II SA/Wa 1341/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kwiecińska (spr.), Sędziowie WSA Adam Lipiński, Piotr Borowiecki, Protokolant specjalista Aleksandra Weiher, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi M.J. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej uchyla zaskarżone orzeczenie Orzeczeniem nr [...] z dnia [...] lipca 2017 r. Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w W., zwana dalej "CWKL", uchyliła orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. nr [...] z dnia [...] lipca 2017 r. w części dotyczącej ustalenia rozpoznania i ustaliła nowe rozpoznanie zaś w części dotyczącej niezdolności M. J. do zawodowej służby wojskowej utrzymała w mocy orzeczenie organu I instancji. Rozpoznanie, które ustaliła CWKL to: "1.Choroba zwyrodnieniowa kręgosłupa pod postacią wielopoziomowej dyskopatii lędźwiowo-krzyżowej na poziomie L4/L5 i L5/S1 - § 34 pkt 5, 2. Kręgoszczelina łuku kręgu L5 - § 34 pkt 1, 3. Rozległy tatuaż przedramienia prawego - § 2 pkt 8, 4. Tatuaż okolicy piersiowej lewej - § 2 pkt 8, 5. Dawno przebyte złamanie kości strzałkowej prawej - § 75 pkt 1. Kategoria N – Zał. 1 Grupa I – niezdolny do zawodowej służby wojskowej Schorzenie ujęte w ad. 1 stanowi o kategorii N Schorzenia ujęte w ad. 1, ad 3, ad 4 i ad 5 – bez związku ze służbą wojskową.’’ W uzasadnieniu orzeczenia CWKL wskazała, że Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w L. (RWKL) działając na skierowanie Wojskowego Komendanta Uzupełnień w J., w celu ustalenia zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej [...] M. J. w wydanym orzeczeniu nr [...] z dnia [...] lipca 2017 r. uznała w/w za niezdolnego do zawodowej służby wojskowej – kategoria zdrowia N wg. Załącznika Nr 1 Grupa I rozporządzenia MON z dnia 3 czerwca 2015 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. z 2015 r., poz. 761 z późn. zm). W punkcie 8 orzeczenia rozpoznano: 1. Choroba zwyrodnieniowa kręgosłupa pod postacią wielopoziomowej dyskopatii lędźwiowo-krzyżowej na poziomie L4/L5 i L5/S1 - § 34 pkt 5, 2. Rozległy szpecący tatuaż przedramienia prawego - § 2 pkt. 9 3. Tatuaż okolicy piersiowej lewej - § 2 pkt 8 4. Dawno przebyte złamanie kości strzałkowej prawej - § 75 pkt 1. Wymienione wyżej rozpoznania w pkt. 1-4 uznano za pozostające bez związku ze służbą wojskową, a schorzenia 1,2 powodują niezdolność do pełnienia zawodowej służby wojskowej. Od orzeczenia tego orzekany wniósł w terminie odwołanie do Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. (CWKL). CWKL w W. rozpatrzyła odwołanie w oparciu o dokumentację orzeczniczo-lekarską znajdującą się w aktach przedmiotowej sprawy zgodnie z § 23 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 czerwca 2015 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. z 5 czerwca 2015 r. poz. 761 z późn. zm.) – (który brzmi – "Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w W., rozpatrując odwołanie, orzeka na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy".). Z analizy akt wynika, że orzekany stawił się do RWKL w L. celem ustalenia aktualnej zdolności do zawodowej służby wojskowej. RWKL zleciła u orzekanego niezbędne badania, w tym: TK L-S kręgosłupa (L4/L5: Niewielkie uogólnione uwypuklenie krążka m-kręgowego z modelowaniem struktur wewnątrz kanałowych. L5/S1: Centralna szeroko podstawna protruzja krążka m-kręgowego z modelowanie struktur wewnątrz kanałowych. Kręgoszczelina w części międzystanowej łuku kręgu L5 po str. L.) i konsultacji specjalistycznych – neurologicznej (klinicznie i radiologicznie podejrzenie dyskopatii L5-S1). Na tej podstawie RWKL rozpoznała schorzenie ujęte w ad. 1 i ad. 2 rozpoznania skarżonego orzeczenia i uznała zainteresowanego za niezdolnego do zawodowej służby wojskowej – kategoria N. Orzekany odwołał się od tej decyzji do CWKL. Po analizie akt sprawy zespół orzeczniczy CWKL w W. dokonał korekty w części dotyczącej rozpoznania schorzeń i ujął w swoim orzeczeniu stwierdzoną w badaniu TK kręgosłupa lędźwiowo-krzyżowego: kręgoszczelinę łuku kręgu L5 - § 34 pkt. 1 Komisja dokonała także nowej kwalifikacji orzeczniczej tatuażu przedramienia prawego – kwalifikując stwierdzony tatuaż do § 2 pkt 8. Natomiast zmiany dyskopatyczne w kręgosłupie lędźwiowo-krzyżowym na poziomie L4/L5 i L5/S1 stanowią nadal przyczynę niezdolności do zawodowej służby wojskowej – kategoria N, zgodnie z przepisami § 34 pkt 5 rozp. MON z dnia 30 grudnia 2016 r., a który to zapis w objaśnieniach szczegółowych brzmi, cyt.: "Choroba zwyrodnieniowa obejmująca więcej niż jeden poziom międzykręgowy, więcej niż jeden krąg – kandydatów do zawodowej służby wojskowej kwalifikować jako niezdolnych." Na orzeczenie CWKL M. J. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze podniesiono zarzuty naruszenia prawa procesowego, a mianowicie art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 § 1, art. 75 § 1, art. 81, art. 86, art. 140 i art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Skarżący wniósł o uchylenie orzeczenia w zakresie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej (kategoria N) oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postepowania. W uzasadnieniu skargi wskazano miedzy innymi, iż RWKL w L. rozpoznała u skarżącego dyskopatię na poziomach L4/L5 i L5/S1 na podstawie badania TK z dnia [...] lipca 2017 r. Konsultujący skarżącego ortopeda nie znalazł żadnych odchyleń od normy w badaniu ortopedycznym. Badający skarżącego w dniu [...] lipca 2017 r. neurolog wskazał na możliwość istnienia dyskopatii jedynie na poziomie L5/S1. Skarżący podkreślił, iż w dniu [...] sierpnia 2017 r., wykonał na własny koszt badanie [...], w którym opiniujący badanie lekarz stwierdził jedynie drobne zmiany zwyrodnieniowe na poziomie L5/S1. Skarżący dołączył wynik badania z dnia [...] sierpnia 2017 r. do skargi. Skarżący wskazał także, iż CWKL – pomimo rozbieżności pomiędzy badaniem neurologicznym z dnia [...] lipca 2017 r. i ortopedycznym z dnia [...] lipca 2017 r., a wynikiem badania TK z dnia [...] lipca 2017 r. - nie przeprowadziła żadnych czynności mających na celu wyjaśnienie istoty sprawy i prawidłowego ustalenia rozpoznania, czym naruszyła art. 7, art. 8 i art. 10 § 1 k.p.a. CWKL pominęła korzystną dla skarżącego opinię neurologiczną i ortopedyczną znajdującą się w aktach sprawy, a swoją opinię oparła jedynie na badaniach TK. Zdaniem skarżącego istnienie choroby zwyrodnieniowej kręgosłupa ostatecznie wykluczyć można dzięki badaniom [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r., które jest badaniem dokładniejszym od badania TK. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), dalej: "p.u.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2). Dokonując oceny przedmiotowej sprawy w świetle powyższych kryteriów, Sąd stwierdził, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. nr [...] z dnia [...] lipca 2017 r. w sprawie zdolności M. J. do pełnienia zawodowej służby wojskowej narusza prawo w stopniu kwalifikującym do eliminacji z obrotu prawnego. Zaznaczenia wymaga, że wojskowe komisje lekarskie, jako organy administracji publicznej, podejmują rozstrzygnięcia w indywidualnych sprawach, w drodze decyzji administracyjnych (nazywanych w przepisach orzeczeniami), które poddane są mocy obowiązującej przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Natomiast przepisy rozporządzenia w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach, jako lex specialis, regulują pewne kwestie odmiennie od rozwiązań przyjętych w k.p.a. Jednak w sprawach nieuregulowanych w rozporządzeniu, zastosowanie znajdują przepisy Kodeksu. Rozstrzyganie o zdolności do zawodowej służby wojskowej odbywa się zatem w postępowaniu administracyjnym z gwarancjami dwuinstancyjnego toku orzecznictwa o charakterze sformalizowanym i z zagwarantowaniem czynnego udziału orzekanego w tym postępowaniu. Podstawę orzekania w niniejszej sprawie przez wojskowe komisje lekarskie stanowiły przepisy rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 czerwca 2015 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2015 r. poz. 761). Stosownie do § 19 ust. 1 ww. rozporządzenia, orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej powinno zawierać w szczególności: (1) rozpoznanie, (2) ustalenie kategorii zdolności fizycznej i psychicznej do pełnienia służby wojskowej, a w razie stwierdzenia chorób i ułomności – określenie ich związku lub braku związku z zawodową służbą wojskową. Wzór orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej w sprawie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej jest określony w załączniku 5 do rozporządzenia (ust. 5). Wojskowe komisje lekarskie orzekają na podstawie dokumentów, o których mowa w § 9 i po przeprowadzeniu niezbędnych badań lekarskich i skompletowaniu dokumentów (§ 17 i § 18 ust. 1 rozporządzenia). Od orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej wydanego w pierwszej instancji służy stronie odwołanie do Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. za pośrednictwem komisji, która wydała orzeczenie, w terminie 14 dni od dnia doręczenia orzeczenia (§ 22 ust. 1). CWKL rozpatrując odwołanie, orzeka na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. Jednakże, w razie potrzeby, może przeprowadzić ponowne badanie lekarskie i badania specjalistyczne oraz skierować żołnierza na obserwację szpitalną, a także przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dokumentów (§ 23 ust. 2). Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, że kontrola przez sąd administracyjny orzeczeń wojskowych komisji lekarskich o zdolności do zawodowej służby wojskowej obejmuje sprawdzenie prawidłowości postępowania poprzedzającego ustalenie stanu zdrowia badanego oraz ocenę, czy dokonana kwalifikacja zdolności do zawodowej służby wojskowej była zgodna z przepisami w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach. Sąd nie jest natomiast uprawniony do oceny dokonanego przez komisję rozpoznania oraz stwierdzonych schorzeń lub ułomności prowadzących do ustalenia kategorii zdolności do zawodowej służby wojskowej. Ustalony na podstawie ww. dokumentów i badań stan faktyczny sprawy winien znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu orzeczenia właściwej komisji lekarskiej. Biorąc pod uwagę powyższe, stwierdzić należy, że orzekająca w I instancji RWKL w L. była właściwa miejscowo i rzeczowo do orzekania w sprawie - stosownie do § 5 pkt 3 i § 7 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości (Dz. U. z 2012 r. poz. 1013) oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia z dnia 3 czerwca 2015 r. Zgodnie z dyspozycją § 20 ust. 1 ww. rozporządzenia, Komisja orzekała w składzie trzech lekarzy. Komisja I instancji rozpoznała u skarżącego chorobę zwyrodnieniową kręgosłupa lędźwiowo-krzyżowego pod postacią wielopoziomowej dyskopatii lędźwiowo-krzyżowej (§34 pkt 5 rozporządzenia z dnia 3 czerwca 2015 r.). Rozpoznanie to powoduje niezdolność do zawodowej służby wojskowej (kategoria N). Rozpoznanie to zostało następnie podtrzymane przez CWKL w W., która stwierdziła chorobę zwyrodnieniową kręgosłupa pod postacią wielopoziomowej dyskopatii ledźwiowo-kręgowej na poziomie L4/L5 i L5/S1 (§ 34 pkt 5 ww. rozporządzenia). Stosownie do § 34 pkt 5 rozporządzenia choroba zwyrodnieniowa kręgosłupa nieupośledzająca sprawności lub nieznacznie upośledzająca sprawność ustroju daje podstawę – w przypadku kandydatów do pełnienia zawodowej służby wojskowej – do orzeczenia kategorii Z/N. Z wyjaśnień do § 34 pkt 5 wynika, iż w przypadku choroby zwyrodnieniowej obejmującej jeden poziom międzykręgowy kręgosłupa, bez cech kompresji- kandydatów do zawodowej służby wojskowej należy kwalifikować jako zdolnych. W przypadku natomiast choroby zwyrodnieniowej obejmującej więcej niż jeden poziom międzykręgowy, więcej niż jeden krąg – kandydatów do zawodowej służby wojskowej należy kwalifikować jako niezdolnych. W niniejszej sprawie wynik badania TK przeprowadzonego z dniu [...] lipca 2017 r. wskazuje na chorobę zwyrodnieniową na dwóch poziomach (L5/S1 i L4/L5). Jednakże wynik badania przeprowadzonego na zlecenie skarżącego w dniu [...] sierpnia 2017 r. wskazuje na chorobę zwyrodnieniową na jedynie jednym poziomie (L5/S1). Okoliczność ta powinna zatem zostać wyjaśniona w toku dalszego postępowania orzeczniczego przed CWKL. Podkreślić należy, że CWKL - jako organ wyższego stopnia w stosunku go RWKL - zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania ma obowiązek ponownego, wszechstronnego rozpatrzenia sprawy w jej całokształcie oraz obowiązek ustosunkowania się do wszelkich zarzutów i wniosków strony zawartych w odwołaniu. Co do zasady CWKL orzeka na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, jednak w razie potrzeby CWKL może przeprowadzić ponowne badanie lekarskie i badania specjalistyczne oraz skierować żołnierza na obserwację szpitalną, a także przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dokumentów - o czym stanowi § 23 ust. 2 rozporządzenia MON z dnia 3 czerwca 2015 r. Wprawdzie uprawnienie CWKL do uzupełnienia dokumentacji i przeprowadzenia dodatkowych badań pozostawione jest do jej uznania, w zależności od stwierdzonej w tym zakresie potrzeby, jednak w przypadku nieskorzystania z ww. uprawnienia CWKL powinna w uzasadnieniu swojego orzeczenia podać, z jakich powodów uznaje dokumentację za wystarczającą, a dodatkowe badania za zbędne. W niniejszej sprawie CWKL nie skorzystała z uprawnienia przewidzianego w § 23 ust. 2 ww. rozporządzenia, nie wyjaśniła też w sposób przekonujący, z jakich względów uznała, że zgromadzona w sprawie dokumentacja medyczna jest wystarczająca do orzeczenia o niezdolności skarżącego do zawodowej służby wojskowej. CWKL stwierdziła jedynie, że postawione przez RWKL rozpoznanie choroby zwyrodnieniowej kręgosłupa (§ 34 pkt 5) jest prawidłowe. Wskazała, że u skarżącego występują zmiany zwyrodnieniowe pod postacią wielopoziomowej dyskopatii lędźwiowo-krzyżowej na poziomach L4/L5, L5/S1. Oceny tej dokonano opierając się na wyniku badania TK i marginalizując konsultację ortopedyczną i neurologiczną. Tym samym Komisja II instancji nie wyjaśniła w sposób nie budzący wątpliwości, czy kwalifikacja rozpoznania do § 34 pkt 5 (kat. N) dokonana została w sposób prawidłowy. W tym stanie rzeczy uzasadniony jest zarzut skargi dotyczący naruszenia dwuinstancyjności postępowania poprzez ponowne, wnikliwe rozpatrzenie sprawy w jej całokształcie. Stan faktyczny sprawy nie został bowiem wyjaśniony w sposób niebudzący wątpliwości co do prawidłowości wydanego rozstrzygnięcia. Tym samym istnieją podstawy do uznania, że w sprawie doszło do naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkowało uchyleniem zaskarżonego orzeczenia. Rozpoznając sprawę ponownie, CWKL podejmie działania w celu pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy poprzez dokonanie jednoznacznych ustaleń odnośnie stanu zdrowia skarżącego. Zważy, iż w świetle wyniku badania [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r. istnieją przesłanki do uzupełnienia materiału dowodowego w oparciu o § 23 pkt 2 rozporządzenia z dnia 3 czerwca 2015 r. poprzez przeprowadzenie dodatkowych badań specjalistycznych skarżącego w celu wyeliminowania wszelkich wątpliwości co do podjętego rozstrzygnięcia. CWKL weźmie również pod uwagę, że w obecnie obowiązującym stanie prawnym w związku z wejściem w życie rozporządzenia MON z dnia 30 grudnia 2016 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2017 r., poz. 163) rozpoznanie określone w § 34 pkt 5 uzyskało kwalifikację (Z/N) stosownie do objaśnień szczegółowych. Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.