II SA/Wa 1341/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska, Sędziowie WSA Iwona Dąbrowska (spr.), Andrzej Góraj, Protokolant Marek Kozłowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi A. O. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą z dnia [...] kwietnia 2009 r. 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...], umarzającą postępowanie w sprawie przyznania A. O. renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku. W uzasadnieniu organ wskazał, że skarżący pobiera rentę rodzinną w trybie zwykłym. Powyższe uniemożliwia przyznanie wnioskodawcy świadczenia w drodze wyjątku na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.), gdyż przepisy wymienionej ustawy nie przewidują zbiegu tego świadczenia ze świadczeniami przyznawanymi w trybie zwykłym przez organy emerytalno-rentowe. Zdaniem organu z tych względów postępowanie o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku jest bezprzedmiotowe. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, A. O. opisał swoją trudną sytuację zdrowotną i materialną. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Stosownie do treści art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.), ubezpieczonym i pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków przewidzianych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Powyższy przepis stanowi regulację szczególną, umożliwiającą uzyskanie świadczenia odpowiadającego świadczeniu ubezpieczeniowemu przez osoby, które nie spełniają warunków do uzyskania świadczeń w trybie zwykłym, przewidzianych przepisami cyt. ustawy. Należy w pełni zgodzić się z organem, że w przypadku pobierania emerytury na warunkach ustawowych nie można otrzymywać jednocześnie świadczenia w drodze wyjątku. Jest ono bowiem przewidziane, skierowane tylko dla osób, które nie spełniają warunków do uzyskania świadczeń w trybie zwykłym. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie zachodziły przesłanki do umorzenia postępowania. Podkreślenia wymaga fakt, że bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której mowa w art. 105 § 1 k.p.a. oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2006, s. 489). Należy odróżnić bezprzedmiotowość postępowania od sytuacji, w której brak jest przesłanek do uwzględnienia żądania strony. Umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowe będzie miało miejsce, gdy w sprawie jest przeszkoda procesowa do jej merytorycznego zakończenia. W doktrynie przyjmuje się na ogół, że przedmiotem ogólnego postępowania jest sprawa administracyjna w rozumieniu art. 1 pkt 1 k.p.a., co prowadzi do wniosku, że postępowanie administracyjne staje się bezprzedmiotowe, gdy sprawa, która miała być załatwiona w drodze decyzji albo nie miała charakteru sprawy administracyjnej jeszcze przed datą wszczęcia postępowania, albo utraciła charakter sprawy administracyjnej w toku postępowania administracyjnego (M. Jaśkowska, A. Wróble, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, wydanie II, Zakamycze 2005, s. 619). Ponownie rozpoznając sprawę organ rozpozna wyżej wskazany wniosek, oceni czy w sprawie zachodzą przesłanki do przyznania skarżącemu świadczenia w drodze wyjątku, a następnie wyda decyzję merytoryczną (o przyznaniu albo odmowie przyznania wnioskowanego świadczenia). Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) orzekł, jak w punkcie pierwszym wyroku. W oparciu o art. 152 ww. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonego orzeczenia w całości.