II SA/Wa 1350/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Cichoń, Sędzia WSA Arkadiusz Koziarski, Asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak (spr.), , , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 lutego 2026 r. sprawy ze skargi W. D. na postanowienie Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lipca 2025 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę W. D. (dalej, jako: skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Komendanta Głównego Policji (dalej, jako: organ lub KGP) z dnia [...] lipca 2025 r. Nr [...] o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazano, że pismem z dnia [...] maja 2025 r., powołując się na art. 58 K.p.a. skarżący złożył do KGP, za pośrednictwem Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...], prośbę o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] kwietnia 2023 r. [...]. W uzasadnieniu prośby skarżący oznajmił, że pismo [...], choć nie nazwane zostało decyzją, zawiera minimalne wymogi dla decyzji określone w art. 107 § 1 K.p.a., przy czym, cytat "W tym przypadku organ bezopornie nie dokonał pouczenia o środkach zaskarżenia i terminie wnoszenia odwołania. Brak pouczenia nie może pozbawiać strony możliwości skutecznego zaskarżenia decyzji administracyjnej, a więc skorzystania z prawa podmiotowego wynikającego z art. 78 Konstytucji RP." Do prośby w trybie art. 58 K.p.a. skarżący dołączył odwołanie z dnia [...] maja 2025 r. Organ przytoczył treść art. 58 § 1 i § 2, art. 59 § 1 i § 2 K.p.a. i podniósł, że aby przepisy te mogły zostać zastosowane w konkretnej sprawie koniecznym jest wpierw zaistnienie sytuacji, w której osoba zainteresowana, popadając w zwłokę, faktycznie miała prawną możliwość dokonania określonej czynności w jednoznacznie określonym dla danej czynności terminie. W badanym przypadku skarżący złożył do KGP prośbę o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od domniemanej decyzji organu I instancji, w związku z czym obowiązująca procedura administracyjna obliguje KGP do wydania postanowienia, o którym jest mowa w art. 59 § 2 K.p.a. Rozstrzygnięcie to musi być oparte na faktach, które zaszły w sprawie zrealizowanej pismem Naczelnika Wydziału Bezpieczeństwa Informacji Komendy Wojewódzkiej Policji w [...] z dnia [...] kwietnia 2023 r., [...]. W ocenie KGP udzielając odpowiedzi wyżej wymienionym pismem, podległy organ nie skierował do wnioskodawcy decyzji administracyjnej, lecz pisemną odpowiedź, nie będącą zewnętrznym aktem administracyjnym wydanym na podstawie materialnych i formalnych przepisów z zakresu prawa administracyjnego. Tym samym odpowiedzi udzielono wnioskodawcy poprzez czynność materialno-techniczną. Odwołanie od decyzji jest niedopuszczalne, gdy czynność organu administracji publicznej, od której wniesiono odwołanie, nie jest decyzją administracyjną, a stanowi np. wzmiankowaną czynność materialno-techniczną. Konsekwentnie tym bardziej nie jest dopuszczalne przywracanie terminu do wniesienia odwołania w sprawie, w której nie została wydana decyzja I instancji. Odmienne rozumowanie prowadziłoby do absurdalnego, nieprzewidzianego przez obowiązujące przepisy rozstrzygnięcia, czyli do przewrócenia terminu na dokonanie czynności niedopuszczalnej przez K.p.a., jaką byłoby złożenie odwołania do organu wyższego stopnia od czynności materialno-technicznej organu I instancji. Innymi słowy, w niniejszej sprawie a priori istnieje przedmiotowa przeszkoda do wniesienia prośby o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, jaką jest brak samego przedmiotu zaskarżenia w postaci decyzji organu I instancji. Równolegle organ zaakcentował fakt, że prośba o przywrócenie terminu jest instytucją obwarowaną szczególnymi warunkami, o których mowa w art. 58 K.p.a. Prośba taka powinna w sposób dorzeczny i staranny uprawdopodabniać, że uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego, lecz było skutkiem przeszkody od niego obiektywnie niezależnej i faktycznie istniejącej, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Tym samym zwykłe niedbalstwo czy niedopatrzenie, a także błędne kalkulacje czy interpretacje wynikające ze stanu świadomości prawnej, na co m. in. powołano się w rozpatrywanym podaniu z dnia [...] maja 2025 r., wykluczają możliwość przywracania terminu do wniesienia odwołania. Sztywno zakreślone warunki do przywracania terminu, traktowanego jako wyjątek od reguły dochowania terminów ustawowych, są bowiem logicznie i spójnie związane z podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego, jak zasada dwuinstancyjności z art. 15 K.p.a. i zasada trwałości decyzji, o której mowa w art. 16 K.p.a. W ocenie organu, opisane okoliczności, wraz z przytoczoną wyżej przeszkodą natury przedmiotowej (brakiem decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...]) w niniejszej sprawie stanowią dodatkową przesłankę negatywną do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Z tym rozstrzygnięciem skarżący nie zgodził się i wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia, przywrócenie terminu do wniesienia odwołania oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania. Skarżący podniósł, że zaskarżone postanowienie narusza prawo skarżącego do dostępu do materiałów archiwalnych stanowiących informację publiczną określoną w art. 16a ust. 1 ustawy z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach. W uzasadnieniu skargi skarżący wyjaśnił, że w dniu [...] października 2022 r. poprzez pocztę e-mail zwrócił się do Komendy Wojewódzkiej Policji w [...] z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej w zakresie kserokopii wystąpień pokontrolnych z kontroli przeprowadzonej przez Wydział Kontroli Komendy Wojewódzkiej Policji w [...] w roku 2017. Skarżący prosił o wystąpienie pokontrolne z kontroli poprawności wdrożenia procedury "Niebieskiej Karty" w odniesieniu do rodziny B. zam. w [...] przez Komendę Miejska Policji w [...] i inne wystąpienia pokontrolne. Na ww. wniosek Komenda Wojewódzka Policji w [...] pismem z dnia [...] października 2022 r. [...], [...] poinformowała skarżącego, że żądane informacje zostały przekazane do archiwum Komendy Wojewódzkiej Policji w [...] i aktualnie wchodzą w skład zasobu archiwalnego. Z uwagi na powyższe, w świetle art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, udostępnienie informacji publicznej w trybie tejże ustawy nie jest możliwe. Zgodnie ze wskazanym przepisem prawa nie może naruszać przepisów innych ustaw regulujących odmienne zasady i tryb dostępu do informacji publicznej. Jedna z takich odrębnych regulacji jest ustawa z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach. Wnioskiem z dnia [...] marca 2023 r. skarżący zwrócił się do Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] o udostępnienie informacji archiwalnej w postaci informacji publicznej, kserokopii/skanu/wystąpień pokontrolnych z kontroli przeprowadzonej przez Wydział Kontroli KWP w [...] w roku 2017 w zakresie kontroli poprawności wdrożenia procedury "Niebieskiej Karty" w odniesieniu do rodziny B. zam. w [...] przez Komendę Miejska Policji w [...] oraz wystąpienia pokontrolnego zasadności i prawidłowości realizacji czynności wyjaśniających oraz postępowań dyscyplinarnych prowadzonych w związku z interwencjami służbowymi podejmowanymi w dniu [...] maja 2017 r. w [...]. Pismem z dnia [...] marca 2023 r. skarżący został wezwany do sprecyzowania żądania. Po sprecyzowaniu przez skarżącego pismem z dnia [...] kwietnia 2023 r., Komendant Wojewódzki Policji w [...] pismem z dnia [...] kwietnia 2023 r. [...] odmówił udostępnienia informacji w zakresie kopii sprawozdania z kontroli "Poprawności wdrożenia Niebieskiej Karty w odniesieni do rodziny B. zam. w [...], przez Komendę Miejska Policji w [...]" z uwagi na zapis wynikający § 3 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22.06.2011 r. w sprawie sposobu i trybu udostępniania materiałów archiwalnych znajdujących się w archiwach wyodrębnionych (Dz.U. Nr 196, poz 1161). Skarżący zakwestionował stanowisko prezentowane w piśmie z dnia [...] kwietnia 2023 r. w tym zakresie i wskazał, iż jest to decyzja administracyjna gdyż spełnia minimalne wymogi art. 107 K.p.a. Skarżący odniósł się również do art. 112 K.p.a. Skarżący podniósł, że z powodu braku umieszczenia w piśmie organu, które w świetle obowiązującego prawa należało uznać za decyzję o odmowie udostępnienia materiałów archiwalnych z Archiwum Komendy Wojewódzkiej Policji w [...], pouczenia co do przysługującego prawa wniesienia odwołania do organu odwoławczego oraz trybie i terminie jej wniesienia, nie miał wiedzy o przysługujących mi uprawnieniach procesowych. Brak właściwego pouczenia o przysługujących środkach zaskarżenia jest dostatecznym uprawdopodobnieniem braku winy w zachowaniu terminu do wniesienia odwołania. Skarżący nie korzystam z usług profesjonalnego pełnomocnika. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm., dalej, jako: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Sądy administracyjne, kierując się kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 pkt 2 P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia kończące postępowanie. Do tej kategorii należy bez wątpienia postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, co wynika z jego istoty (zamknięcie drogi do rozpoznania odwołania) oraz z art. 134 zd. drugie K.p.a. (w brzmieniu: "Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne"). Stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Przedmiotem tak sprawowanej kontroli sądowej jest w niniejszej sprawie postanowienie Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lipca 2025 r. Nr [...] o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Należy jeszcze zaznaczyć, że w sytuacji, gdy skarga dotyczy postanowienia organu administracji, sprawa może zostać rozpoznana przez sąd w postępowaniu uproszczonym (art. 119 pkt 3 P.p.s.a.), na posiedzeniu niejawnym (art. 120 P.p.s.a.) – co też miało miejsce w niniejszej sprawie. Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia zaskarżonego orzeczenia stanowił art. 58 § 1 i 2 K.p.a. zgodnie z którym w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (art. 58 § 1 K.p.a.). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (art. 58 § 2 K.p.a.), przy czym przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne (art. 58 § 3 K.p.a.). Z powołanej regulacji wyraźnie wynika, że organ administracji publicznej jest zobowiązany przywrócić termin do dokonania określonej czynności procesowej, gdy zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: (a) uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak winy zostanie uprawdopodobniony; (b) zainteresowany złożył wniosek o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu; (c) zainteresowany dopełnił czynności, dla której określony był termin jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu. Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania powinien zatem powoływać się na okoliczności wskazujące na brak winy skarżącego w uchybieniu terminu, które zapewniają uprawdopodobnienie zasadności tego wniosku. W pierwszej jednak kolejności należy ustalić, iż w danej sprawie wydano decyzję w I instancji, kiedy została ona doręczona stronie oraz, że strona uchybiła terminowi do złożenia odwołania. W tej sprawie, skarżący złożył do KGP, za pośrednictwem Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...], prośbę o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] kwietnia 2023 r. [...]. Jednakże z akt sprawy wynika, że owa "decyzja" jest w istocie pismem Naczelnika Wydziału Bezpieczeństwa Informacji Komendy Wojewódzkiej Policji w [...] z dnia [...] kwietnia 2023 r., [...], stanowiącym pisemną odpowiedź na wniosek skarżącego z dnia [...] kwietnia 2023 r. o udostępnienie informacji w postaci kserokopii sprawozdań z dwóch kontroli przeprowadzonych przez Funkcjonariuszy Wydziału Kontroli Komendy Wojewódzkiej Policji w [...]. Przy ww. piśmie udostępniono skarżącemu kopię jednego sprawozdania, natomiast w zakresie drugiego wyjaśniono, że udostępnienie nie jest możliwe ze względu na § 3 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 czerwca 2011 r. w sprawie sposobu i trybu udostępniania materiałów archiwalnych znajdujących się w archiwach wyodrębnionych (Dz. U. Nr 196 poz. 1161). W ocenie Sądu, wbrew twierdzeniom skarżącego, nie sposób uznać ww. pisma z dnia [...] kwietnia 2023 r., [...] za decyzję administracyjną, gdyż nie zawiera ono wszystkich elementów konstytutywnych decyzji. Otóż niezbędnym elementem prawidłowo wydanej decyzji administracyjnej jest przede wszystkim jej rozstrzygnięcie, a więc władcze ukształtowanie określonego stosunku administracyjnoprawnego, stanowiące "rdzeń" decyzji w postępowaniu administracyjnym. Jest to jeden z tych elementów składowych, bez którego decyzja nie może istnieć. Wskazane pismo tego elementu nie zawiera. Przede wszystkim przy piśmie tym udzielono skarżącemu odpowiedzi na jego wniosek poprzez czynność materialno-techniczną (udostępniono kopię jednego sprawozdania), a nadto pismo w pozostałym zakresie ma charakter wyraźnie informacyjny. Podkreślenia wymaga, że organ nie dokonał odmowy udostępnienia żądanego materiału archiwalnego z powołaniem się na art. 16e ustawy z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach. Chronologia korespondencji między skarżącym, a organem nie potwierdza aby w ogóle wszczęte zostało postępowanie w sprawie odmowy dostępu do materiałów archiwalnych. Pismo z dnia [...] kwietnia 2023 r., [...] stanowi jedną z wielu odpowiedzi na wnioski, prośby i żądania skarżącego kierowane do Naczelnika Wydziału Bezpieczeństwa Informacji Komendy Wojewódzkiej Policji w [...] w latach 2022-2023. Mając powyższe na względzie należało przyjąć, że skoro w sprawie nie wydano decyzji administracyjnej, od której dopuszczalne byłoby złożenie odwołania, to wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od pisma z dnia [...] kwietnia 2023 r., [...] nie mógł skutkować wydaniem pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia. Właściwie też organ przypomniał, że przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z dnia 6 października 1998 r., II CKN 8/98, LEX nr 50679 ). Brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym bądź innych zdrowiem, życiem lub narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe. Osoba zainteresowana powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu (por. B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J.Borkowski. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. C.H.Beck, Warszawa 2004 s. 331). Tym niemniej, zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie żadna argumentacja strony nie mogła doprowadzić do wydania postanowienia o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania skoro – jak wykazano wyżej – nie doszło w sprawie do wydania decyzji administracyjnej, od której możliwe byłoby złożenia odwołania. Wątpliwe jest również w tej sytuacji czy w ogóle celowe było rozpoznawanie wniosku o przywrócenie terminu zawartego w odwołaniu, które jest niedopuszczalne. Sąd uznał jednak, że organ nie naruszył ani przepisów prawa materialnego ani procesowego w stopniu mającym lub mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, dlatego też skargę oddalił. Z tego względu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w myśl art. 119 pkt 3 P.p.s.a.