu w dniu 26 września 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku I.S. z dnia 24 sierpnia 2012 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi I.S. na postanowienie Komendanta Głównego Policji z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania w sprawie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270; dalej powoływana jako ppsa), prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W treści formularza wniosku z dnia 24 sierpnia 2012 r. I.S. oświadczył, że wraz z żoną utrzymuje się z przyznanego mu świadczenia rentowego w wysokości 1.633, 89 zł brutto. Oświadczył, że zarówno on, jak i jego żona nie posiadają żadnego majątku i oszczędności. Nadto stwierdził, że żona nie pracuje. Do wniosku skarżący nie dołączył żadnych dokumentów źródłowych potwierdzających zamieszczone we wniosku informacje. Pismem z dnia 31 sierpnia 2012 r. skarżący został wezwany do przedstawienia, w terminie 10 dni, dokumentów źródłowych poświadczających dochody oraz możliwości płatnicze, tj.: kserokopii wyciągu z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, oświadczenia wskazującego, czy żona skarżącego jest zarejestrowana w Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna (z prawem lub bez prawa do zasiłku), kserokopii rachunków lub faktur wskazujących wysokość stałych miesięcznych wydatków w gospodarstwie domowym, kserokopii zeznania o wysokości dochodu osiągniętego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w roku podatkowym 2011 (ewentualnie zeznania rocznego o poniesionej stracie) lub zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego o wysokości dochodu lub obrotu z tytułu działalności gospodarczej za 2011 r. Ponadto wezwano skarżącego do złożenia kserokopii dokumentu wskazującego wysokość przychodu (dochodu) lub straty z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej za miesiąc lipiec 2012 r., a także oświadczenia zawierającego informacje, czy nieruchomości wymienione w rubryce nr 2.1, 2.2 urzędowego formularza wniosku PPF stanowią własność skarżącego lub jego żony. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący w zakreślonym terminie złożył do akt pismo (pismo z dnia 14 września 2012 r.), w którym oświadczył, że wprawdzie posiada rachunek bankowy dotyczący prowadzonej działalności gospodarczej, ale rachunek ten objęty jest zajęciem komorniczym w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego, przy czym na rachunku tym figuruje ujemne saldo związane z zaległym kredytem obrotowym. Stwierdził też, że żona nie jest zarejestrowana w urzędzie pracy. Natomiast w odniesieniu do wezwania w części dotyczącej prowadzonej działalności gospodarczej i osiąganego z tego tytułu dochodu, oświadczył, że nie prowadzi działalności gospodarczej pod firmą [...], a jest jedynie zarządcą przymusowym tego przedsiębiorstwa, ustanowionym przez sąd. Wyjaśnił, że z tego powodu nie może przedstawić dokumentów potwierdzających wysokość przychodu osiągniętego z tej działalności, a znikoma, jak stwierdził, działalność firmy prowadzona jest na rachunek przeciwników procesowych w sprawie o wydanie tego przedsiębiorstwa. Dodał również, że nie posiada deklaracji PIT za 2011 r., ponieważ wszelkie dokumenty dotyczące działalności gospodarczej zostały skradzione, co uniemożliwiło mu złożenia stosownego rozliczenia podatkowego. Zaznaczył, że o fakcie tym powiadomił urząd skarbowy i Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Poza tym wyjaśnił, że nieruchomości, które wymienił w formularzu nie są formalnie przedmiotem własności ani jego, ani jego żony, ale uważa się za ich właściciela, a w sprawie tych nieruchomości toczą się dwa postępowania sądowe w przedmiocie uzgodnienia treści ksiąg wieczystych z rzeczywistym stanem prawnym. Do pisma skarżący dołączył kopie zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego i zakazie wypłat wystawione przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w T. w dniu [...] sierpnia 2011 r., kopię postanowienia Sądu Okręgowego w T. z dnia [...] listopada 2011 r. (sygn. akt [...]) w przedmiocie udzielenia zabezpieczenia roszczenia powodów A. i I.S. poprzez ustanowienie zarządu przymusowego nad wyżej wymienionym przedsiębiorstwem, oświadczenie A.S. z dnia 14 września 2012 r. o braku rejestracji jako osoby bezrobotnej, a także rachunki za energię elektryczną i wodę – w średniej miesięcznej wysokości wynoszącej ok. 490 zł. W tej sytuacji, oceniając złożone oświadczenia skarżącego należy mieć na względzie regulację art. 252 § 1 ppsa, w myśl którego osoba fizyczna, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, jest zobowiązana do złożenia oświadczenia dotyczącego jej stanu majątkowego oraz podania dokładnych danych o stanie rodzinnym. Trzeba nadto podkreślić, że zgodnie z art. 255 ppsa, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Toteż, wykazanie sytuacji majątkowej jest każdorazowo obowiązkiem wnioskodawcy (strony postępowania) i ani sąd administracyjny ani też referendarz tego sądu nie prowadzą w tym zakresie postępowania z urzędu. Tym samym, zgodnie z wolą ustawodawcy, wydanie prawidłowego orzeczenia w zakresie prawa pomocy możliwe jest tylko wówczas, gdy brak jest jakichkolwiek wątpliwości co do sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych strony. W niniejszej sprawie ten warunek dopuszczalności przyznania prawa pomocy nie został jednak spełniony. Skarżący nie uczynił bowiem zadość doręczonemu wezwaniu z dnia 31 sierpnia 2012 r. i nie wykazał sytuacji majątkowej w prowadzonym gospodarstwie domowym, tj. nie usunął budzącego wątpliwości oświadczenia co do aktualnej wysokości źródła swojego utrzymania i stanu majątkowego. Po pierwsze, skarżący ani nie złożył wyciągu z indywidualnego rachunku bankowego, ani też nie podał w dodatkowym oświadczeniu, że takiego rachunku nie posiada. Po drugie, z przedstawionego przez skarżącego postanowienia Sądu Okręgowego w przedmiocie zabezpieczenia roszczenia oraz pisemnego oświadczenia skarżącego z dnia 14 września 2012 r. nie wynika na co przeznaczany jest dochód uzyskiwany z zarządu i jaka jest rzeczywista kwota tego dochodu (por. art. 7524 § 3 k.p.c.). Z dokumentu tego nie wynika też, czy skarżący jako zarządca pobiera wynagrodzenie, a jeżeli tak, to w jakiej wysokości (por. art. 939 k.p.c.) oraz, czy w toku sprawowania zarządu (od wydania postanowienia upłynęło prawie 10 miesięcy) nie doszło do zmiany sposobu jego wykonywania za zgodą sądu (por. art. 7524 § 2 k.p.c). Natomiast poczyniona przez Sąd Okręgowy adnotacja na odpisie powyższego postanowienia wskazuje, że w postępowaniu przed tym Sądem skarżący jest reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika w osobie adwokata, podczas gdy we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący oświadczył, że nie zatrudnia i nie postaje w innym stosunku prawnym z adwokatem lub radcą prawnym. Zatem, złożone we wniosku oświadczenie także i w tym zakresie budzi wątpliwości. Po trzecie, mimo wyraźnego wezwania do złożenia wyciągu z rachunku założonego na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej, skarżący przedstawił jedynie zawiadomienie komornika o zajęciu rachunku (dokument sprzed roku), z którego to dokumentu, co oczywiste, nie wynika jaka jest rzeczywista wysokość środków na nim zgromadzonych. Jednakże, skarżący wezwany do złożenia wyciągów z tego rachunku, zamieścił w pisemnym oświadczeniu z dnia 14 września 2012 r. informację, że na rachunku tym znajduje się obecnie saldo ujemne w związku z zaległym kredytem obrotowym. Oznacza to tym samym, że skarżący ma wgląd do rachunku, a co za tym idzie ma również możliwość uzyskania stosownych wyciągów z przeprowadzonych na nim operacji. Toteż nie było żadnych przeszkód dla należytego wykonania wezwania. Po czwarte zaś, skarżący nie przedstawił wymaganych wezwaniem zeznań podatkowych. Z kolei, złożone w tej części wyjaśnienia skarżącego należało uznać za niewystarczające. Skoro bowiem skarżący ma wiedzę o aktualnym stanie rachunku bankowego prowadzonego w związku z działalnością gospodarczą, to mógłby co najmniej dokonać szacunkowego zestawienia dochodu osiągniętego w 2011 r. na podstawie analizy archiwalnych operacji na opisanym rachunku dokonanych za ubiegły rok podatkowy oraz złożyć stosowne wyciągi z rachunku za tenże okres. Dokumentów takich skarżący jednak nie przedstawił. Z tego powodu, za niemiarodajne należało uznać tak zamieszczone w piśmie z dnia 14 września 2012 r. oświadczenie skarżącego, jak też załączone do niego dokumenty. Dokumenty te, ze wskazanych powyżej przyczyn, nie dają podstaw do jednoznacznego ustalenia sytuacji majątkowej skarżącego i jego możliwości płatniczych, w szczególności w zakresie wysokości osiąganego dochodu (źródeł utrzymania) oraz posiadanych oszczędności. W konsekwencji, I.S. nie usunął budzącego wątpliwości oświadczenia zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy, a tym samym nie wykazał przesłanek określonych w art. 246 § 1 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z tych względów, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, postanowiono, jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło