II SA/Wa 1344/19

WyrokWSA w Warszawie2020-03-10

Skład orzekający: Izabela Głowacka-Klimas, Andrzej Wieczorek, Karolina Kisielewicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy negatywna opinia kuratora oświaty w sprawie zamiaru likwidacji szkoły może być wydana pomimo spełnienia przez organ prowadzący formalnych wymogów przewidzianych w przepisach prawa oświatowego dotyczących likwidacji szkoły?
Ratio decidendi
Opinia kuratora oświaty w sprawie zamiaru likwidacji szkoły nie jest jedynie oceną spełnienia formalnych wymogów likwidacji, ale stanowi szerszą ocenę skutków likwidacji w kontekście polityki oświatowej państwa oraz zapewnienia uczniom odpowiednich warunków nauki. Nawet jeśli organ prowadzący spełni formalne wymogi, kurator i minister mogą wydać negatywną opinię, jeśli uznają, że likwidacja nie przyniesie korzystnych skutków lub nie jest uzasadniona szerszymi przesłankami.
Stan faktyczny
Rada Miasta O. podjęła uchwałę o zamiarze likwidacji Szkoły Podstawowej Nr 3. Kurator Oświaty negatywnie zaopiniował ten zamiar, wskazując na możliwość poprawy sytuacji szkoły poprzez zmianę obwodu szkolnego i rozszerzenie oferty edukacyjnej. Minister Edukacji Narodowej utrzymał w mocy postanowienie kuratora. Skarżący (Prezydent Miasta O.) zarzucił organom naruszenie przepisów prawa oświatowego, twierdząc, że opinia powinna być wydana pozytywnie, jeśli spełnione zostały formalne wymogi likwidacji. Sąd oddalił skargę.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas, Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.), Asesor WSA Karolina Kisielewicz, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 marca 2020 r. sprawy ze skargi P.M. O. na postanowienie Ministra Edukacji Narodowej z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie negatywnej opinii zamiaru likwidacji szkoły - oddala skargę - Minister Edukacji Narodowej (zwany dalej Ministrem/organem) działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm. zwanego dalej k.p.a.) oraz art. 89 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (Dz. U. z 2018 r. poz. 996 z późn. zm. zwaną dalej Prawem oświatowym), postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] po rozpatrzeniu zażalenia Prezydenta Miasta O. na postanowienie [...] Kuratora Oświaty (zwanego dalej Kuratorem) z dnia [...] lutego 2019 r. negatywnie opiniujące zamiar likwidacji z dniem [...] sierpnia 2019 r. Szkoły Podstawowej Nr 3 im. K.T. w O., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie [...] Kuratora Oświaty. Do wydania postanowienia Ministra doszło w następującym stanie sprawy. Rada Miasta O. w dniu [...] stycznia 2019 r. podjęła uchwałę nr [...] w sprawie zamiaru likwidacji z dniem [...] sierpnia 2019 r. Szkoły Podstawowej Nr 3 im. K.T. w O. Szkoła ta powstała z dniem 1 września 2017 r. z przekształcenia gimnazjum w szkołę podstawową. Wykonanie uchwały powierzono Prezydentowi Miasta O. Prezydent Miasta O. wystąpił z wnioskiem do [...] Kuratora Oświaty o wydanie opinii co do zamiaru likwidacji Szkoły Podstawowej nr 3 w O. i zamiar ten uzasadniał małą liczbą uczniów, nieutworzeniem klasy IV i VII, brakiem zainteresowania szkołą oraz rosnącymi kosztami utrzymania szkół. [...] Kurator Oświaty, postanowieniem z [...] lutego 2019 r. (znak: [...]), negatywnie zaopiniował zamiar likwidacji ww. szkoły. Wskazał, że argumenty strony dotyczące braku naboru do Szkoły Podstawowej nr 3 nie wynikają z niezależnych od organu przyczyn, jak np. niekorzystne warunki demograficzne, ale wynikają z nieadekwatnego do istniejących warunków i możliwości, niekorzystnego dla tej szkoły, ukształtowania obwodu szkolnego. Wskazał, że istnienie szkoły jest zasadne, gdyż umożliwi utrzymanie odpowiednich warunków spełniania obowiązku szkolnego przez dzieci zamieszkałe na terenie O. Jego zdaniem dla pełnego wykorzystania potencjału szkoły i przezwyciężenia jej trudności związanych z naborem, celowe jest rozważenie zmiany jej obwodu szkolnego. Wskazał możliwości w zakresie zmiany obwodu szkolnego, które wpłynęłyby na poprawę sytuacji szkoły i zwiększenie liczby jej uczniów. Kurator wydając postanowienie uwzględnił również protest rodziców, którzy wskazują na celowość istnienia szkoły i którzy są zadowoleni z warunków jakie zapewnia ich dzieciom. Prezydent Miasta O., wniósł w terminie zażalenie do Ministra Edukacji Narodowej. Zarzucił sprzeczność z prawem i wnosił o jego uchylenie. Wskazał, że , że kurator dokonał nieuzasadnionej oceny obwodu szkolnego likwidowanej szkoły, a rozwiązania zaproponowane przez kuratora spowodują w niektórych przypadkach wydłużenie drogi do szkoły. Podniósł, że Kurator pominął fakt, że szkoła nr 3 znajduje się w odległości 900 m od innej szkoły - Szkoły Podstawowej nr 1, przy czym obie szkoły zlokalizowane są na terenie tego samego osiedla - S. Zdaniem wnoszącego zażalenie, organ I instancji nie miał podstaw do stwierdzenia, że ukształtowanie obwodu szkolnego obniża bezpieczeństwo i wydłuża czas dojścia do szkoły. Ponadto, stwierdził, że postanowienie kuratora ingeruje w samodzielność Miasta Oświęcim i usiłuje naruszyć kompetencje Rady Miasta O., w zakresie ustalania sieci szkół i granic ich obwodów. Wskazał, że uchwała w sprawie likwidacji Szkoły Podstawowej nr 3 nie dotyczy sieci szkół i ich obwodów, dlatego skarżona opinia kuratora, która odnosi się do oceny obwodów szkolnych i sieci szkolnej, a nie oceny zasadności likwidacji szkoły, jest sprzeczna z prawem. W ocenie strony, kurator całkowicie ignoruje istotne fakty, które wskazują na brak zainteresowania tą szkołą ze strony rodziców: w roku 2017 z 39 uczniów szkołę wybrało 9, zaś w 2018 r. z 48 uczniów - 11. Argumenty o dobrej bazie dydaktycznej nie mogą stanowić przesłanki do wydania negatywnej opinii. Założenie kuratora, że zmiana obwodu zwiększy zainteresowanie szkołą, według strony, jest zbyt daleko idącym wnioskiem. Wskazał, że kurator opiniując w 2017 roku projekt uchwały w sprawie dostosowania sieci szkolnej na okres od 1 września 2017 r., nie wnosił żadnych zastrzeżeń co do obwodu likwidowanej szkoły, a utworzenie Szkoły Podstawowej nr 7 z Gimnazjum nr 4 jest efektem negatywnej opinii kuratora co do uchwały w sprawie sieci szkolnej z 25 stycznia 2019 r. W konsekwencji wskazań kuratora zawartych w opinii oraz uwzględnieniu ich przez miasto O., na terenie miasta funkcjonuje 9 szkół podstawowych, zamiast 8 tak jak pierwotnie zakładała to Rada Miasta. Minister stwierdził, że zażalenie Prezydenta Miasta O. nie zasługuje na uwzględnienie. Wskazał, że Rada Miasta O., korzystając z przysługującej jej swobody decydowania postanowiła w 2017 r. przekształcić ww. gimnazjum w szkołę podstawową. Na podstawie art. 206 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo oświatowe (Dz. U. z 2017,poz. 60 z późn. zm.), Rada Miasta O. podjęła uchwały w dniu [...] stycznia 2017 r. a następnie w dniu [...] marca 2017 r. W obu tych uchwałach, znajdowały się postanowienia dotyczące przekształcenia Gimnazjum Nr 3 im. K.T., z siedzibą w O. ul. K. 16, w ośmioletnią Szkołę Podstawową Nr 3 im. K.T.. Następnie na podstawie art. 210 ww. ustawy wprowadzającej, po uzyskaniu pozytywnej opinii [...] Kuratora Oświaty, Rada Miasta O. w dniu [...] marca 2017 r. podjęła uchwałę Nr [...] w sprawie dostosowania sieci szkół podstawowych i gimnazjów do nowego ustroju szkolnego, wprowadzonego ustawą - Prawo oświatowe. Na mocy tej uchwały (§3 ust. 2) Gimnazjum Nr 3 w O., z dniem 1 września 2017 r. zostało przekształcone w ośmioletnią Szkołę Podstawową Nr 3 w O. W § 3 ust. 2 pkt. 3 tejże uchwały ustalono obwód szkoły podstawowej. Z uchwały z [...] marca 2017 r. Nr [...] wynika też, że ww. szkoła podstawowa rozpocznie kształcenie w klasie I w roku szkolnym 2017/2018. Z materiałów znajdujących się w aktach sprawy wynika, że uczniowie rozpoczęli naukę w klasie I tej szkoły zgodnie z założeniem przywołanej wyżej uchwały. Liczba uczniów tej szkoły, według danych na 30 września 2017 r. przekazanych przez stronę za pomocą Sytemu Informacji Oświatowych (SIO), wynosiła 88 uczniów, w tym: 13 uczniów klasy I i 75 uczniów klasy II i III gimnazjalnej. Następnie szkoła dokonała skutecznego naboru w kolejnym roku szkolnym 2018/2019 - 11 uczniów, a wg. danych SIO (na 30 września 2018 r.) liczba uczniów szkoły wynosi 59, w tym: 23 uczniów klas I i II, oraz 36 uczniów klasy III gimnazjalnej. Tworząc nową szkołę, można przewidzieć, że nie musi ona posiadać wszystkich klas od pierwszego roku jej funkcjonowania. Wszystkie klasy funkcjonować będą dopiero po kilku latach od założenia szkoły, po dokonaniu sukcesywnego naboru do klas pierwszych w kilku kolejnych latach. Dokonywanie skutecznego naboru do klasy pierwszej (13 uczniów w 2017r. i 11 uczniów w 2018 r.) Szkoły Podstawowej nr 3, świadczy o zainteresowaniu uczniów i rodziców tą szkołą (co potwierdza również pismo rodziców dzieci, uczęszczających do szkoły nr 3, a które zostało w lutym 2019 r. skierowane do MEN, do Wojewody [...] i do kuratora). Z uwagi na powyższe, w ocenie Ministra niezasadne jest stanowisko skarżącego, że fakty w sposób jednoznaczny wskazują na brak zainteresowania tą szkołą. Skuteczny, coroczny nabór do klas pierwszych, już od pierwszego roku funkcjonowania tej szkoły, w ocenie Ministra w sposób jednoznaczny potwierdza, że jest zainteresowanie tą szkołą. W jego ocenie argument skarżącej, że miasto likwiduje szkołę z uwagi na brak zainteresowania nią, nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodnym. W ocenie Ministra niezasadna jest likwidacja tej szkoły podstawowej po dwóch latach funkcjonowania. Szkoła, zgodnie z założeniami Miasta O., dokonuje co roku skutecznego naboru uczniów do klasy I. Stały i sukcesywny przyrost uczniów w skutek corocznych naborów, przy założeniu nie wykorzystywania możliwości jakie daje art. 205 ustawy - Przepisy wprowadzającej ustawę - Prawo oświatowe, spowoduje, że w szkole tej będą funkcjonowały wszystkie klasy (od I do VIII) od roku 2024/2025. Jego zdaniem co roku w sposób stały będzie się zwiększała liczba uczniów tej szkoły - potwierdzają to również rodzice w piśmie adresowanym, do Wojewody [...] i Ministra Edukacji Narodowej. Rodzice wskazują (podobnie jak kurator), że na zwiększenie liczby uczniów w szkole wpływ miałaby zmiana obwodu szkolnego i włączenie ulicy [...] , która zabudowana jest zabudową wielorodzinną, co daje realną możliwość pozyskania większej liczby dzieci. Mniejszego zainteresowania szkołą, niż zakładane pierwotnie przez gminę, rodzice upatrują w braku klas sportowych w dyscyplinie piłka nożna, nie utworzonych pomimo posiadania przez szkołę odpowiedniej bazy sportowej (gimnazjum, z którego powstała szkoła podstawowa prowadziło klasy sportowe i posiadało odpowiednie warunki do funkcjonowania takich klas). Uczniowie zainteresowani kształceniem w klasie sportowej - piłkarskiej uczą się w szkole oddalonej o 1 km od szkoły nr 3 (rodzice wskazują, że w tamtej szkole nie ma boiska, więc przeniesienie klasy piłkarskiej służy likwidacji szkoły nr 3). Ponadto utworzenie oddziału przedszkolnego (zgodnie z sugestią rodziców), również zwiększyłoby liczbę uczniów szkoły i pozwoliło na pełniejsze wykorzystanie niezagospodarowanych dotychczas pomieszczeń. Minister podziela zdanie rodziców, że poszerzenie oferty edukacyjnej, np. utworzenie oddziałów sportowych, przyciągnęłoby więcej uczniów do tej szkoły. W ocenie Ministra, decyzja o likwidacji szkoły podstawowej, po dwóch latach jej funkcjonowania, jest przedwczesna. Uważa, że skarżący powinien wykorzystać wszelkie możliwości związane z poszerzeniem oferty szkoły, co niewątpliwie przełoży się na zwieszenie liczby uczniów (podobnie jak rozważenie zmiany obwodu szkolnego). Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący, zarzucając naruszenie - art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, iż postanowienie organu I instancji negatywnie opiniujące zamiar likwidacji z dniem [...] sierpnia 2019 r. Szkoły Podstawowej Nr 3 im. K.T. w O. jest uzasadnione pomimo zapewnienia uczniom przez organ prowadzący szkołę możliwości kontynuowania nauki w innej szkole publicznej tego samego typu, - art. 39 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, iż sieć publicznych szkół podstawowych po likwidacji z dniem [...] sierpnia 2019 r. Szkoły Podstawowej Nr 3 im. K.T. w O. zorganizowana będzie w sposób uniemożliwiający wszystkim dzieciom spełnianie obowiązku szkolnego. W ocenie skarżącego niewydanie pozytywnej opinii o likwidacji szkoły samorządowej może mieć miejsce tylko w razie niedochowania wymogów określonych w art. 59 ust. 1 ustawy oraz w innych przepisach prawa, w szczególności w art. 17 ust. 3 i art. 17 ust. 3a ustawy. Każda negatywna opinia kuratora oświaty w tym przedmiocie powinna znajdować uzasadnienie w racjach i przesłankach zawartych w prawie materialnym. Musi wskazywać podstawę prawną nakładającą na organ prowadzący szkołę konkretny obowiązek związany z zapewnieniem uczniom likwidowanej szkoły zrealizowania wszystkich uprawnień, które wynikają z konkretnych norm prawnych zawartych w ustawie o systemie oświaty lub innych ustawach. Dopiero niewykonanie lub realna groźba niewykonania takiego wskazanego w ustawie obowiązku, może prowadzić do odmowy wydania pozytywnej opinii. W jego zdaniem zaskarżone postanowienie podobnie jak postanowienie organu I instancji nie wskazują na czym miałoby polegać niedochowanie przez organ prowadzący szkołę wymogów związanych z zapewnieniem uczniom likwidowanej szkoły zrealizowania wszystkich tych uprawnień, które wynikają z norm prawnych zawartych w ustawie prawo oświatowe lub w innych ustawach. W związku z powyższym wnosił o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości wraz z poprzedzającym je postanowieniem organu I instancji. Wskazał, że wbrew stanowisku Ministra argumenty [...] Kuratora Oświaty wskazane w uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] lutego 2019 r. nie pozwoliły na zrozumienie pobudek, którymi kierował się Kurator wydając negatywną opinię a stanowisko to jest niezrozumiałe, nieuzasadnione i nieuprawnione. Jego zdaniem stanowisko organu należy uznać za przekraczające granice uznania administracyjnego. Szczegółowe zarzuty skarżący zawarł w skardze W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko przedstawione w postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem skargi jest postanowienie organu z dnia [...] kwietnia 2019 r. utrzymująca w mocy postanowienie organu I instancji z dnia [...] lutego 2019 r. negatywnie opiniujące zamiar likwidacji z dniem [...] sierpnia 2019 r. Szkoły Podstawowej Nr 3 im. K.T. w O. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, w świetle kryteriów opisanych w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ppsa), Sąd nie dopatrzył się w działaniu organów rozstrzygających w niniejszej sprawie nieprawidłowości, zarówno, gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca. Materialnoprawną podstawę zaskarżonego postanowienia stanowi art. 89 ust. 3 i ust. 4 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (Dz. U. z 2018 r., poz. 996 ze zm.). W myśl art. 59 ust. 2 tej ustawy, szkoła lub placówka publiczna prowadzona przez jednostkę samorządu terytorialnego może zostać zlikwidowana po uzyskaniu pozytywnej opinii kuratora oświaty. Wynika z powyższego, że opinia kuratora ma istotne znaczenie dla bytu prawnego podjętej uchwały o likwidacji. Jej podjęcie uzależnione jest od wcześniejszego uzyskania pozytywnej opinii kuratora oświaty. Szkoła publiczna, z zastrzeżeniem ust.2, 3 i 14-18, może być zlikwidowana z końcem roku szkolnego przez organ prowadzący szkołę, po zapewnieniu przez ten organ uczniom możliwości kontynuowania nauki w innej szkole publicznej tego samego typu, a także kształcącej w tym samym lub zbliżonym zawodzie. Organ prowadzący jest obowiązany, co najmniej na 6 miesięcy przed terminem likwidacji, zawiadomić o zamiarze likwidacji szkoły: rodziców uczniów (w przypadku szkoły dla dorosłych – uczniów), właściwego kuratora oświaty oraz organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego właściwej do prowadzenia szkół danego typu. Zgodnie z art. 89 ust. 4 pkt 1 ustawy opinia, o której mowa w ust. 3, jest wydawana w drodze postanowienia, na które przysługuje zażalenie do ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania - w przypadku postanowienia wydanego przez kuratora oświaty. Na gruncie poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2015 r., poz. 2156 ze zm.) nie budzi wątpliwości, iż opinia wydawana w trybie art. 59 ust. 2 ustawy nie jest opinią w ramach nadzoru, która mogłaby dotyczyć jedynie legalności podjętej uchwały o zamiarze likwidacji szkoły. Opinię tę wydaje kurator oświatowy jako organ realizujący na obszarze danego województwa politykę oświatową państwa oraz jako organ sprawujący nadzór pedagogiczny nad daną szkołą. Sprawowany nadzór pedagogiczny to również ocena skutków przekształcenia szkoły w kontekście zapewnienia uczniom odpowiednich warunków nauki, wychowania i opieki. Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 10 listopada 2006 r., sygn. akt I OSK 258/06 (publik. www.orzeczenia.nsa.gov.pl), przy wydawaniu opinii kurator zobligowany był więc do brania pod uwagę nie tylko okoliczności wskazanych w art. 59 ust. 1 ustawy, jak termin likwidacji szkoły, zapewnienie możliwości kontynuowania nauki, dokonanie stosownych zawiadomień o zamiarze likwidacji szkoły, czy też stosownie do art. 17 ust. 3 i 3a ustawy o systemie oświaty zapewnienia dzieciom określonego transportu do szkoły, ale również tych wszystkich aspektów związanych z likwidacją szkoły, które odnoszą się do współtworzenia i realizacji regionalnej i lokalnej polityki oświatowej zgodnej w tym względzie z polityką państwa, jak i do zapewnienia uczniom właściwych warunków nauki, wychowania i opieki, co związane jest z realizacją zadań nadzoru pedagogicznego. Oczywistym jest, iż wydając przedmiotową opinię, kurator nie może działać arbitralnie i opinia taka musi odnosić się do przepisów prawa nakładających na organ prowadzący szkołę określone obowiązki. Jednakże realizacja tych obowiązków, zwłaszcza w zakresie obejmującym aspekty związane z nadzorem pedagogicznym, nie sprowadzała się li tylko do wskazania konkretnych działań, o których mowa w art. 59 ust. 1, czy art. 17 ust. 3 i 3a ustawy o systemie oświaty, ale właśnie do oceny skutków likwidacji szkoły w kontekście zapewnienia uczniom odpowiednich warunków nauki, wychowania i opieki. W tym też przejawia się uznaniowość przedmiotowej opinii, co z oczywistych względów nie może oznaczać dowolności dokonanej przez kuratora oceny. Zdaniem NSA powyższa interpretacja art. 59 ust. 2 ustawy o systemie oświaty w żaden sposób nie ingeruje w samodzielność gminy i jej odpowiedzialność za wykonywanie zadań publicznych jako zadań własnych. NSA podkreślił, iż "Gmina wykonuje te zadania samodzielnie, jednakże na podstawie ustaw i w ich ramach, co oznacza że samodzielność nie ma charakteru absolutnego i może podlegać różnego rodzaju ograniczeniom ustanowionym przez ustawodawcę. (...) Takim ustawowym ograniczeniem samodzielności gminy jest właśnie przepis art. 59 ust. 2 ww. ustawy. Jednakże brak ściśle określonych w tym przepisie przesłanek warunkujących wydanie pozytywnej bądź negatywnej opinii i oparcie tej opinii zarówno na przepisach, które zawierają element oceny wykonania tych obowiązków, nie oznacza naruszenia zasady suwerenności gminy". W ocenie Sądu , przy wydawaniu zaskarżonego postanowienia nie doszło do naruszenia prawa materialnego, ani prawa procesowego. Minister Edukacji Narodowej zachowując zasadę dwuinstancyjności ponownie rozpatrzył cały materiał dowodowy zgromadzony w sprawie starając się o dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, o którym mowa w art. 7 kpa. Skład orzekający w niniejszej sprawie powyższe stanowisko w pełni podziela i uznaje je za aktualne w świetle przywołanych powyżej regulacji zawartych w ustawie – Prawo oświatowe. Opinia kuratora oświaty, wyraża stanowisko tego organu w przedmiocie likwidacji szkoły, a nie stanowi oceny czy zostały spełnione warunki przewidziane w art. 89 ust. 1 ustawy – Prawo oświatowe do likwidacji szkoły. Kurator oświaty, będąc organem odpowiedzialnym za realizację polityki oświatowej państwa na terenie województwa i wydając przedmiotową opinię, jest obowiązany przede wszystkim kierować się dostępnością edukacji w poszczególnych rejonach gminnych oraz odpowiednim poziomem nauczania w szkołach. Podkreślenia wymaga, iż przepisy ustawy nie określają kryteriów opiniowania zamiaru likwidacji szkół. Zatem opinia ta wydawana jest w ramach uznania administracyjnego. Uznanie to nie może mieć charakteru dowolnego. Organ przed wydaniem opinii powinien w sposób wyczerpujący zebrać niezbędny dla wydania orzeczenia materiał dowodowy i na tej podstawie dokonać wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych istotnych dla takiego rozstrzygnięcia. W ocenie Sądu Kurator tym wymaganiom sprostał i wydał rozstrzygniecie nie noszące cech dowolności. Kontrola sądowa tego typu orzeczeń (stanowiących ocenę organu oświatowego) sprowadza się do zbadania, czy organ, podejmując rozstrzygnięcie, nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Zdaniem Sądu, co wynika z wyczerpującego materiału dokumentacyjnego, organy obu instancji dokonały oceny całości materiału dowodowego i na jej podstawie wskazały okoliczności uzasadniające wydanie negatywnej opinii. W szczególności, kurator oświaty i Minister opiniując zamiar likwidacji szkoły są zobligowane do uwzględnienia wszystkich aspektów związanych z likwidacją szkoły (nie tylko możliwości kontynuowania nauki w innej szkole - jak wskazuje skarżący), również tych, które odnoszą się do współtworzenia i realizacji regionalnej i lokalnej polityki oświatowej zgodnej w tym względzie z polityką państwa, jak i do zapewnienia uczniom właściwych warunków nauki, wychowania i opieki, co związane jest z realizacją zadań nadzoru pedagogicznego. W ocenie Sądu, przy wydawaniu zaskarżonego postanowienia nie doszło do naruszenia prawa materialnego, ani prawa procesowego. Minister Edukacji Narodowej zachowując zasadę dwuinstancyjności ponownie rozpatrzył cały materiał dowodowy zgromadzony w sprawie starając się o dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, o którym mowa w art. 7 kpa. W ocenie Sądu Minister zasadnie stwierdził, że zarówno organ I instancji, jak i organ wyższego stopnia, przy wydawaniu opinii w sprawie zamiaru likwidacji szkoły są zobligowane do uwzględnienia nie tylko okoliczności wskazanych w art. 89 ust. 1 ustawy Prawo oświatowe, będących formalnymi warunkami likwidacji, takimi jak określony termin likwidacji szkoły, zapewnienie możliwości kontynuowania nauki, dokonanie stosownych zawiadomień o zamiarze likwidacji szkoły, czy też zapewnienie dzieciom transportu do szkoły stosownie do art. 39 ust. 3 ww. ustawy. Opinia w sprawie likwidacji szkoły powinna uwzględniać również ocenę skutków likwidacji szkoły w kontekście zapewnienia uczniom odpowiednich warunków nauki, wychowania i opieki. Oba organy (kurator oświaty i Minister) opiniując zamiar likwidacji szkoły są zobligowane do uwzględnienia wszystkich aspektów związanych z likwidacją szkoły (nie tylko możliwości kontynuowania nauki w innej szkole - jak wskazuje skarżący), również tych, które odnoszą się do współtworzenia i realizacji regionalnej i lokalnej polityki oświatowej zgodnej w tym względzie z polityką państwa, jak i do zapewnienia uczniom właściwych warunków nauki, wychowania i opieki, co związane jest z realizacją zadań nadzoru pedagogicznego. W tym też przejawia się uznaniowość przedmiotowej opinii. W związku z tym, jeżeli nawet miasto spełniałoby wszystkie wymogi określone w art. 89 i art. 39 ustawy Prawo oświatowe, to nie nakłada to ani na kuratora oświaty ani na Ministra Edukacji Narodowej, obowiązku wydania pozytywnej opinii co do zamiaru likwidacji szkoły. Zarówno kurator jak i Minister Edukacji Narodowej opiniują przede wszystkim zamiar likwidacji szkoły, a nie spełnienie tylko wymogów ww. przepisów. Organy, przekazały wnioski z istniejącego obwodu szkolnego likwidowanej szkoły, a rozważania te mogą stanowić propozycję rozwiązań w zakresie ewentualnego zwiększenia liczby uczniów szkoły oraz obrazują w jaki sposób ustalony obwód szkolny bądź jego zmiana wpływa na liczbę uczniów szkoły oraz wybór szkoły dokonywany przez rodziców. Skarżący nie skorzystał z możliwości utrzymania liczebności uczniów poprzez zastosowanie art. 205 ust. 3 i ust. 6 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo oświatowe, Przepisy te pozwalają na nałożenie obowiązku kontynuowania nauki całego oddziału we wskazanej przez organ szkole, (w przeciwieństwie do art. 205 ust. 2 i 5 ww. ustawy, który wybór szkoły pozostawia rodzicom uczniów). Organ zasadnie twierdzi, że nieudowodnione jest twierdzenia strony, że na etapie rozpoczynania nauki w szkole nr 3 nie było zainteresowania uczniowskich klubów sportowych organizowaniem klas sportowych, a także, że rodzice uczniów nie przejawiali w tym kierunku żadnej inicjatywy. Należy zauważyć, że szkoła dysponuje właściwą bazą do prowadzenia takiej edukacji. Funkcjonowanie szkoły sportowej nie stanowi przeszkody do tego, aby w szkole niesportowej - ogólnej, funkcjonowały pojedyncze odziały sportowe i takie rozważania skarżącego w zakresie poszerzenia oferty szkoły były zasadne. Zasadnie jest twierdzenie że powinny być wykorzystane wszelkie możliwości związane z poszerzeniem oferty szkoły, co może przełożyć się na zwieszenie liczby uczniów Także kwestia rozważań dotyczących utworzenia oddziału przedszkolnego w likwidowanej szkole podstawowej może być brana jako możliwość na zwieszenie liczby uczniów tej szkoły. Należy zauważyć, że przepisy prawa oświatowego nie określają minimalnej liczby dzieci, koniecznej do stworzenia oddziału szkoły podstawowej. Nie istnieją więc przepisy uniemożliwiające zorganizowanie oddziału klasy I dla niewielu uczniów. Organy gminy nie mogą postanowić o utworzeniu klas tylko w jednej szkole i nieutworzeniu ich w innej szkole z uwagi na małą liczbę uczniów, jeżeli za utrzymaniem szkoły przemawiają inne względy. Organ zbadał i ocenił ponownie całość materiału dowodowego oraz uwzględnił wszystkie okoliczności i aspekty zaplanowanej likwidacji szkoły i uznał, że zaplanowana likwidacja szkoły nie przyniesie korzystnych skutków dla jej uczniów i rodziców, oraz że baza materialna tej szkoły nie wskazuje na konieczność jej likwidacji. Ponadto należy uznać, iż stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu Minister uzasadnił w sposób wymagany przez normę prawa określoną w przepisie art. 107 § 3 k.p.a. Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ppsa orzekł, jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło