II SA/Wa 1338/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Werpachowska, Sędziowie WSA Sławomir Antoniuk (spr.), Stanisław Marek Pietras, Protokolant sekretarz sądowy Marcin Borkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lutego 2017 r. sprawy ze skargi M.B. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej oddala skargę. Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] maja 2016 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 127 § 3 oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] orzekającą o zwolnieniu [...] M. B. z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] czerwca 2016 r., wskutek upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez żołnierza zawodowego (w zaskarżonej części, dotyczącej określenia daty zwolnienia z zawodowej służby wojskowej). W uzasadnieniu powyższej decyzji Minister Obrony Narodowej wskazał, iż [...] M.B., pełniąc zawodową służbę wojskową w rezerwie kadrowej, w dniu [...] grudnia 2015 r. dokonał wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej oraz wniósł o skrócenie okresu wypowiedzenia i zwolnienie z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] stycznia 2016 r. Decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2016 r. Minister Obrony Narodowej zwolnił oficera z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] czerwca 2016 r., wskutek upływu okresu wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez żołnierza zawodowego. Z zachowaniem ustawowego terminu, w dniu [...] lutego 2016 r. zainteresowany oficer wystąpił do Ministra Obrony Narodowej z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej ww. decyzją, w części dotyczącej określenia daty zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. Oficer zwrócił się o skrócenie okresu wypowiedzenia i "określenie go jako możliwie najkrótszego". Wniosek ten umotywował brakiem zbieżności pomiędzy zadaniami przez niego wykonywanymi, a zadaniami realizowanymi przez [...] Dywizję Kawalerii Pancernej, do której celem wykonywania zadań służbowych w okresie przebywania w rezerwie kadrowej został skierowany decyzją Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] grudnia 2016 r. Minister Obrony Narodowej nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniesionego środka zaskarżenia i ww. decyzją z dnia [...] maja 2016 r. utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną w części zaskarżonej przez stronę. W motywach rozstrzygnięcia organ przywołał treść art. 111 pkt 9 lit. a, art. 114 ust. 5 i 6 oraz art. 115 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1414 ze zm. – dalej jako wojskowa ustawa pragmatyczna). Mając powyższe uregulowania prawne na uwadze stwierdził, iż skrócenie okresu wypowiedzenia jest uprawnieniem organu właściwego do zwolnienia żołnierza zawodowego z zawodowej służby wojskowej, z którego to uprawnienia organ może ale nie musi skorzystać w przypadku zgody wyrażonej przez zwalnianego żołnierza. W przedmiotowej sprawie zgoda strony na skrócenie okresu wypowiedzenia została zawarta we wniosku z dnia [...] grudnia 2015 r., w którym strona zwróciła się o zwolnienie z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] stycznia 2016 r. Minister Obrony Narodowej jako uprawniony organ, kierując się potrzebami Sił Zbrojnych, działając w ramach przyznanych mu prerogatyw nie skorzystał z prawa skrócenia okresu wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej i zgodnie z obowiązującymi przepisami zwolnił [...] M. B. z dniem [...] czerwca 2016 r. Uznał bowiem, że z punktu widzenia potrzeb Sił Zbrojnych brak jest w opisanym przypadku uzasadnienia dla skrócenia okresu wypowiedzenia stosunku służbowego i zwolnienia oficera z zawodowej służby wojskowej w terminie jak najkrótszym. Decyzja Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] maja 2016 r. stała się przedmiotem skargi wniesionej przez M. B. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżając tę decyzję w całości skarżący podniósł zarzut rażącego naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 115 ust. 1 i 4 wojskowej ustawy pragmatycznej, poprzez utrzymanie w mocy rozstrzygnięcia, które z uwagi na brak podpisu Ministra Obrony Narodowej, jako osoby upoważnionej do wydania decyzji pod wyciągiem z tej decyzji, nie mogło być uznane za decyzję zawierającą konieczne elementy, wymienione w art. 107 § 1 k.p.a., przez co doręczona stronie decyzja nie weszła do obrotu prawnego, a utrzymanie w mocy takiego rozstrzygnięcia winno być traktowane jako kwalifikowane naruszenie prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Z ostrożności procesowej skarżący zaskarżonej decyzji zarzucił także naruszenie prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 k.p.a., poprzez niewzięcie pod uwagę lub pominięcie wniosku strony wysłanego do organu pocztą w dniu [...] marca 2016 r. w zakresie ustalenia sytuacji osobistej i rodzinnej, która miała istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, a organ administracji, działający na podstawie przepisów prawa materialnego przewidujących uznaniowy charakter rozstrzygnięcia, jest obowiązany - zgodnie z zasadą z art. 7 k.p.a. - załatwić sprawę w sposób zgodny ze słusznym interesem obywatela, jeśli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organu administracji wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków; w sytuacji skarżącego nie miało to miejsca, zaś organ nie rozważył całości materiału dowodowego i nie odniósł się do wniosku zainteresowanego i jego słusznego interesu w rozstrzygnięciu i uzasadnieniu zaskarżonej decyzji; 2) art. 10 k.p.a., w zakresie nieumożliwienia zapoznania się stronie z ostatecznie zgromadzonym materiałem dowodowym w sprawie i wypowiedzenia się co do tego materiału dowodowego, co mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie w zakresie ustaleń co do sytuacji osobistej i rodzinnej skarżącego, które powinny być wzięte pod uwagę przy rozstrzygnięciu sprawy. Z uwagi na podniesione zarzuty skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, a na podstawie art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm. – dalej jako p.p.s.a.) również utrzymanej nią w mocy decyzji nr [...] Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] stycznia 2016 r. Ewentualnie - z ostrożności procesowej - o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w sytuacji, gdyby Sąd nie podzielił przedstawionego poglądu, co do kwalifikowanej postaci naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślił, iż decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2016 r. Minister Obrony Narodowej zwolnił go z zawodowej służby wojskowej i przeniósł do rezerwy wskutek upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez skarżącego w dniu [...] grudnia 2015 r. Doręczony skarżącemu w dniu [...] stycznia 2016 r. dokument, zatytułowany "Decyzja Nr [...] Ministra Obrony Narodowej" w miejscu podpisu organu uprawnionego do wydania decyzji zawiera oznaczenie "Minister Obrony Narodowej J-J Antoni Macierewicz". Poniżej podpisany został własnoręcznie "Za zgodność" przez I. B.". Przy tym podpisie widnieje pieczęć herbowa z orłem i napisem w otoku "MON DEPARTAMENT KADR". Zdaniem skarżącego, zaskarżona decyzja nosi cechy kwalifikowanej wadliwości, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Bowiem w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy w trybie art. 127 § 3 k.p.a. Minister Obrony Narodowej utrzymał w mocy akt, który z uwagi na brak podpisu uprawnionego do wydania decyzji Ministra Obrony Narodowej w ogóle nie może być uznany za decyzję administracyjną w rozumieniu art. 107 § 1 k.p.a. Ponadto w toku prowadzonego postępowania odwoławczego nie umożliwiono stronie czynnego udziału w tym postępowaniu. W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 1066), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się zatem do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w sposób przewidziany w art. 145 p.p.s.a. W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, iż decyzja Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] stycznia 2016 r. doręczona zainteresowanemu w dniu [...] stycznia 2016 r., stanowi wyciąg potwierdzony za zgodność z jej oryginałem podpisany przez osobę upoważnioną. Zgodnie bowiem z art. 6 ust. 2 pkt 2 wojskowej ustawy pragmatycznej, decyzje i rozkazy personalne wydaje się w formie indywidualnej lub zbiorowej. W przypadku sporządzenia decyzji lub rozkazu personalnego w formie zbiorowej wyciąg z decyzji lub z rozkazu jest z nimi równoznaczny. Nie może więc być mowy o doręczeniu stronie aktu nie będącego decyzją administracyjną, co postuluje strona skarżąca. Powyższe stanowisko orzecznictwo w pełni akceptuje. Dla przykładu warto przywołać pogląd wyrażony przez NSA w wyroku z dnia 21 października 2009 r. sygn. akt I OSK 242/09 (publik. www.orzeczenia.nsa.gov.pl), cyt.: "W ocenie Składu Orzekającego Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopuścił się naruszenia wskazanych wyżej przepisów. Sąd I instancji poprawnie zinterpretował przepis art. 6 ust. 2 pkt 2 ustawy o służbie wojskowej jako podstawę doręczenia wyciągu z decyzji (rozkazu personalnego), co miało miejsce w dniu [...] stycznia 2008 r. Wykładnia wskazana przez stronę skarżącą, na gruncie której ów wyciąg należałoby traktować jako kopię, która winna być podpisana przez podmiot wydający decyzję, nie jest trafna. Prawodawca bowiem z tego powodu wyróżnił kategorię decyzji, z którymi na gruncie tego przepisu równoważne są wyciągi, aby uprościć i przyspieszyć komunikowanie decyzji zainteresowanym, zwłaszcza w ramach służby tak zorganizowanej, jak to ma miejsce w przypadku służby wojskowej". Podzielając ten pogląd w całości należało stwierdzi, iż okolicznościach niniejszej sprawy podniesiony w skardze zarzut nieważności zaskarżonej decyzji nie jest zasadny. Co zaś się tyczy oceny zasadności pozostałych zarzutów wskazać należy, iż podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi art. art. 114 ust. 5 i 6 wojskowej ustawy pragmatycznej. Zgodnie z art. 114 ust. 1 tej ustawy, żołnierz zawodowy może w każdym czasie wypowiedzieć stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej bez podawania przyczyny, przy czym - stosownie do brzmienia art. 114 ust. 5 i 6 - zwolnienie z zawodowej służby wojskowej żołnierza zawodowego wskutek dokonanego wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej następuje po upływie sześciu miesięcy od dnia złożenia wypowiedzenia, w ostatnim dniu miesiąca (ust. 5). W niniejszej sprawie bezspornym jest fakt, iż zwolnienie skarżącego ze służby nastąpiło na jego wyraźny wniosek. W tej sytuacji Minister Obrony Narodowej był zobowiązany wydać rozkaz personalny o zwolnieniu żołnierza z zawodowej służby wojskowej z upływem okresu wypowiedzenia, albowiem do tego obligował go kategoryczny obowiązek z art. 111 pkt 9 lit. a powołanej ustawy pragmatycznej, który stanowi, iż żołnierza zawodowego zwalnia się z zawodowej służby wojskowej wskutek upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez żołnierza zawodowego. Wskazać przy tym należy, iż termin 6 miesięcy, określony w art. 114 ust. 5 powołanej ustawy jest terminem prawa materialnego, który dokładnie zakreśla jego początek i koniec. Oznacza to, iż od momentu złożenia wniosku o wypowiedzenie stosunku służbowego rozpoczyna bieg ww. sześciomiesięczny termin i organ wydający decyzję, w której czyni zadość woli żołnierza, od tego czasu ściśle określa datę, w której upływa okres wypowiedzenia. Stąd też wniesienie odwołania od decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej i przeniesieniu do rezerwy wskutek upływu terminu wypowiedzenia dokonanego przez żołnierza zawodowego nie powoduje wstrzymania biegu tego terminu – patrz wyrok NSA z dnia 14 kwietnia 2011 r. sygn. akt I OSK 1903/10. Termin ten może zostać jedynie skrócony na wniosek żołnierza zaakceptowany przez organ (ust. 6 powołanego art.). Jednakże brzmienie tego przepisu wskazuje na konieczność uzyskania konsensusu po stronie zwalnianego żołnierza i organu wojskowego, co do wcześniejszego terminu zwolnienia. Przejawem tego konsensusu jest złożenie oświadczenia woli. Skoro tej woli po stronie organu nie ma, z uwagi na autonomiczną w tym względzie decyzję, która powinna być podyktowana dobrem służby, a w jej interesie leży pełnienie służby i wykonywanie obowiązków służbowych przez żołnierza, to nie można też decyzji organu w tym zakresie kwestionować. Nie przewidują bowiem takiej możliwości przepisy wojskowej ustawy pragmatycznej. W tym względzie brzmienie art. 114 pkt 5 i 6 powołanej ustawy jest jednoznaczne i nie daje możliwości wpływania na swobodną ocenę organu i wyrażenia woli w tym przedmiocie. Oznacza to, iż nie można przychylić się do zarzutów skargi mówiących o niewłaściwym przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w sprawie, bowiem podniesione w niej okoliczności (niezapoznanie się przez organ z szczegółową argumentacją strony, dotyczącą jej sytuacji osobistej), nie mogły mieć wpływu na końcowy wynik sprawy, uzależniony stricte od woli organu. Z tej też przyczyny należało uznać za niezasadny zarzut skargi mówiący o istotnym naruszeniu art. 10 k.p.a. Warto w tym miejscu wskazać, iż NSA w wyroku z dnia 18 maja 2006 r. sygn. akt II OSK 831/05 wyjaśnił, że nie każde naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. skutkuje uchyleniem decyzji administracyjnej poddanej kontroli sądu. Zarzut naruszenia powyższego przepisu przez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków może odnieść skutek wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. Zaznaczyć należy, że na stronie stawiającej zarzut spoczywa ciężar wykazania istnienia związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania a wynikiem sprawy (tak też wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2012 r. sygn. akt I OSK 1490/11, publik. LEX nr 1286271). Powołując się w tym miejscu na uchwałę siedmiu sędziów NSA z dnia 25 kwietnia 2005 r. sygn. akt FPS 6/2004, wydaną na tle odpowiadającego treści art. 10 § 1 k.p.a. przepisu art. 200 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, należy także wskazać, że warunkiem sine qua non uchylenia decyzji z powodu naruszenia przepisów postępowania jest wykazanie, że podnoszone naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy i to do strony stawiającej zarzut należy więc wykazanie istnienia związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania a wynikiem sprawy. Innymi słowy strona powinna wykazać, że niezawiadomienie jej przed wydaniem decyzji o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków dowodowych uniemożliwiło jej dokonanie w danym postępowaniu konkretnej czynności procesowej (np. złożenia dokumentu). Nie każde, bowiem naruszenie przepisów prawa procesowego skutkuje uchyleniem decyzji administracyjnej poddanej kontroli Sądu, a tylko takie, które realnie mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Z uwagi na treść art. 114 pkt 6 wojskowej ustawy pragmatycznej, trudno przyjąć, aby pozbawienie skarżącego możliwości zapoznania się z aktami administracyjnymi przed wydaniem decyzji w drugiej instancji i złożenia wniosków i wyjaśnień mogło mieć istotny wpływ na końcowy wynik sprawy. Mając na względzie powyższe, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku.