II SA/Wa 1342/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Lipiński, Sędziowie WSA Andrzej Góraj, Janusz Walawski (spr.), , Protokolant specjalista Elwira Sipak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 listopada 2014 r. sprawy ze skargi Z. P. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia specjalnego – oddala skargę – Prezes Rady Ministrów Rzeczypospolitej Polskiej, po rozpatrzeniu wniosku Z. P. o ponowne rozpatrzenie sprawy, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm.), w dniu [...] maja 2014 r. wydał decyzję nr [...], którą utrzymał w mocy decyzję poprzedzającą z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] o odmowie przyznania emerytury specjalnej na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1440 z późn. zm.). W uzasadnieniu decyzji organ podał, że przyznanie świadczenia na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1440 z późn. zm.), jest możliwe w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Przepis ten nie precyzuje warunków jakie powinny być spełnione, aby renta lub emerytura mogła być przyznana. Zgodnie z przyjętymi zasadami postępowania, potwierdzonymi w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 października 2006 r. sygn. akt P 38/05 (123/9A/2006) oraz orzecznictwo sądów administracyjnych, świadczenie specjalne może być przyznane osobie legitymującej się wybitnymi, niepowtarzalnymi zasługami i osiągnięciami w jakiejś dziedzinie aktywności zawodowej, społecznej, artystycznej, sportowej, politycznej oraz w przypadku zaistnienia nadzwyczajnych zdarzeń losowych. Wnioskodawca urodził się [...] marca 1982 r. podając, że wniosek o przyznanie przedmiotowego świadczenia złożył, aby zapewnić sobie samodzielne utrzymanie w przyszłości, gdyż posiada orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, która istnieje od dnia urodzenia. Obecnie opiekę na nim sprawują rodzice, którzy pomagają mu również materialnie. Wnioskodawca po ukończeniu szkoły podstawowej podjął naukę w liceum ogólnokształcącym, którą dzięki pomocy rodziców ukończył i otrzymał świadectwo dojrzałości. Z tego tytułu otrzymał list gratulacyjny o Prezydenta Miasta B. Ukończył Studium [...], jednak zrezygnował z zawodu organisty w kościele, ze względu na zbyt duże obowiązki, którym by nie podołał. Podał również, że posiada talent w dziedzinie muzyki i malarstwa oraz brał udział w konkursie plastycznym, w którym zajął II miejsce. Wnioskodawca przedłożył również artykuł zamieszczony w gazecie [...], w którym autor powołał się na ocenę ks. A. B., iż "pracą Z. P. mógłby pochwalić się doświadczony ikonograf". Wnioskodawca, według oświadczenia Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Zamieszkuje z rodzicami i siostrą w domu o powierzchni 148 m², który stanowi jego własność (3/8) i jego matki. Wnioskodawca podał, że jego 61-letni ojciec jest osobą schorowaną i otrzymuje rentę w wysokości 702,88 zł. Natomiast matka, była nauczycielka, ma 59 lat i jest od dziesięciu lat na emeryturze i pobiera świadczenie w wysokości 1308,64 zł. Siostra wnioskodawcy, u której rozpoznano [...] pobiera rentę socjalną w wysokości 610,33 zł. W ocenie organu, zebrany w sprawie materiał dowodowy, na podstawie którego ustalono stan faktyczny sprawy, nie dowodzi istnienia szczególnego przypadku dającego podstawę do przyznania emerytury specjalnej, bowiem świadczenie to nie ma charakteru socjalnego i nie jest przyznawane z uwagi na trudną sytuację materialną i zdrowotną wnioskodawcy. Z. P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Prezesa Rady Ministrów RP z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] zarzucając organowi, że wydając zaskarżoną decyzję naruszył następujące przepisy: 1) art. 7, 77 § 1 i art. 80 Kpa, które polegało na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i nie podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i i załatwienia sprawy poprzez przywołanie decyzji jedynie wybranych organów, do których skarżący zwracał sie w związku z niekorzystnym wyrokiem w zakresie prawa do renty oraz błędne przywołanie stwierdzenia dotyczącego jego osiągnięć artystycznych, 2) art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, które polegało na tym, że organ nie zastosował tego przepisu w sposób prawidłowy, poprze przyjęcie że w sprawie nie zachodzą szczególne okoliczności. Skarżący podnosząc powyższe zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenia kosztów postępowania, ewentualnie przyznanie przedmiotowego świadczenia. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Skarżący po wniesieniu skargi w licznych pismach procesowych podtrzymał stanowisko przedstawione w skardze, a w piśmie z dnia 22 października 2014 r. ustanowił pełnomocnika, w osobie ojca L. P.. Skarżący w dniu 22 października 2014 r. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy wnosząc o ustanowienie adwokata w sprawie sporządzenia skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w dniu 12 listopada 2014 r. wydał postanowienie, w którym uwzględnił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie w nim określonym. Podać w tym miejscu należy, że wniosek o przyznanie prawa pomocy został złożony przez skarżącego ponownie w dniu 12 listopada 2014 r., pomimo że w dniu 22 października 2014 r. ustanowił on w sprawie pełnomocnika, który jednakże nie posiada wymaganych prawem uprawnień do sporządzenia skargi kasacyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie podać należy, iż zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy te sprawują kontrolę zaskarżonych decyzji pod względem ich zgodności z prawem. W związku z powyższym usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego może nastąpić tylko wówczas, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy jej wydawaniu organy naruszyły prawo materialne lub przepisy postępowania w sposób określony w art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.). Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłaszanych przez stronę żądaniach, nie ocenia też decyzji organu pod kątem jej słuszności czy celowości, a jedynie bada, czy organy administracji, orzekając w sprawie, nie naruszyły prawa w sposób, o którym mowa w art. 145 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Podstawę materialnoprawną decyzji, wydanej w niniejszej sprawie stanowił art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1440 z późn. zm.). Zgodnie z treścią tego przepisu, Prezes Rady Ministrów w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może przyznać emeryturę lub rentę na warunkach i w wysokości innej niż określone w ustawie. Użyte w cytowanym przepisie określenie "w szczególnie uzasadnionych przypadkach" jest pojęciem niedookreślonym, którego znaczenie ustalane jest w toku wykładni, a jego konkretyzacja w indywidualnych przypadkach należy do sfery uznania organów administracji publicznej. Sąd administracyjny w szczególności kontroluje, czy w toku tego postępowania podjęto wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy zebrano wszystkie dowody w celu ustalenia istnienia bądź nieistnienia ustawowych przesłanek decyzji uznaniowej oraz, czy podjęta na ich podstawie decyzja nie wykracza poza granice uznania administracyjnego, czyli nie nosi cech dowolności. Sam wybór rozstrzygnięcia, dokonywany na podstawie kryteriów słuszności i celowości, pozostaje już jednak poza kontrolą sądowoadministracyjną. Sąd administracyjny nie jest władny wkraczać w to uznanie, gdyż wtedy musiałby dokonać oceny zaskarżonej decyzji z punktu widzenia słuszności i celowości, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, dokonując oceny zaskarżonej decyzji w omówionym wyżej zakresie, nie stwierdził, aby naruszała ona prawo w stopniu uzasadniającym jej wzruszenie. Jak wyżej wskazano, decyzja uznaniowa może być przez Sąd uchylona w wypadkach stwierdzenia, iż została wydana z takim naruszeniem przepisów prawa o postępowaniu lub prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdyby organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. W ocenie Sądu, w rozpatrywanej sprawie prawidłowo zebrano i oceniono materiał dowodowy. Prezes Rady Ministrów, uzasadniając zaskarżoną decyzję, wskazał dlaczego nie dopatrzył się w sytuacji skarżącego przypadku uzasadniającego przyznanie świadczenia specjalnego, przysługującego w "szczególnie uzasadnionym przypadku". Zgodnie z obowiązującą wykładnią art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, przyznanie emerytury specjalnej jest możliwe tylko w przypadku zaistnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku". Mogą go uzasadniać szczególne zdarzenia losowe lub szczególne zasługi. Oceniając zaistnienie przesłanek do przyznania emerytury specjalnej nie można pominąć trudnej sytuacji materialnej skarżącego, ale stanowi ona jedną z dwóch kumulatywnie wymaganych przesłanek przyznania świadczenia specjalnego. Prezentowaną wykładnię potwierdza uzasadnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 października 2006 r. (sygn. P 38/05), w którym Trybunał stwierdził, iż dla przyznania świadczenia specjalnego, konieczne jest wystąpienie dwóch przesłanek, tj. szczególnych zasług wnioskodawcy w jakiejś dziedzinie bądź szczególnych zdarzeń losowych oraz jego złej sytuacji materialnej. Odnosząc się do rozstrzygnięcia organu należy wskazać, że świadczenie specjalne, przyznawane przez Prezesa Rady Ministrów nie jest świadczeniem o charakterze socjalnym, przyznawanym z tytułu trudnej sytuacji zdrowotnej lub materialnej wnioskodawcy. Do udzielenia pomocy finansowej i rzeczowej osobom znajdującym się w trudnych warunkach socjalno-bytowych właściwe są terenowe ośrodki pomocy społecznej. Świadczenia specjalne nie stanowią też odszkodowania ani zadośćuczynienia za doznane krzywdy czy cierpienia. Podnoszone przez skarżącego argumenty nie mogą stanowić w niniejszej sprawie przesłanek do przyznania wnioskowanego świadczenia. Wydając zaskarżoną decyzję organ nie naruszył wskazanych w skardze przepisów prawa procesowego i prawidłowo zastosował przepis prawa materialnego stanowiący podstawę prawną decyzji. Jeszcze raz należy podkreślić, że Sąd nie dokonuje oceny zaskarżonej decyzji uznaniowej z punktu jej widzenia słuszności i celowości, a jedynie pod kątem jej zgodności z prawem. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji.