II SA/Wa 1342/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Mierzejewska, Sędziowie WSA Sędzia WSA Iwona Dąbrowska (spr.), Sędzia WSA Stanisław Marek Pietras, Protokolant Dorota Kwiatkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi Z. B. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku - oddala skargę - Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...], po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy decyzję podjętą w dniu [...] czerwca 2008 r. odmawiającą Z. B. przyznania świadczenia w drodze wyjątku. W uzasadnieniu organ podał, że na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.) świadczenie w drodze wyjątku może być przyznane ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania. Organ wyjaśnił, że powyższe warunki muszą być spełnione łącznie, a niespełnienie choćby jednego z nich wyklucza możliwość przyznania tego rodzaju świadczenia. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ustalił na podstawie akt rentowych, że Z. B. na przestrzeni 51 lat życia udowodnił łączny okres składkowy i niesładkowy wynoszący 15 lat i 4 dni. W okresach od [...] grudnia 1992 r. do [...] lipca 1995 r. oraz od [...] lipca 1998 r. do [...] października 2000 r. wnioskodawca nie udowodnił żadnego okresu ubezpieczeniowego. Ostatni udokumentowany okres składkowy przypada na dzień [...] października 2000 r. i od tej daty Z. B. nie wykonywał zatrudnienia ani innej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym. W ocenie organu nie zostały wykazane szczególne okoliczności uniemożliwiające przezwyciężenie przeszkód do wykonywania zatrudnienia i nabycia uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym, bowiem w wymienionych okresach nie orzeczono wobec skarżącej całkowitej niezdolności do pracy. Nie istniały zatem obiektywne przeszkody do kontynuowania zatrudnienia oraz ubezpieczenia. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych podkreślił, że Z. B. orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] stycznia 2008 r. został uznany za częściowo niezdolnego do pracy okresowo do [...] stycznia 2009 r. Tak więc, wnioskodawca nie spełnia kolejnego z warunków wymaganych do przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku, tj. całkowitej niezdolności do pracy potwierdzonej orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Z. B. zakwestionował zaskarżoną decyzję wskazując na nieprawidłowości w postępowaniu poprzedzającym jej wydanie. Podał, iż w sprawie nie wzięto pod uwagę opinii sądowo-lekarskiej sporządzonej po wydaniu orzeczenia przez lekarza orzecznika ZUS, a także orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności i zapisu z Instytutu [...] w W. Wskazał, iż organ nie zaliczył mu do stażu ubezpieczenia wymienionych w skardze okresów zatrudnienia. Podniósł, iż obecnie zarejestrowany jest w Urzędzie Pracy jako osoba niepełnosprawna poszukująca pracy. Z uwagi na wiek i stan zdrowia nie może podjąć żadnej pracy. Podkreślił, iż znajduje się w trudnej sytuacji materialnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga analizowana według tych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.). Powołany przepis pozwala na uzyskanie świadczenia w drodze wyjątku przez osoby, które nie spełniają warunków do uzyskania świadczenia w trybie zwykłym. Zgodnie z art. 83 ust. 1 powołanej ustawy, ubezpieczonym i pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków przewidzianych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Do przyznania świadczenia wszystkie przesłanki, o jakich mowa, powinny być spełnione łącznie. Brak spełnienia chociażby jednego warunku uniemożliwia wydanie decyzji przyznającej świadczenie. W niniejszej sprawie bezsporne jest, iż Z. B. nie spełnia przesłanki braku możliwości podjęcia pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek, bowiem nie zostało w stosunku do niego wydane, stosownie do art. 14 ust. 3 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, orzeczenie lekarza orzecznika ZUS o całkowitej niezdolności do pracy. Legitymuje się on jedynie orzeczeniem stwierdzającym częściową niezdolność do pracy, od którego to orzeczenia nie złożył sprzeciwu. Skarżący nie osiągnął również wieku emerytalnego wynoszącego dla mężczyzn 65 lat. W świetle powyższego Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych zasadnie przyjął, że orzeczona u skarżącego częściowa niezdolność do pracy wyklucza możliwość przyznania mu świadczenia skierowanego wyłącznie do osób całkowicie niezdolnych do pracy. Zgodnie bowiem z art. 14 ust. 3 powołanej ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, organ jest związany orzeczeniem komisji lekarskiej ZUS i nie ma możliwości uznania, że skarżący mimo braku stosownego orzeczenia jest całkowicie niezdolny do pracy. Sąd również nie ma uprawnień do badania orzeczeń komisji lekarskiej ZUS i możliwości kierowania ubezpieczonych na badania lekarskie. Rola Sądu sprowadza się jedynie do oceny legalności decyzji administracyjnych Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. To wyłącznie skarżący może w każdym czasie, w sytuacji pogarszającego się stanu zdrowia, wnosić do ZUS o ponowne przeprowadzenie badań, w celu stwierdzenia całkowitej niezdolności do pracy. Brak spełnienia przez skarżącego przesłanki niemożności podjęcia pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek, wyłącza - w myśl wcześniejszych wywodów w przedmiocie kumulatywnego charakteru przesłanek z art. 83 ust. 1 ustawy - możliwość przyznania mu świadczenia w drodze wyjątku. Okoliczność ta przesądza też o treści rozstrzygnięcia, bez potrzeby ustosunkowywania się do pozostałych warunków. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.