II SA/Wa 1352/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Dąbrowska, Sędziowie WSA Maria Werpachowska (spr.), Ewa Kwiecińska, , Protokolant starszy specjalista Bogumiła Kobierska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi S.G. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów oddala skargę Decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] Prorektor ds. studentów i jakości kształcenia Uniwersytetu [...], dalej: Prorektor, powołując w podstawie prawnej art. 190 ust. 3 i art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r., poz. 572 ze zm.), dalej: u.p.s.w., art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23.), dalej: k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania S. G., dalej skarżący, od decyzji Dziekana Wydziału Lingwistyki Stosowanej Uniwersytetu [...], dalej: Dziekan) z dnia [...] marca 2016 r. w sprawie skreślenia z listy studentów z powodu nieuzyskania zaliczenia III semestru studiów, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ wskazał, iż Dziekan decyzją z dnia [...] marca 2016 r. skreślił S. G. z listy studentów III semestru studiów stacjonarnych pierwszego stopnia na kierunku studia [...] z powodu nieuzyskania zaliczenia tego semestru studiów, powołując się na przepis art. 190 ust. 2 pkt 2 u.p.s.w. Zgodnie z programem studiów uchwalonym przez Radę Wydziału Lingwistyki Stosowanej, w III semestrze studiów skarżący miał obowiązek zaliczenia m.in. przedmiotów: "Gramatyka historyczna języka [...]", "Gramatyka opisowa języka [...]. Fleksja", "Praktyczna nauka języka [...] - III", "Praktyczna nauka języka [...] - I", "Praktyczna nauka [...] - I" do dnia [...] marca 2016 r. We wskazanym terminie student nie uzyskał zaliczenia ze wskazanych przedmiotów, zatem wobec spełnienia przesłanki z art. 190 ust. 2 pkt 2 u.p.s.w. zaistniała podstawa prawna i faktyczna do skreślenia z listy studentów. Organ nie znalazł jednocześnie podstaw do odstąpienia od wydania przedmiotowej decyzji, gdyż - jak wskazał - w interesie społecznym jest terminowe zaliczanie i rozliczanie etapów nauki przez studentów. Odwołanie od powyższej decyzji złożył S. G.. Wskazał w nim, że przyczyną nieuzyskania zaliczenia z wymienionych przedmiotów była choroba. Wyraził gotowość do przedłożenia stosowanych dokumentów. W sprawie ustalono ponadto, że skarżący został przyjęty po raz pierwszy na studia w roku akademickim 2012/2013. Po sesji zimowej 2012/2013 został skreślony z listy studentów z powodu niezaliczenia etapu studiów. W październiku 2013 r. został ponownie przyjęty na studia i do chwili obecnej zaliczył część przedmiotów z I i II roku studiów. W trakcie powtarzania II roku studiów w roku akademickim 2015/2016 ponownie nie zaliczył wymaganych przedmiotów w sesji egzaminacyjnej. Zgodnie z deklaracją Kierownika Katedry [...], w opinii wykładowców student rzadko bywa na zajęciach, nie wykazuje przy tym zainteresowania wykładanymi przedmiotami. W ocenie Rektora wniesione odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 190 ust. 2 pkt 2 u.p.s.w. kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej może skreślić studenta z listy studentów w przypadku nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie. W niniejszej sprawie podstawą faktyczną zastosowania art. 190 ust. 2 pkt 2 u.p.s.w. jest nieuzyskanie przez S. G. zaliczenia z aż pięciu przedmiotów, tym samym zaistniały w sprawie podstawy faktyczne wypełniające hipotezę wskazanej normy prawnej. Rektor podkreślił, że stosowanie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w sprawie ma, w myśl art. 207 ust. 1 u.p.s.w., charakter jedynie odpowiedni. To odpowiednie stosowanie, polega na zachowaniu przez organ minimum procedury administracyjnej, niezbędnej do załatwienia sprawy oraz zapewnienia gwarancji procesowych wynikających z przepisów k.p.a. Oznacza to, że rozpoznając sprawę Rektor musi uwzględnić interes społeczny i słuszny interes obywateli, bowiem przedmiotowa decyzja jest decyzją uznaniową. Zdaniem Rektora taki proces ważenia interesów został w sprawie dokonany. Zostało wyraźnie wskazane w uzasadnieniu, że organ nie znalazł podstaw do odstąpienia od wydania przedmiotowej decyzji, gdyż w interesie społecznym jest terminowe zaliczanie i rozliczanie etapów nauki przez studentów. W warunkach szkoły wyższej, w interesie społeczności akademickiej, jest to, aby studenci terminowo zaliczali i rozliczali etapy nauki, jak również, aby otrzymywali promocję na kolejny etap nauki dopiero wówczas, gdy opanowali konieczny - minimalny - zakres wiedzy. Przyjmując, że organ powinien odstąpić od skreślenia z listy studentów, a zatem dopuścić promocję na kolejny etap studiów, mimo że student nie opanował odpowiedniego zasobu wiedzy i umiejętności działałby wbrew interesowi społecznemu i godziłby w sprawność procesu dydaktycznego. Ma to szczególne znaczenie na kierunkach związanych z nauką języków obcych, w których nieopanowanie wymaganych języków podważać może zasadność dalszej nauki. Rektor podkreślił, że rozumie argumentację skarżącego związaną z jego stanem zdrowotnym. Zaznaczył jednak, że dla takich przypadków istnieją określone instytucje prawne (np. wniosek o przedłużenie sesji, urlop zdrowotny), z których skarżący bez uzasadnienia nie skorzystał. Wskazał, że w przypadku remisji choroby skarżący może ubiegać się o wznowienie studiów. Jednakże w ustalonym stanie faktycznym S. G. ma istotne problemy z postępem w nauce, które z kolei mogłyby uzasadniać w przyszłości skreślenie na podstawie art. 190 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w., gdyby organ odstąpił od skreślenie w oparciu o art. 190 ust. 2 pkt 2 tej ustawy. Zdaniem organu skarżący ma z pewnością własny interes do dalszej realizacji prawa do nauki, to jednak nie można go uznać za słuszny w rozumieniu art. 7 k.p.a., a tym bardziej za przeważający nad wcześniej wskazanym interesem społecznym. W konsekwencji okoliczności sprawy i interes społeczny przemawiały za skreśleniem skarżącego z listy studentów. Problemy zdrowotne nie mogą uzasadniać zaliczenia studiów i umożliwienia ich kontynuowania osobie, która nie dysponuje wymaganym zasobem wiedzy i umiejętności. Konkludując organ wskazał, że w sprawie spełnione zostały przesłanki faktyczne zastosowania normy art. 190 ust. 2 pkt 2 u.p.s.w. Z tych względów Rektor uznał za zasadne zastosowanie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję jako odpowiadającą prawu. Decyzja Rektora z dnia [...] czerwca 2016 r. stała się przedmiotem skargi wniesionej przez S. G. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której strona wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji, jak też poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] marca 2016 r. i zwrot kosztów postępowania wg norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucił: 1) rażące naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie przyczyn, z powodu których Wydział Lingwistyki uznał, że zwolnienia lekarskie od dnia [...] marca 2016 r. do dnia [...] maja 2016 r. są niewystarczające do wyznaczenia nowego terminu sesji egzaminacyjnej, niedokonanie oceny przestawionego zaświadczenia lekarskiego z dnia [...] kwietnia 2016 r., naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów i nieustalenie wszystkich okoliczności faktycznych, na których powinno być oparte rozstrzygnięcie; 2) rażące naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. 78 § 1 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie zwolnienień lekarskich, a w konsekwencji niewyznaczenie nowego terminu sesji egzaminacyjnej. W uzasadnieniu wskazał, że w dniach [...] – [...] marca 2016 r. odbyła się sesja egzaminacyjna, do której nie mógł przystąpić z uwagi na pogorszenie stanu psychicznego. Skarżący w dniu [...] marca 2016 r. udał się do lekarza psychiatry, który wystawił zwolnienie lekarskie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie jako nieuzasadnionej, podtrzymując stanowisko jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej: P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2). W ocenie Sądu, skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja Prorektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] czerwca 2016 r. utrzymująca w mocy decyzję Dziekana Wydziału Lingwistyki Stosowanej Uniwersytetu [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. o skreśleniu S. G. z listy studentów trzeciego semestru studiów stacjonarnych pierwszego stopnia na kierunku studia [...] - nie naruszają prawa. Podstawą rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie był art. 190 ust. 2 pkt 2 u.p.s.w. Przepis ten stanowi, iż kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej, którym w świetle art. 60 ust. 6 ustawy jest dziekan wydziału, może skreślić studenta z listy studentów w przypadku nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie. Od decyzji wydanych na podstawie art. 190 ust. 1 u.p.s.w. stronie przysługuje odwołanie do rektora uczelni (art. 190 ust. 3). Ponadto przepis art. 207 ust. 1 u.p.s.w. przewiduje, że do decyzji podjętych przez organy uczelni w indywidualnych sprawach studentów stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. W myśl art. 189 w ust. 1 u.p.s.w. student obowiązany jest postępować zgodnie z treścią ślubowania i regulaminem studiów. Przepis ust. 2 tego artykułu wymienia przykładowo obowiązki studenta, zaliczając do nich: uczestniczenie w zajęciach dydaktycznych i organizacyjnych zgodnie z regulaminem studiów (pkt 1), składanie egzaminów, odbywanie praktyk i spełnianie innych wymogów przewidzianych w regulaminie studiów (pkt 2) oraz przestrzeganie przepisów obowiązujących w uczelni (pkt 3). W ocenie Sądu w niniejszej sprawie organy uczelni prawidłowo zastosowały przepis art. 190 ust. 2 pkt 2 u.p.s.w. do sytuacji faktycznej skarżącego. Trafnie uznały bowiem, że, istnieją podstawy do skreślenia skarżącego z listy studentów z powodu nieuzyskania zaliczenia III semestru studiów. Zaznaczyć należy, że wydawana na podstawie art. 190 ust. 2 pkt 2 u.p.s.w. decyzja o skreśleniu z listy studentów na charakter uznaniowy, gdyż ustawodawca posłużył się w niej zwrotem "może skreślić studenta z listy studentów". Tym samym kwestia skreślenia z listy studentów z ww. przyczyny została pozostawiona ocenie samych organów uczelni. Decyzje oparte na uznaniu administracyjnym podlegają kontroli zgodności z prawem sprawowanej przez sąd administracyjny pod kątem dopuszczalności ich wydania, możliwości przekroczenia granic swobodnego uznania oraz uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami (J. Borkowski, [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2011 r., str. 424-425). W utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że uznaniowy charakter decyzji o skreśleniu z listy studentów nakłada na organ szczególny obowiązek zgromadzenia i wszechstronnego zbadania materiału dowodowego oraz przekonującego uzasadnienia takiej decyzji dla strony zainteresowanej. Z uzasadnienia decyzji uznaniowej powinno wynikać, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Niedopuszczalne jest uchylanie się od oceny zarzutów podnoszonych przez stronę, natomiast organ w przypadku rozstrzygnięcia negatywnego dla strony powinien wykazać, że nie mógł inaczej orzec z uwagi na konkretne okoliczności prawne lub faktyczne (por. wyroki NSA z dnia 20 lipca 2011 r. sygn. akt I OSK 2006/10; z dnia 9 stycznia 2014 r. sygn. akt I OSK 2524/13; publ.: https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Powyższy obowiązek wynika z zasady prawdy obiektywnej, wymogu wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego (art. 7, art. 77 § 1 i 80 k.p.a.) oraz sporządzenia uzasadnienia zgodnie z przesłankami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a. Przepis ten precyzuje, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie decyzji, stanowiące jej obowiązkowy składnik, jest wyrazem prawidłowego przeprowadzenia przez organ procesu rozpoznawczego i dedukcyjnego w zakresie niezbędnym dla rozstrzygnięcia sprawy. Uzasadnienie stanowi integralną część decyzji i jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia, stanowiącego dyspozytywną jej część. Z tego względu motywy decyzji, zwłaszcza wydanej w oparciu o uznanie administracyjne, powinny być tak ujęte, aby strona mogła poznać tok rozumowania poprzedzającego wydanie rozstrzygnięcia oraz zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, jakimi kierował się organ przy załatwianiu sprawy. Wbrew stanowisku skarżącego, uzasadnienie zaskarżonej decyzji zostało sporządzone prawidłowo - zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a. Organ rozważył bowiem wszystkie istotne okoliczności sprawy. Wyczerpująco też przedstawił motywy jakimi kierował się podejmując zaskarżone rozstrzygnięcie. Jednocześnie, zgodnie z dyspozycją art. 7 k.p.a., rozważył interes społeczny, rozumiany też jako dobro społeczności akademickiej, oraz słuszny interes strony -przyznając ostatecznie prymat pierwszemu z nich. Organ stwierdził, iż przesłanka z art. 190 ust. 2 pkt 2 u.p.s.w. została w niniejszej sprawie spełniona, bowiem skarżący nie uzyskał zaliczenia trzeciego semestru studiów na skutek nieotrzymania ocen pozytywnych z pięciu przedmiotów: Gramatyki historycznej języka [...], Gramatyki opisowej języka [...]. Fleksja, Praktycznej nauki języka [...] - III, Praktycznej nauki języka [...] - I i Praktycznej nauki języka [...] – I. Zauważyć należy, że w niniejszej sprawie zarzuty odwołania, jak i skargi koncentrowały się - jak podnosił skarżący – na nieuwzględnieniu zwolnienia lekarskiego od dnia [...] marca 2016 r. do [...] maja 2016 r. i nie wyznaczeniu nowego terminu sesji egzaminacyjnej. Sąd stwierdza, że Dziekan wydając decyzję z dnia [...] marca 2016 r. o skreśleniu z listy studentów nie posiadał wiedzy o chorobie i zwolnieniu lekarskim skarżącego. O faktach tych dowiedział się dopiero z odwołania od przedmiotowej decyzji. Skarżący wcześniej nie informował władz uczelni ani Biura Osób Niepełnosprawnych o swoich problemach zdrowotnych. Okoliczność tę skarżący potwierdził na rozprawie w dniu 13 stycznia 2017 r. Tymczasem to w interesie skarżącego leżało zawiadomienie organów uczelni o ewentualnych problemach, które mogły mieć wpływ na jego wyniki w nauce. Nie uczyniwszy tego w żadnej formie (osobistej rozmowy, czy też pisma skierowanego do władz uczelni), skarżący nie może na obecnym etapie skutecznie zarzucać, że organ nie wziął tych okoliczności pod uwagę. Dziekan nie znalazł też podstaw do zastosowania autokontroli, bowiem w opinii wykładowców Katedry [...] student rzadko bywa na zajęciach, nie wykazuje przy tym zainteresowania wykładanymi przedmiotami (stosowna adnotacja w aktach administracyjnych sprawy oraz w decyzji organu II instancji). Nadto skarżący został po sesji zimowej 2012/2013 skreślony z listy studentów z powodu niezaliczenia etapu studiów. Po ponownym przyjęciu na studia w 2013 r. student zaliczył część przedmiotów z I i II roku, a w trakcie powtarzania II roku w roku akademickim 2015/2016 ponownie nie zaliczył wymaganych przedmiotów. W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie można zgodzić się ze skarżącym, że organ nie wyjaśnił przyczyn, z powodu których nie uwzględnił zwolnienia lekarskiego i nie wyznaczył nowego terminu sesji egzaminacyjnej. Nadto w latach 2013 – 2016 S. G. był dwukrotnie warunkowo dopuszczany do kontynuacji studiów i ponownie nie zaliczył wymaganych egzaminów. Uzasadniając zaskarżoną decyzję w przedmiocie skreślenia skarżącego z listy studentów organ prawidłowo uznał, że skarżący nie zaliczył w terminie do [...] marca 2016 r. pięciu wyżej wskazanych przedmiotów, w konsekwencji nie uzyskał zaliczenia III semestru studiów. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ rozważył przesłanki słusznego interesu skarżącego oraz interesu społecznego zgodnie z art. 7 k.p.a. Wskazał, iż niezaliczenie przez skarżącego etapu studiów w przewidzianym terminie nie wynikało z okoliczności czy też zdarzeń nieprzewidzianych, niezawinionych przez niego, lecz było następstwem nieprzystąpienia w terminie do wymaganych egzaminów. Rektor podkreślił, że rozumie trudną sytuację skarżącego związaną z jego stanem zdrowia, jednak zaznaczył, że dla takich sytuacji istnieją określone instytucje prawne (wniosek o wydłużenie sesji bądź urlop zdrowotny), z których skarżący nie skorzystał. Zdaniem organu, po stronie skarżącego istnieje interes faktyczny w kontynuowaniu nauki, którego jednak nie można utożsamiać ze słusznym interesem strony. Rektor zwrócił przy tym uwagę, że interes społeczny - w niniejszej sprawie rozumiany również jako interes społeczności akademickiej - wymaga, aby naukę na kolejnym etapie studiów kontynuowały osoby, które opanowały wymagany materiał w co najmniej minimalnym stopniu. Dotyczy to w szczególności studiów lingwistycznych, w których nieopanowanie wymaganych języków podważa zasadność dalszej nauki. Organ wskazał również na interes wszystkich członków społeczności akademickiej w kontekście prezentowania przez studentów odpowiedniego poziomu opanowania materiału objętego programem studiów i promocji na kolejny etap studiów dopiero po uzyskaniu koniecznego – minimalnego – zakresu wiedzy. W konsekwencji organ zasadnie uznał, że interes społeczny przeważa na interesem indywidualnym skarżącego. Konkludując Sąd stwierdza, iż organy orzekające w okolicznościach niniejszej sprawy miały podstawy do tego, aby wydać decyzję o skreśleniu skarżącego z listy studentów z przyczyn wskazanych w art. 190 ust. 2 pkt 2 u.p.s.w. Wydając takie rozstrzygnięcie organy nie przekroczyły granic uznania administracyjnego, a wydane decyzje nie noszą znamion dowolności. Motywy działania organu zostały przekonująco wyjaśnione. Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.