II SA/Wa 134/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj, Sędzia WSA Sławomir Antoniuk (spr.), Asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak, , Protokolant starszy specjalista Ewa Kielak-Niedźwiedzka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 października 2024 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] listopada 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany rozkazu personalnego oddala skargę Komendant Główny Policji decyzją z [...] listopada 2023 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775, z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania J. G. od decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z [...] września 2023 r. nr [...] o odmowie zmiany, w trybie art. 154 K.p.a., rozkazu personalnego Komendanta Miejskiego Policji w [...] z [...] czerwca 2012 r. nr [...] utrzymanego w mocy rozkazem personalnym Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat za okres pracy w gospodarstwie rolnym, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że J. G. raportem z [...] kwietnia 2012 r. zwrócił się do Komendanta Miejskiego Policji w [...] o zaliczenie do wysługi lat okresu pracy od [...] czerwca 1993 r. do [...] sierpnia 1997 r. w gospodarstwie rolnym rodziców. Do raportu dołączył: zaświadczenie ze Starostwa Powiatowego w [...] o posiadaniu przez rodziców gospodarstwa rolnego o łącznej powierzchni 3,62 ha, zaświadczenie o zameldowaniu, własne oświadczenie (o pomocy rodzicom w gospodarstwie rolnym) oraz zeznania dwóch świadków. Komendant Miejski Policji w [...] rozkazem personalnym z [...] czerwca 2012 r. nr [...] odmówił J. G. przyznania prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat za okres pracy w gospodarstwie rolnym. Po rozpatrzeniu odwołania Komendant Wojewódzki Policji w [...] rozkazem personalnym z [...] września 2012 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżony rozkaz personalny Komendanta Miejskiego Policji w [...] z [...] czerwca 2012 r.Wskutek niełożenia skargi do sądu administracyjnego, rozstrzygniecie stało się ostateczne i prawomocne. Raportem z [...] maja 2023 r. J. G. ponownie zwrócił się do Komendanta Miejskiego Policji w [...] o zaliczenie do stażu pracy okresu od [...] czerwca 1993 r. do [...] sierpnia 1997 r. z tytułu pracy wykonywanej w charakterze domownika w indywidualnym gospodarstwie rolnym rodziców załączając: własne oświadczenia, zeznania dwóch świadków, postanowienie z Urzędu Gminy [...], zaświadczenie o zameldowaniu, zaświadczenie o posiadaniu przez rodziców gospodarstwa rolnego o łącznej powierzchni 3,62 ha, zaświadczenie o podleganiu przez matkę ubezpieczeniu społecznemu rolników oraz zaświadczenie z Powiatowego Urzędu Pracy w [...]. Komendant Miejski Policji w [...] postanowieniem z [...] maja 2023 r. nr [...], na podstawie art. 61a K.p.a., odmówił wnioskodawcy wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie ustalenia prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat za okres pracy w charakterze domownika w gospodarstwie rolnym rodziców od [...] czerwca 1993 r. do [...] sierpnia 1997 r. Po rozpatrzeniu zażalenia Komendant Wojewódzki Policji w [...] postanowieniem z [...] czerwca 2023 r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Komendanta Miejskiego Policji w [...]. Następnie J. G. pismem z [...] lipca 2023 r. skierował do Komendanta Miejskiego Policji w [...] wniosek o zmianę, w trybie art. 154 § 1 K.p.a., rozkazu personalnego tego organu z [...] czerwca 2012 r. nr [...], poprzez zaliczenie mu do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców, tj. od [...] czerwca 1993 r. do [...] sierpnia 1997 r., wyjaśniając, że nie zgadza się z argumentacją przytoczoną w uzasadnieniach wydanych w 2012 r. rozkazów personalnych, a jego słuszny i uzasadniony interes przemawia za zmianą uprzednio wydanego rozstrzygnięcia Komendanta Miejskiego Policji w [...]. Powyższy wniosek policjanta został przekazany, zgodnie z właściwością, Komendantowi Wojewódzkiemu Policji w [...], który decyzją z [...] września 2023 r. nr [...] odmówił zmiany rozkazu personalnego Komendanta Miejskiego Policji w [...] z [...] czerwca 2012 r. nr [...] utrzymanego w mocy rozkazem personalnym Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z [...] września 2012 r. nr [...]. Od powyższej decyzji J. G. wniósł odwołanie wnosząc o jej uchylenie i orzeczenie co do istoty poprzez uchylenie, na podstawie art. 154 §1 K.p.a., rozkazu personalnego Komendanta Miejskiego Policji w [...] z [...] czerwca 2012 r.i zaliczenie mu do wysługi lat okresu pracy w gospodarstwie rolnym od [...] czerwca 1993 r. do [...] sierpnia 1997 r., a także przeprowadzenie dowodu z niezałączonego uprzednio zeznania świadka (nieżyjącej J. B.) potwierdzającego jego pracę w gospodarstwie rolnym rodziców. Po rozpatrzeniu odwołania Komendant Główny Policji decyzją z [...] listopada 2023 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie podając, że przedmiotem postępowania prowadzonego w trybie art. 154 K.p.a., czy art. 155 K.p.a. jest sprawa uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej jednak takiej, na mocy której strona nie nabyła lub nabyła prawo. Tryby nadzwyczajne określone w art. 154 i art. 155 K.p.a. mogą mieć zastosowanie wyłącznie w odniesieniu do decyzji opartych o uznanie administracyjne. Ich zastosowanie w stosunku do decyzji związanych jest niedopuszczalne. Kolizja interesu społecznego lub interesu strony z przepisem prawa wyklucza możliwość zastosowania art. 154 i art. 155 K.p.a. Odmienna wykładnia tych przepisów prowadziłaby do wniosku, że organ w każdym przypadku, niezależnie od treści przepisów, zobowiązany byłby do uwzględniania wniosku strony, jeśli tylko uzasadniałby to słuszny interes strony, co prowadziłoby do kolizji z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. i byłoby zaprzeczeniem podstawowych reguł wykładni prawa, gdyż wykładnia nie może prowadzić do takich sprzeczności. W przedmiotowej sprawie organem właściwym do rozpatrzenia żądania J. G. był Komendant Wojewódzki Policji w [...], który wydał decyzję w ostatniej instancji. Organ wyjaśnił, że zarówno rozkaz personalny Komendanta Miejskiego Policji w [...] z [...] czerwca 2012 r. nr [...], jak i utrzymujący go w mocy rozkaz personalny Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z [...] września 2012 r. nr [...] dotyczące odmowy przyznania prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat za okres pracy w gospodarstwie rolnym stanowią rozstrzygnięcia, na mocy których żadna ze stron nie nabyła prawa, w rozumieniu K.p.a. Decyzja wydana w tym w przedmiocie należy do grupy tzw. decyzji związanych, a więc takich których sam fakt wydania oraz treść jest ściśle określona przepisami prawa, a proces ocenny organu administracji jest ograniczony do minimum. Organ sprawdza jedynie, czy zostały spełnione przesłanki wydania decyzji. Komendant podkreślił, że w kontekście złożonych przez policjanta, już po wydaniu decyzji ostatecznych, dokumentów (w tym m.in. zeznań nieżyjącego już świadka) uchylenie bądź zmiana decyzji ostatecznej na podstawie art. 154 K.p.a. mogą być dokonane tylko w granicach stanu faktycznego sprawy załatwionej tą decyzją ostateczną, przy uwzględnieniu normy prawa materialnego, w oparciu o którą tę decyzję ostateczną wydano. Przyjęcie stanowiska, według którego, w postępowaniu opartym na art. 154 K.p.a. możliwe byłoby ustalenie na nowo stanu faktycznego oraz ocena tego na nowo ustalonego stanu faktycznego w odniesieniu do norm prawa materialnego skutkowałaby utożsamieniem tego nadzwyczajnego trybu weryfikacji ostatecznej decyzji administracyjnej z postępowaniem zwykłym. Postępowanie administracyjne prowadzone na podstawie art. 154 K.p.a. jest postępowaniem nadzwyczajnym, którego przedmiotem nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz weryfikacja decyzji ostatecznej z punktu widzenia interesu społecznego lub słusznego interesu strony. Przy czym dopuszczalność wzruszenia na mocy tego przepisu ostatecznej decyzji administracyjnej nie może oznaczać dowolności w tym zakresie. W niniejszej sprawie nastąpił konflikt interesu społecznego i słusznego interesu strony. W interesie strony leży przyznanie prawa do wzrostu uposażenia z tytułu zaliczenia wskazanego okresu pracy w gospodarstwie rolnym do wysługi lat. Jednocześnie kryterium to nie może derogować jednoznacznego przepisu prawnego w każdej sytuacji, w której indywidualny interes strony jest naruszony, czy też w której ma miejsce subiektywne poczucie naruszenia takiego interesu. Natomiast w interesie Policji (tożsamym z interesem społecznym) pozostaje, aby wszelkie rozstrzygnięcia miały oparcie w przepisach powszechnie obowiązujących i były z nimi zgodne. W ocenie organu powołane w rozkazie personalnym Komendanta Miejskiego Policji w [...] z [...] czerwca 2012 r. nr [...] przepisy rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której uzależniony jest wzrost uposażenia zasadniczego (Dz. U. z 1990 r. Nr 54, poz. 310) oraz przepisy ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U z 2001 r. Nr 152, poz. 1732, z późn. zm.), w sposób jednoznaczny kształtują treść rozstrzygnięcia, mającego zapaść w danym stanie faktycznym. Z orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że praca policjanta w gospodarstwie rolnym powinna być oceniana z punktu widzenia tych przepisów, które obowiązywały w czasie jej wykonywania. Zatem do oceny stanu, faktycznego mającego miejsce w okresie od [...] czerwca 1993 r. do [...] sierpnia 1997 r. mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2023 r., poz. 208). Zgodnie z art. 6 pkt 2 tej ustawy przez domownika rozumie się osobę bliską rolnikowi, która spełnia łącznie podane niżej warunki: ukończyła 16 lat; pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa rolnego bądź w bliskim sąsiedztwie; stale pracuje w tym gospodarstwie, nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy. W kontekście tego przepisu trudno uznać, że wnioskodawca w okresie od [...] czerwca 1993 r. do [...] sierpnia 1997 r. spełnił kryterium stałej pracy w gospodarstwie rolnym, bowiem stałą pracą w gospodarstwie rolnym nie jest doraźna pomoc w wykonywaniu typowych obowiązków domowych, zwyczajowo wymaganych od dzieci jako członków rodziny rolnika, praca w czasie ferii lub wakacji. Faktem jest, że wykonywanie stałej pracy w gospodarstwie rolnym nie wyklucza co do zasady innych form aktywności, w tym nauki w szkole ponadpodstawowej, a samo łączenie nauki w szkole ponadpodstawowej z pracą w gospodarstwie rolnym nie stanowi przeszkody do zaliczenia okresu pracy wykonywanej w gospodarstwie do pracowniczego stażu, o ile zostanie wykazane, że praca ta rzeczywiście w gospodarstwie rolnym była wykonywana. Z akt sprawy wynika, że w okresie od [...] czerwca 1993 r. do [...] sierpnia 1997 r. policjant nie mógł stale pracować w gospodarstwie rolnym rodziców. Zdaniem organu wniosek J. G. zmierza do ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy, wskazując, że w okresie od [...] czerwca 1993 r. do [...] sierpnia 1997 r. spełnił wymogi do uznania go za domownika, a tym samym do przyznania mu prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego. Wskazywane przez niego okoliczności są w istocie okolicznościami pozwalającymi na ocenę, czy spełnione są przesłanki przyznania prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego w oparciu o art. 1 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. z 1990 r. nr 54, poz. 310). O istnieniu interesu społecznego lub słusznego interesu strony w uchyleniu decyzji nie może zaś świadczyć jedynie odmienna ocena tych samych okoliczności, które były już poddane ocenie w decyzji, o której uchylenie (w trybie art. 154 K.p.a.) ubiega się strona. Decyzja merytoryczna, której uchylenie w trybie art. 154 K.p.a. żąda J. G., była też przedmiotem kontroli organu drugiej instancji. W przedmiotowej sprawie bezsporne jest, że zarówno Komendant Miejski Policji w [...] (w rozkazie personalnym z [...] czerwca 2012 r. nr [...]), jak i Komendant Wojewódzki Policji w [...] (w rozkazie personalnym z [...] września 2012 r. nr [...]) uznali, że w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym przedłożonych przez stronę dokumentów i zeznań świadków, brak było podstaw do przyjęcia, że J. G. świadczył pracę w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika w rozumieniu przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. W toku obecnie prowadzonego postępowania wnioskodawca nie przedstawił żadnych dowodów i nie wskazał jakichkolwiek nowych okoliczności, które przemawiałyby za uznaniem, że interes społeczny lub słuszny interes strony nakazuje wzruszenie decyzji ostatecznej. Powoływane przez niego okoliczności były już brane pod uwagę w postępowaniu zakończonym decyzją o odmowie przyznania prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego. Zmiana lub uchylenie omawianych decyzji w trybie art. 154 K.p.a. byłoby zatem nie tylko sprzeczne z interesem społecznym, skutkując eliminacją rozstrzygnięcia prawidłowego i zgodnego z tym interesem, ale też prowadziłoby do naruszenia § 4 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego w związku z art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy. Dodatkowo organ zaznaczył, że wnioskodawca miał możliwość wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na rozkaz personalny Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z [...] września 2012 r. nr [...] utrzymujący w mocy rozkaz personalny Komendanta Miejskiego Policji w [...] z [...] czerwca 2012 r. nr [...], jednak z tego uprawnienia nie skorzystał. W związku z powyższym należało uznać, że rozkaz personalny Komendanta Miejskiego Policji w [...] z [...] czerwca 2012 r. nr [...] utrzymany w mocy rozkazem personalnym Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z [...] września 2012 r. nr [...] rozstrzygający ostatecznie o odmowie przyznania prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat za okres pracy w gospodarstwie rolnym został wydany w sposób prawidłowy, a zatem brak jest podstaw do zmiany bądź uchylenia tych rozkazów w trybie art. 154 K.p.a. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. G. wniósł o uchylenie decyzji Komendanta Głównego Policji z [...] listopada 2023 r. nr [...] oraz decyzji organu pierwszej instancji. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie: art. 154 §1 K.p.a. polegające na uznaniu, że: a) powyższy przepis znajdzie zastosowanie wyłącznie w przypadku stwierdzenia wadliwości uprzednio wydanej decyzji, w sytuacji gdy jego istotą jest możliwość wzruszenia ostatecznych, nawet zgodnych z prawem decyzji, jeśli przemawia za tym słuszny interes strony, b) stwierdzenie kolizji interesu społecznego ze słusznym interesem strony wyklucza możliwość zastosowania art. 154 § 1 K.p.a, w sytuacji, w której ustawodawca w treści przepisu posłużył się alternatywą "lub", co stwarza domniemanie, iż wystarczającą przesłanką do zastosowania tego trybu jest istnienie słusznego interesu strony, c) późniejsza zmiana wykładni prawa nie stanowi samoistnej podstawy do zastosowania art. 154 § 1 K.p.a, w sytuacji, w której późniejsza wykładnia wyrażeń ustawowych może stanowić samodzielną i wystarczającą przesłankę do uchylenia lub zmiany decyzji w trybie art. 154 § 1 K.p.a, oraz uznanie przez organ, że interes społeczny nie wymaga istnienia w obrocie prawnym takich decyzji, które odpowiadają prawidłowej wykładni przepisów, na podstawie których zostają wydane, d) wykładnia wyrażeń ustawowych nie mieści się w granicach uznania organu wydającego rozstrzygnięcie w sprawie, w sytuacji gdy wykładnia pojęć zawartych w aktach normatywnych mieści się w zakresie uznaniowości organu i tym samym, wobec następczego doprecyzowania wyrażeń ustawowych istniały przesłanki do zmiany rozkazu personalnego Komendanta Miejskiego Policji w [...] z [...] czerwca 2012 r. nr [...] w trybie art. 154 § 1 K.p.a. i zaliczenie mu do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców, tj. od [...] czerwca 1993 r. do dnia [...] sierpnia 1997 r. Skarżący wskazał, że organy Policji błędnie uznały, że skoro uprzednie rozstrzygnięcia w sprawie zostały oparte o obowiązujące przepisy, to nie jest możliwe wszczęcie i prowadzenie postępowania przy zastosowaniu art. 154 § 1 K.p.a. Obowiązujące przepisy, pozwalają w każdym czasie zmienić decyzję (rozkaz) ostateczną i to nawet prawidłową, na podstawie której strona nie nabyła prawa, a jedną z przesłanek, która powinna zostać badana przy badaniu możliwości wzruszenia ostatecznej decyzji jest fakt czy za jej wzruszeniem przemawia słuszny interes strony. W niniejszej sprawie zachodzi słuszny i uzasadniony interes poprzez zaliczenia mu do wysługi lat okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców w charakterze domownika, co pozytywnie wpłynie na jego sytuację ekonomiczną, zwiększy uposażenie, a ponadto będzie mogło mieć wpływ na przyszłe uprawnienia emerytalne. Zaznaczył, że jedną z przyczyn zastosowania art. 154 K.p.a. może być zmiana wykładni prawa dokonana po wydaniu decyzji ostatecznej, a odnosząca się do podstawy prawnej wydania weryfikowanej decyzji ostatecznej, ponieważ celem zastosowania tego przepisu nie jest eliminowanie, na zasadzie tzw. uznania administracyjnego, decyzji administracyjnej, ze względu na jej istotną wadliwość, ale ze względu na wystąpienie innych przesłanek, także tych pozaprawnych. Tak więc już sama zmiana wykładni wyrażeń ustawowych stanowi samodzielną i wystarczającą przesłankę do zastosowania art. 154 § 1 K.p.a., a wobec czego brak było przeszkód prawnych do weryfikacji pierwotnych decyzji wydanych w sprawie. Podkreślił, że u podstaw odmowy zaliczenia mu do wysługi lat okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców leżało rozstrzygnięcie dokonane zgodnie z uprzednio obowiązującą wykładnią wyrażenia ustawowego "stałości pracy", które znalazło odzwierciedlenie w stanowisku Komendanta Miejskiego Policji w [...] oraz Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...]. Oba organy Policji stwierdziły, że z uwagi na znaczną odległość miejsca zamieszkania od szkoły jego praca w gospodarstwie miała charakter doraźny, a nie stały. Tymczasem wykładnia pojęcia "stałej pracy" w sposób dynamiczny kształtowała się już po wydaniu rozkazów. Posiłkując się zatem wykładnią przepisów zastosowaną w orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtowanym po 2012 r. w zakresie dotyczącym pojęcia "stałej pracy" wykonywanej przez domownika w gospodarstwie rolnym, kształcącego się w systemie dziennym stwierdził, że stosując ją w obecnie obowiązujących realiach spełnia wszelkie kryteria, aby okres pracy w gospodarstwie rolnym rodziców zaliczyć mu do wysługi lat. Istnieją zatem wszelkie przesłanki do rozpoznania wniosku w trybie art. 154 § 1 K.p.a., bowiem uprzednie rozkazy personalne miały w sobie element uznaniowości, które doprowadziły do wydania błędnych orzeczeń. Ponadto za rozpoznaniem żądania z art. 154 § 1 K.p.a. przemawia także uzasadniony interes strony. W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji dokonana według powyższego kryterium wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżący będąc funkcjonariuszem Policji zwrócił się do Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] o zmianę w trybie art. 154 K.p.a. decyzji ostatecznej (rozkazu personalnego) tego organu oraz utrzymanego nią w mocy rozstrzygnięcia organu I instancji w przedmiocie odmowy zaliczenia do wysługi lat okresu pracy od [...] czerwca 1993 r. do [...] sierpnia 1997 r. w gospodarstwie rolnym rodziców. Zgodnie z zasadą ogólną trwałości decyzji ostatecznych, wyrażoną w art. 16 § 1 K.p.a., decyzje ostateczne obowiązują tak długo, dopóki nie zostaną uchylone lub zmienione przez nową decyzję, co może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w Kodeksie. Są to sytuacje nadzwyczajne enumeratywnie wymienione w przepisach prawnych. Zasada trwałości decyzji ostatecznych jest jedną z fundamentalnych zasad całego systemu ogólnego postępowania administracyjnego, zapewniającą pewność i stabilność obrotu prawnego. Dlatego korzystanie z prawem przewidzianych możliwości wzruszenia, bądź wstrzymania wykonania decyzji ostatecznych, winno mieć miejsce w sytuacjach wyjątkowych i prawnie uzasadnionych (wyrok NSA z 5 stycznia 2007 r. sygn. akt I OSK 586/06 – wszystkie powołane wyroki są dostępne na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W świetle art. 154 § 1 K.p.a. decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Powołany przepis ustanawia wyjątek od zasady trwałości decyzji administracyjnych. Dlatego też przesłanki wymagania interesu społecznego lub słusznego interesu strony muszą być ustalone w konkretnej sprawie i muszą zyskać zindywidualizowaną treść, wynikającą ze stanu faktycznego i prawnego sprawy. Zmiana decyzji ostatecznej w trybie art. 154 § 1 K.p.a. nie może prowadzić do wydania decyzji sprzecznej z prawem. Słuszny interes strony w rozumieniu wskazanego przepisu musi być interesem znajdującym oparcie w obowiązujących przepisach prawa. Rozpatrując kwestię przesłanek z art. 154 K.p.a., należy przyjąć, że słuszny interes strony nie może być sprzeczny z jasno brzmiącym przepisem ustawy ani też go zastępować, bowiem zasada praworządności, wyrażona w art. 6, zobowiązuje organy administracji do działania na podstawie przepisów prawa (wyrok NSA z 18 października 2007 r. sygn. akt II OSK 1406/06). "Uwzględnienie interesu strony w rozumieniu art. 154 K.p.a. należy rozumieć w ten sposób, że mając do wyboru możliwość korzystniejszego dla strony rozstrzygnięcia, niepozostającego w kolizji z obowiązującym porządkiem prawnym, organ przyjmuje ten sposób rozstrzygnięcia, zmieniając decyzję mniej korzystną dla strony na korzystniejszą" (wyrok WSA w Łodzi z 28 lutego 2018 r. sygn. akt III SA/Łd 1196/17). Przesłanki interesu społecznego lub słusznego interesu strony muszą być ustalone w konkretnej sprawie i muszą zyskać zindywidualizowaną treść, wynikającą ze stanu faktycznego i prawnego sprawy. Jak z tego wynika, postępowanie administracyjne prowadzone w ramach przepisu art. 154 § 1 K.p.a. powinno zmierzać do wyjaśnienia, czy za uwzględnieniem wniosku o zmianę lub uchylenie decyzji przemawia wzgląd na interes społeczny lub słuszny interes strony. Oceniając, czy w danej sprawie występuje słuszny interes strony przemawiający za uchyleniem decyzji, należy wziąć pod uwagę nie subiektywne przekonanie strony o doznanej przez nią szkodzie, lecz rozważyć okoliczności, które pozwalają ustalić, że żądanie strony (zmiany decyzji) jest słuszne i zasługuje na społeczną akceptację (wyrok NSA z 17 września 2010 r. sygn. akt I OSK 428/10 oraz z 27 lutego 2014 r. sygn. akt II OSK 930/13, zgodnie z którym "Użycie w art. 154 K.p.a. słowa "może" nie oznacza uznaniowości organu w ocenie wystąpienia w sprawie przesłanek uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej, a jedynie możliwość wyboru sposobu rozstrzygnięcia tej sprawy, która ma miejsce na ostatnim etapie procesu stosowania prawa"). W orzecznictwie prezentowane jest stanowisko mówiące o braku generalnego wyłączenia stosowania art. 154 i art. 155 K.p.a. do decyzji związanych. Jedną z przyczyn zastosowania art. 154 k.p.a., co postulował skarżący, może być zmiana wykładni prawa dokonana po wydaniu decyzji ostatecznej, a odnosząca się do podstawy prawnej wydania weryfikowanej decyzji ostatecznej (...), ponieważ celem zastosowania tego przepisu nie jest eliminowanie, na zasadzie tzw. uznania administracyjnego, decyzji administracyjnej, ze względu na jej istotną wadliwość, ale ze względu na wystąpienie innych przesłanek, także tych pozaprawnych (por. wyrok WSA w Łodzi z 3 sierpnia 2018 r. sygn. akt III SA/Łd 627/18, wyrok NSA z 9 listopada 2007 r. sygn. akt I OSK 1531/06). Jednakże możliwość zastosowania art. 154 § 1 K.p.a. w odniesieniu do decyzji tzw. związanych jest obarczona konkretnymi ograniczeniami, które powinny wynikać bezpośrednio z okoliczności danej sprawy, a ewentualne podjęcie rozstrzygnięcia, w tym pozytywnego dla wnioskodawcy, i tak nie może prowadzić do stanu naruszenia prawa. W analizowanym przypadku nie mamy jednak do czynienia z sytuacją, gdy ustalony stan faktyczny w sprawie zakończonej dla strony decyzją niekorzystną może zostać oceniony odmiennie w oparciu o przepis prawa materialnego, którego wykładnia uległa zmianie. We wniosku z [...] lipca 2023 r. o zmianę w trybie art. 154 K.p.a. rozkazu personalnego Komendanta Miejskiego Policji w [...] z [...] czerwca 2012 r., poprzez zaliczenie skarżącemu do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego pracy w gospodarstwie rolnym rodziców w latach 1993 – 1997, skarżący w istocie zwrócił się o ponowne dokonanie ustaleń w oparciu o przedłożone dokumenty: oświadczenie wnioskodawcy w sprawie braku dokumentów z [...] maja 2023 r., dwóch zeznań świadków z [...] maja 2023 r., oświadczenia skarżącego z [...] maja 2023 r., zaświadczenia Wójta Gminy [...] z [...] maja 2023 r., zaświadczenia Starosty [...] [...] kwietnia 2023 r., zaświadczenia KRUS z [...] kwietnia 2023 r., zaświadczenia Powiatowego Urzędu Pracy w [...] z [...] kwietnia 2023 r. Skarżący w analizie załączonych do sprawy dokumentów upatruje potrzeby ponownej oceny stanu faktycznego sprawy przy uwzględnieniu poglądów przedstawionych w wyroku NSA z 27 października 2020 r. sygn. akt II OSK 2040/18 i wyroku WSA w Warszawie z 18 października 20218 r. sygn. akt II SA/Wa 1879/21 wyjaśniających pojęcie "stałej pracy" w gospodarstwie rolnym rodziców. Tymczasem organ administracji publicznej we wskazanym trybie nadzwyczajnym może zmienić lub uchylić decyzję ostateczną tylko przy niezmienionym stanie faktycznym i prawnym, istniejącym w dniu wydania takiej decyzji i z udziałem tych samych stron. Nie jest zatem możliwe prowadzenie ponownych ustaleń w oparciu dowody wytworzone i przedstawione w czasie składania wniosku o zmianę decyzji, które zgodnie z wolą wnioskodawcy, mają wskazywać na okoliczności korzystane dla strony, lecz odbiegające od stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia w postępowaniu zakończonym decyzją odmowną. Znacząca odległość dzieląca miejsce zamieszkania (gospodarstwo rolne) od miejsca kształcenia w systemie dziennym, czas potrzebny na dojazdy wynikające z połączeń komunikacyjnych i niezbędny na naukę w domu, są czynnikami, które należy każdorazowo uwzględniać przy ocenie "stałości pracy" domownika w gospodarstwie rolnym. Ocena ta musi być obiektywna i jednoznacznie rozstrzygnięta przez organ w oparciu o obowiązujące przepisy. W myśl bowiem § 4 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której uzależniony jest wzrost uposażenia zasadniczego do wysługi lat uwzględnianej przy ustaleniu wzrostu uposażenia zasadniczego zalicza się inne (niż wymienione w § 4 ust. 1 pkt 1-4) okresy, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów podlegają wliczeniu do okresu pracy lub służby, od którego zależą uprawnienia pracownicze lub wynikające ze stosunku służbowego. Odrębnymi przepisami w rozumieniu § 4 ust. 1 pkt 5 wskazanego rozporządzenia są unormowania ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy. Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 3 powołanej ustawy wliczeniu do stażu pracy podlegają przypadające po dniu 31 grudnia 1982 r. okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. Stosownie do art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, mającej zastosowanie do oceny stanu faktycznego w sprawie, domownikiem jest osoba bliska rolnikowi, która ukończyła 16 lat, pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie oraz stale pracuje w tym gospodarstwie rolnym i nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy. Powołana ustawa precyzuje zatem pojęcie "domownika" i wprowadza między innymi wymóg "stałej pracy" w gospodarstwie rolnym. Z przytoczonych regulacji prawnych jednoznacznie wynika, że możliwość zaliczenia policjantowi okresu pracy w gospodarstwie rolnym do stażu służby, od którego zależy wysokość uposażenia zasadniczego jest uzależniona od spełnienia przez policjanta ściśle określonych warunków, a nie od uznania organu. Organ nie dysponuje luzem decyzyjnym kwalifikując pracę w charakterze domownika jako stałą lub okazjonalną. Ta kwestia musi zostać rozstrzygnięta w oparciu o obowiązujące przepisy obiektywnie i jednoznacznie. Za ścisłym i rygorystycznym rozstrzyganiem tego typu spraw przemawia również fakt, iż z woli ustawodawcy do funkcjonariuszy nie stosuje się zasady rozstrzygania na korzyść strony wątpliwości zarówno faktycznych, jak i prawnych (art. 7 § 2 pkt 2 i art. 81a § 2 pkt 4 K.p.a.). Mając powyższe na uwadze należy podzielić stanowisko organu, że decyzja w przedmiocie zaliczenia policjantowi okresu pracy w gospodarstwie rolnym do stażu służby należy do grupy tzw. decyzji związanych, a więc takich których sam fakt wydania oraz treść jest ściśle określona przepisami prawa, a proces ocenny organu administracji jest ograniczony do minimum – wydający decyzję sprawdza jedynie, czy są spełnione przesłanki wydania decyzji. W literaturze przedmiotu i orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest też pogląd, że tryby nadzwyczajne określone w art. 154 i 155 K.p.a. mogą mieć zastosowanie wyłącznie w odniesieniu do decyzji opartych o uznanie administracyjne. Ich zastosowanie do decyzji związanych jest niedopuszczalne. Uchyleniu lub zmianie mogą ulec jedynie takie decyzje niewadliwe, które mają charakter uznaniowy lub przy wydaniu których organ administracji ma do wyboru pewną gamę rozstrzygnięć, z których każde jest zgodne z prawem (teza pierwsza wyroku NSA z 4 października 1999 r. sygn. akt IV SA 1459/97, LEX nr 47884; wyrok NSA z 4 października 1999 r. sygn. akt IV SA 1434/97, LEX nr 48678; wyrok NSA z 1 marca 1996 r. sygn. akt III SA 362/95, M. Pod. 1997, nr 3, poz. 78). W orzeczeniach NSA wielokrotnie zwracano uwagę, iż w przypadku decyzji rozstrzygającej o prawie do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat za okres pracy w gospodarstwie rolnym organ Policji nie dysponuje luzem decyzyjnym (przykładowo wyrok NSA z 28 września 2018 r. sygn. akt I OSK 2332/16). Tego rodzaju decyzja nie daje organowi swobody w sposobie załatwienia sprawy. Brak zaś elementu uznania organu wyklucza zastosowanie art. art. 154 K.p.a. Innymi słowy, związanie organu w płaszczyźnie merytorycznej sprawy nie daje możliwości wyboru rozstrzygnięcia przyznającego prymat interesowi strony. Odstąpienie od tej reguły byłoby nie do pogodzenia z obowiązującym porządkiem prawnym oraz sprzeczne z interesem społecznym, na co słusznie zwrócił uwagę organ w zaskarżonej decyzji. Konkludując całokształt powyższych rozważań należy stwierdzić, że zapadłe w sprawie decyzje odpowiadają prawu. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935), orzekł jak w sentencji.