II SA/Wa 1338/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Wojciech Wiktorowski po rozpoznaniu w dniu 10 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.M. z dnia 9 sierpnia 2012 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M.M. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do opróżnienia lokalu mieszkalnego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy Wnioskiem z dnia 9 sierpnia 2012 r. M.M. wystąpiła o zwolnienie od kosztów sądowych. W treści formularza wniosku skarżąca oświadczyła, że źródłem jej utrzymania jest świadczenie rentowe w kwocie 850,68 zł brutto (733,12 netto) miesięcznie. Skarżąca oświadczyła, że jest osobą starszą, mieszka sama, a powyższa kwota renty nie pozwala jej na pokrycie wszystkich miesięcznych kosztów utrzymania mieszkania. Do kosztów tych skarżąca zaliczyła kwotę 560 zł czynszu za zajmowany lokal mieszkalny, kwotę 49 zł z tytułu opłat za energię elektryczną oraz kwotę 32 zł z tytułu abonamentu RTV. Nadto wskazała, że objęta jest specjalistyczną opieką medyczną i miesięcznie wydatkuje kwotę 200 zł na same leki. Do wniosku skarżąca dołączyła kopię decyzji o waloryzacji renty z dnia 13 marca 2012 r. oraz pisemną informację od lekarza neurologa o pełnopłatnym leczeniu w poradni neurologicznej. Rubryki formularza wniosku dotyczące stanu rodzinnego i dochodu osób pozostających w gospodarstwie domowym (rubryka 6. i 10. formularza) skarżąca wypełniła poprzez ich zakreślenie. Natomiast z akt sprawy i z akt administracyjnych wynika, że skarżąca posiada wspólny adres zamieszkania wraz z synem i synową oraz, że koszty utrzymania zajmowanego lokalu ponosiła wspólnie z synem i synową, a syn partycypuje w spłacie powstałego z tego tytułu zadłużenia, co pozwoliło w marcu 2012 r. na spłatę tego długu na kwotę 12.669, 35 zł. Z tego powodu, pismem z dnia 24 sierpnia 2012 r., skarżąca została wezwana do złożenia w terminie 7 dni dodatkowego oświadczenia wyjaśniającego powyższą rozbieżność (względnie nadesłania zaświadczenia o sytuacji rodzinnej wydanego przez właściwą do spraw zdrowia i opieki społecznej jednostkę organizacyjną gminy) oraz do przedstawienia w ww. terminie dokumentów potwierdzających wysokość miesięcznych wydatków w prowadzonym gospodarstwie domowym za okres ostatnich trzech miesięcy. Skarżącą pouczono również, że jeżeli prowadzi gospodarstwo domowe z innymi osobami, to powinna, zgodnie z rubrykami 6. i 10. formularza wniosku, podać dane osobowe tych osób, datę ich urodzenia oraz osiągany przez te osoby dochód miesięczny brutto ze wskazaniem jego źródła, a także wymienić posiadany przez te osoby majątek – rubryka 7. Skarżąca nie wykonała ww. wezwania, mimo jego prawidłowego doręczenia w dniu 4 września 2012 r., a tym samym wniosek należało rozpoznać w oparciu o dotychczas złożone oświadczenie i dokumenty. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, w pierwszej kolejności należy zaznaczyć, że generalną zasadą postępowania sądowego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w tym postępowaniu. Toteż każda osoba wszczynająca postępowanie powinna liczyć się z koniecznością poniesienia na ten cel wydatków. Wyjątek zaś od tej zasady ustawodawca przewidział w rozdziale 3 działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270; dalej powoływana jako ppsa) zatytułowanym "Zwolnienie od kosztów sądowych"- a zwłaszcza w przepisach regulujących instytucję prawa pomocy (art. 243 – 263 ppsa). Otóż, w myśl art. 246 § 1 ppsa, prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Użyte przez ustawodawcę sformułowanie "osoba ta wykaże" oznacza zatem, że to na wnioskodawcy, czyli osobie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek podania tych danych (w postaci oświadczeń oraz dokumentów źródłowych), które w sposób wystarczający i niebudzący wątpliwości pozwolą na ustalenie jego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego. Co więcej, obowiązek ten w sposób jednoznaczny ustawodawca sprecyzował w art. 255 ppsa otwierając sądom administracyjnym możliwość żądania od wnioskodawców uzupełnienia niewystarczającego lub budzącego wątpliwości oświadczenia zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy i nakładając na wnioskodawców obowiązek wykonania tych wezwań ("strona jest obowiązana na wezwanie (...)"). Jednocześnie należy zauważyć, że rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy nie bada się sytuacji majątkowej wnioskodawcy tylko w granicach jego zdolności zarobkowych, czy możliwości płatniczych, lecz dokonuje się tej oceny na tle sytuacji majątkowej w gospodarstwie domowym skarżącego, czyli bierze się też pod uwagę sytuację majątkową i możliwości płatnicze wszystkich osób pozostających wraz ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym. Natomiast to skarżący w składanym formularzu wniosku ma obowiązek zamieścić tego rodzaju dane w takim, szerokim zakresie lub uzupełnić je w przypadku, gdy są one niewystarczające lub budzą wątpliwości. Ustawodawca dał temu wyraz w treści art. 252 § 1 ppsa stwierdzając, że wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach oraz stanie rodzinnym. W niniejszej sprawie skarżąca nie uzupełniła niewystarczających danych zamieszczonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy. I tak, oświadczenie zamieszczone we wniosku w zestawieniu z informacjami zawartymi w aktach sprawy jest niewystarczające, ponieważ nie pozwala na ocenę rzeczywistych możliwości płatniczych skarżącej. Z oświadczenia tego nie wynika bowiem w sposób jednoznaczny, czy skarżąca rzeczywiście prowadzi gospodarstwo samodzielnie, czy też pozostaje w nim z innymi jeszcze osobami. Wezwana do wyjaśnienia tej okoliczności skarżąca odstąpiła od złożenia w tym zakresie oświadczenia. W rezultacie, skarżąca nie wykazała, czy sama prowadzi gospodarstwo domowe, czy też prowadzi je z innymi osobami, a jeżeli tak to w jakim zakresie osoby te partycypują we wspólnych wydatkach i jakim obciążeniem dla gospodarstwa domowego będzie uiszczenie wpisu i pokrycie dalszych kosztów postępowania w sprawie. W dalszej konsekwencji oznacza to zatem, że skarżąca nie wykazała przesłanek wymaganych treścią przepisu art. 246 § 1 pkt 2 ppsa. Z tych względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 252 § 2 i art. 255 ppsa, postanowiono, jak w sentencji.