II SA/Wa 1340/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Olga Żurawska - Matusiak Sędziowie WSA Jacek Fronczyk Andrzej Góraj (spr.) Protokolant starszy referent Marcin Borkowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi E. S. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku oddala skargę. Decyzją z [...] czerwca 2013 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy własną decyzję z [...] maja 2013 r. o odmowie przyznania E. S. prawa do renty w drodze wyjątku. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podkreślił, że strona nie spełnia jednego z kryteriów opisanych w art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, dotyczącego braku niezbędnych środków utrzymania. Jak bowiem ustalił organ, w dwuosobowej rodzinie skarżącej dochód na osobę wynosi 1.367,24 zł, a więc przekracza wysokość najniższej emerytury. Na powyższą decyzję skargę do tutejszego Sądu złożyła E. S. Podniosła w niej m.in., że organ, ustalając dochód rodziny, nie wziął pod uwagę tego, że kwota tego dochodu jest wartością brutto. Wskazała, że stan zdrowia, w jakim się znajduje, powoduje konieczność ponoszenia znacznych wydatków na leczenie (w tym na dojazdy do lekarzy). Skarżąca opisała także przebieg starań o przyznanie pomocy od organu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty w niej zawarte. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skargę uznać należy za niezasadną. Zgodnie z treścią przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem skarżonej decyzji administracyjnej. Jest więc to kontrola legalności rozstrzygnięcia, zapadłego w postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i procesowym. Istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadzała się do oceny stanu faktycznego, przedstawionego przez wnioskodawczynię, przez pryzmat art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tj. Dz. U. Nr 153, poz. 1227 ze zm.). Wyżej przytoczony przepis formułuje trzy przesłanki, których łączne spełnienie determinuje możliwość otrzymania świadczenia w drodze wyjątku. Przesłankami tymi są: - brak uprawnień do uzyskania emerytury lub renty; - niemożliwość podjęcia pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym, spowodowana całkowitą niezdolnością do pracy lub wiekiem; - brak niezbędnych środków utrzymania. Podkreślić jeszcze raz należy, iż powyższe okoliczności muszą występować łącznie, aby możliwym było przyznanie świadczenia wyjątkowego. Brak występowania którejkolwiek z powyższych przesłanek uniemożliwia zaś pozytywne rozpatrzenie wniosku o przyznanie omawianego świadczenia. Przechodząc do realiów niniejszej sprawy, wskazać należy, iż stan faktyczny ustalony w sprawie prowadzi do konkluzji, że nie została spełniona trzecia z wyżej wymienionych okoliczności. Analizując przepisy ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, stwierdzić należy, iż nie zawierają one definicji pojęcia "niezbędne środki utrzymania". Zachodziła więc konieczność wypracowania przez judykaturę i organy administracji sposobu rozumienia tego pojęcia. Należy przychylić się do stanowiska organu, iż metodą wyjaśnienia spornego pojęcia może być odniesienie się do najniższej kwoty świadczenia przyznawanego w trybie zwykłym. Za uzasadnione należy bowiem uznać twierdzenie, iż najniższe świadczenie przyznawane w trybie zwykłym umożliwia zabezpieczenie podstawowych potrzeb uprawnionej osoby. Podkreślić przy tym wypada, iż chodzi tutaj jedynie o potrzeby natury podstawowej, które swym zakresem mogą znacznie odbiegać od potrzeb w szerszym znaczeniu. Odniesienie takie jak wyżej stanowi więc obiektywny miernik spełnienia przesłanki ustawowej. W świetle wyżej przedstawionych wywodów, uznać należało, iż organ właściwie przyjął, iż po stronie skarżącej nie istnieje wymagana przez ustawodawcę okoliczność braku środków utrzymania. Okolicznością niesporną w sprawie jest bowiem to, iż dochód na osobę w rodzinie skarżącej przewyższa kwotę najniższego świadczenia przyznawanego w trybie zwykłym. Powyższe prowadzi więc w konsekwencji do niemożliwości zastosowania wobec skarżącej dyspozycji art. 83 omawianej ustawy i przyznania jej renty w trybie specjalnym. Analizując skarżoną decyzję, tutejszy Sąd nie dopatrzył się także nieprawidłowości w zakresie ustalania wysokości dochodu w rodzinie. Organ prawidłowo brał pod uwagę wartość brutto, gdyż odnosił ją do kwoty najniższej emerytury, określonej także jako wartość brutto. Nie zachodziła więc rozbieżność w sposobie ustalenia kwot stanowiących podstawę oceny sytuacji materialnej skarżącej. Rozpoznając przedmiotową skargę, Sąd pragnie też zwrócić uwagę na to, że nie neguje istnienia po stronie skarżącej trudnej sytuacji materialnej. Niemniej jednak niniejsza sprawa może być badana i oceniana jedynie przez pryzmat przepisu art. 83 przedmiotowej ustawy. Ta zaś norma prawna nie odnosi się do świadczeń mających naturę świadczeń pomocy socjalnej. Dla przyznania świadczenia w drodze wyjątku konieczne jest spełnienie przez wnioskującą ściśle określonych w ustawie przesłanek. Brak zaś ich łącznego występowania sprawia, iż skarżona decyzja nie naruszyła prawa. Na marginesie podnieść jedynie należy, iż rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie nie uniemożliwia wystąpienia w przyszłości z tożsamym wnioskiem, gdyby sytuacja materialna skarżącej uległa zmianie. W świetle powyższego, uznając iż skarżona decyzja nie narusza prawa, a organ administracji prawidłowo ocenił stan faktyczny i dokonał prawidłowej subsumcji normy prawnej, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Tutejszy Sąd nie odnosił się zaś do przedstawionej w skardze historii ubiegania się o świadczenia od organu. Okoliczności te wykraczały bowiem poza formalne ramy sprawy, jaka mogła być rozpoznawana w związku z wydaniem skarżonej decyzji.