II SA/Wa 1345/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Walawski (spr.), Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 lutego 2021 r. sprawy ze skargi M.W. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy uchyla zaskarżoną decyzję w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w dniu 22 listopada 2019 r. wydał wyrok sygn. akt II SA/Wa 640/19, którym uchylił decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lutego nr [...] oraz decyzję ją poprzedzającą z dnia [...] lipca 2018 r. w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy. Sąd w uzasadnieniu wyroku stwierdził, że organ nie dokonał prawidłowej oceny zaistnienia przesłanki "krótkotrwałości służby" w rozumieniu art. 8a tzw. ustawy zaopatrzeniowej. Minister błędnie przyjął, że niespełna 2-letnia realizacja obowiązków służbowych nie miała charakteru tymczasowego, doraźnego, czy epizodycznego (...). Zdaniem Sądu istotne znaczenie dla oceny przypadku skarżącego może mieć również podnoszony przez niego fakt, że komisja lekarska MSWiA stwierdziła i niego przewlekłą nerwicę neurasteniczną i uznała, iż inwalidztwo pozostaje w związku ze służbą w Policji. W tej sytuacji organ winien ponownie rozważyć kwestie ewentualnego wykonywania przez skarżącego zadań w Policji z narażeniem życia i zdrowia. U skarżącego wystąpiło bowiem schorzenie, które spowodowało jego całkowitą niezdolność do służby w Policji i stało się podstawą do zaliczenia skarżącego do III grupy inwalidzkiej. Zaniechanie organu w powyższym zakresie czyni zaskarżoną decyzję wadliwą i obliguje Sąd do jej eliminację z obrotu prawnego. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w dniu [...] czerwca 2020 r., na podstawie art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...) (Dz. U. z 2020 r. poz. 723), wydał decyzję nr [...], którą odmówił M.W. wyłączenia stosowania w stosunku do niego art. 15c, art. 22a i art. 24a tej ustawy. Organ w uzasadnieniu decyzji podał, że art. 8a ustawy zaopatrzeniowej w pierwszym rzędzie nakłada na organ obowiązek weryfikacji spełnienia przez stronę przesłanek formalnych określonych w ust. 1 pkt 1 i 2 tego przepisu. Analizując pierwszą z przesłanek formalnych, wskazać należy, że krótkotrwałość musi być każdorazowo oceniana indywidualnie, wszelako z zastrzeżeniem, że winna być ona rozpatrywana przede wszystkim w ujęciu bezwzględnym, jako długość służby na rzecz totalitarnego państwa. Analizując druga przesłanek formalnych wskazać należy, że rzetelność wykonywania zadań i obowiązków po 12 września 1989 r. w szczególności z narażeniem zdrowia i życia stanowi również przesłankę o charakterze nieostrym. Podsumowując, zadaniem organu jest stwierdzenie, czy w świetle zgromadzonego materiału dowodowego przesłanki można uznać za spełnione, oraz ustalenie, czy zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek. Organ wskazał, że całkowity okres pełnionej przez wnioskodawcę służby wynosi 21 lat, 10 miesięcy i 22 dni. Natomiast służba na rzecz totalitarnego państwa to okres 1 roku, 11 miesięcy i 16 dni, co stanowi ok. 9% ogółu służby. W ocenie organu, niemal dwuletni okres służby na rzecz totalitarnego państwa, przede wszystkim w ujęciu bezwzględnym – długości tego okres, nie może zostać uznany za krótkotrwały. Dalej organ wyjaśnił, że ze zgromadzonego w sprawie wynika, że wnioskodawca rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki służbowe. Jednakże brak jest jakikolwiek dowodów, aby służba ta pełniona była z narażeniem zdrowia i życia. Reasumując organ stwierdził, że wnioskodawca nie spełnia przesłanek stypizowanych w art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. M.W. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzje Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2020 r. zarzucając, że do jej wydania doszło w warunkach naruszenia przez organ następujących przepisów: art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, polegające na błędnej i restrykcyjnej wykładni tego przepisu, które miało wpływ na wynik sprawy; art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.; art. 8 k.p.a., polegające na prowadzeniu przez organ postępowania w sposób, który nie budzi zaufania jego uczestników do władzy publicznej i w którym nie kieruje się on zasadami proporcjonalności i bezstronności. Skarżący podnosząc powyższe zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, uznanie w wyroku jego uprawnienia do świadczenia emerytalno – rentowego w nieobniżonej wysokości oraz zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów postępowania. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 z późn. zm.) sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swojej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związany granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej: p.p.s.a.). W myśl art. 135 p.p.s.a. orzekanie następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Z istoty kontroli wynika bowiem, że zasadność zaskarżonej decyzji podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, czy bezczynności organu administracji publicznej. Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji, stwierdzenia jej nieważności bądź wydania decyzji z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. W świetle art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a. Zgodnie z treścią art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny - orzekając ponownie w tej samej sprawie - nie może pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże go w sprawie. Uregulowanie zawarte w art. 153 p.p.s.a. oznacza, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, bo jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Z kolei, związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania (por. wyroki NSA z 21 marca 2014 r., sygn. akt I GSK 534/12 i z 15 stycznia 2014 r., sygn. akt II GSK 1762/12). Rozwiązanie to stanowi gwarancję przestrzegania przez organy administracji publicznej obowiązku związania orzeczeniem sądu. Działania naruszające tę zasadę muszą być konsekwentnie eliminowane przez uchylanie wadliwych z tego powodu rozstrzygnięć administracyjnych już chociażby z uwagi na związanie wcześniej przedstawioną oceną prawną także i samego sądu administracyjnego. Bez ścisłego stosowania powołanego przepisu trudno byłoby zapewnić spójność działania systemu władzy państwowej. Jego nieprzestrzeganie w istocie podważałoby bowiem obowiązującą w polskim prawie zasadę sądowej kontroli nad aktami i czynnościami organów administracji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 22 listopada 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 640/19 przesądził, że organ w decyzji z dnia [...] lutego 2019 r. nie dokonał prawidłowej oceny zaistnienia przesłanki "krótkotrwałości służby". Organ błędnie przyjął, iż niespełna 2 letnia realizacja obowiązków służbowych nie miała charakteru tymczasowego, doraźnego, czy epizodycznego. Rozstrzygnięcie Sądu w zakresie organ w zaskarżonej decyzji całkowicie zignorował. Ponadto Sąd w wyroku wskazał na konieczność zbadania i wyjaśnienia kwestii związanej z inwalidztwem skarżącego. Tego organ nie uczynił. Rozpatrując ponownie sprawę organ zobowiązany jest rozstrzygnąć sprawę zgodnie z wytycznym zawartymi w powyżej określonym wyroku. W tych okolicznościach sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 153 p.p.s.a. - orzekł jak w sentencji.