II SA/Wa 1353/11
WyrokWSA w Warszawie2011-11-03
Skład orzekający: Przemysław Szustakiewicz, Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Andrzej Kołodziej
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy funkcjonariusz celny może zostać zwolniony ze służby na podstawie art. 105 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej po upływie 12 miesięcy zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych, mimo trwającego postępowania karnego będącego podstawą zawieszenia?Ratio decidendi
Funkcjonariusza celnego można zwolnić ze służby, jeżeli upłynął 12-miesięczny okres zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych i nie ustąpiły przyczyny będące podstawą zawieszenia, nawet jeśli postępowanie karne nie zostało zakończone. Zwolnienie ze służby powoduje wygaśnięcie decyzji o zawieszeniu, a organ musi przestrzegać zasad prawidłowego postępowania administracyjnego, w tym wyczerpująco wyjaśnić stan faktyczny i uzasadnić decyzję. Przesłanki zwolnienia mają charakter uznaniowy, ale podlegają kontroli sądu pod kątem prawidłowości i racjonalności.Stan faktyczny
W. T., funkcjonariusz Służby Celnej, został zawieszony w pełnieniu obowiązków służbowych od 14 stycznia 2009 r. z powodu wszczęcia przeciwko niemu postępowania karnego o przestępstwo umyślne. Zawieszenie było przedłużane do czasu zakończenia postępowania karnego. Po upływie ponad 12 miesięcy zawieszenia, Szef Służby Celnej podjął decyzję o zwolnieniu W. T. ze służby. W. T. zaskarżył decyzję, podnosząc m.in. naruszenie zasady zaufania do państwa i błędne zastosowanie przepisów, wskazując na sprzeczność decyzji o zawieszeniu i zwolnieniu.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Szustakiewicz Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska Sędzia WSA Andrzej Kołodziej (spraw.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Joanna Głowala po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 listopada 2011 r. sprawy ze skargi W. T. na decyzję Szefa Służby Celnej z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze Służby Celnej oddala skargę
Dyrektor Izby Celnej w B. decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2010 r., działając na podstawie art. 105 pkt 10 i art. 188 ust. 2 i ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 133 ze zm.), zwolnił W. T. ze służby w Izbie Celnej w B.– Urząd Celny w Z. z dniem doręczenia decyzji, które nastąpiło 21 grudnia 2010 r.
W uzasadnieniu podał, że na skutek wszczęcia przeciwko funkcjonariuszowi postępowania karnego o przestępstwo popełnione umyślnie, ścigane z oskarżenia publicznego, został on zawieszony w pełnieniu obowiązków służbowych na mocy decyzji Dyrektora Izby Celnej w B. nr [...] z dnia [...] stycznia 2009 r., na okres od 14 stycznia 2009 r. do 14 kwietnia 2009 r. Kolejną decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. przedłużano okres zawieszenia do czasu zakończenia postępowania karnego.
Organ podniósł, że prowadzone przeciwko funkcjonariuszowi śledztwo zostało zakończone skierowaniem w dniu 29 czerwca 2010 r. do Sądu Rejonowego [...] aktu oskarżenia, natomiast pismem z dnia 7 września 2010 r. Sąd ten poinformował, że postępowanie sądowe nie zostało zakończone i nie wyznaczono jeszcze terminu rozprawy. W związku z tym, że W. T. jest zawieszony w pełnieniu obowiązków służbowych od dnia 14 stycznia 2009 r., czyli ponad 12 miesięcy, zawieszenie ma charakter ciągły i związane jest z prowadzonym przeciwko niemu postępowaniem karnym, a przyczyna będąca podstawą zawieszenia nie ustała, wystąpiły przesłanki z art. 105 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej, uzasadniające zwolnienie ze służby.
Organ wskazał też na negatywne konsekwencje długotrwałego zawieszenia wymienionego w pełnieniu obowiązków służbowych dla Służby Celnej, przejawiające się w szczególności dezorganizacją służby.
W odwołaniu od powyższej decyzji, wnosząc o jej uchylenie, W. T. podał, że postawienie mu zarzutów nastąpiło w oparciu o zeznania byłych funkcjonariuszy celnych, którzy przyznali się do dokonania przestępstw korupcyjnych w związku ze służbą i za cenę zeznań pomawiających uzyskali złagodzenie kary. W jego ocenie funkcjonariusz nie może być zwolniony ze służby z powodu opieszałości i błędów innych organów państwowych, gdyż działanie takie jest niedopuszczalne w państwie prawa. Natomiast interes społeczny przemawia za koniecznością dbania o interes Skarbu Państwa i należyte funkcjonowanie Służby Celnej poprzez ochronę funkcjonariuszy przed oszczerstwami i pomówieniami. Podniósł, że nie ma żadnego wpływu na tempo prowadzonego postępowania przygotowawczego i sądowego oraz iż mógłby wykonywać zadania służbowe bez zagrożenia dla dobra postępowania karnego.
Szef Służby Celnej decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 188 ust. 5 ustawy o Służbie Celnej, po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu podał, że w sprawie bezsporny jest upływ dwunastomiesięcznego zawieszenia odwołującego się w pełnieniu obowiązków służbowych oraz okoliczność, iż przyczyna zawieszenia go w pełnieniu obowiązków służbowych nie ustała, a zatem spełnione zostały przesłanki wymagane przepisem art. 105 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej do fakultatywnego zwolnienia ze służby. Stwierdził za organem I instancji, że zawieszenie w obowiązkach służbowych poprzez "blokadę etatu", związaną z jednoczesnym odsunięciem od wykonywania czynności służbowych, powoduje utrudnienie w organizacji pracy w Izbie Celnej w B. oraz podległych jednostkach organizacyjnych. Istniejące niedobory kadrowe w stosunku do planowanej obsady, faktycznie uległy dodatkowemu zwiększeniu wskutek zawieszenia funkcjonariuszy w obowiązkach służbowych. Braki kadrowe spowodowały, że jeden funkcjonariusz musiał pełnić obowiązki służbowe na dwóch lub więcej stanowiskach, co z kolei wpływało na tempo i jakość odpraw celnych. Wiązało się to z powstawaniem kolejek, skargami podróżnych i kierowców oraz interwencjami innych służb.
Organ wskazał również, że braki kadrowe doprowadziły do skumulowania wypracowanych nadgodzin w poszczególnych oddziałach celnych oraz spowodowały konieczność przesuwania urlopów wypoczynkowych, ponadto trudna sytuacja kadrowa Urzędu Celnego [...] zmusiła Dyrektora Izby Celnej w B. do delegowania od połowy 2010 r. do pełnienia służby w ww. urzędzie – Oddział Celny w D., funkcjonariuszy celnych z różnych komórek wewnętrznych Urzędu Celnego w L.
Powołał się w tym kontekście na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 stycznia 2008 r. (I OSK 319/07), w świetle którego długotrwałe, powtarzające się nieobecności funkcjonariusza w służbie mogą mieć istotne znaczenie przy ustalaniu zagrożenia dla dobra służby. Dodatkowo zaś wskazał, że przepisy ustawy o Służbie Celnej nie przewidują możliwości pełnienia służby przez innego funkcjonariusza, który przyjmowany byłby na zastępstwo funkcjonariusza nie mogącego pełnić służby.
Szef Służby Celnej nie zgodził się z zarzucaną w odwołaniu dowolnością działań organu I instancji, bowiem w sytuacji trwającego ponad 22 miesiące okresu zawieszenia w czynnościach służbowych oraz w zestawieniu z wykazanymi przez ten organ problemami kadrowo-organizacyjnymi, zaskarżone rozstrzygnięcie było zasadne i celowe. Ponadto stwierdził, wbrew twierdzeniom funkcjonariusza, że Dyrektor Izby Celnej w B. przeprowadził wystarczające postępowanie dowodowe, gdyż w myśl art. 7 i 77 § 1 k.p.a., podjął wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. W sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy, a swoje rozstrzygnięcie właściwie uzasadnił.
Organ odwoławczy podniósł, że w interesie społecznym leży, by czynności celne były wykonywane, zaś stan zawieszenia funkcjonariusza bezsprzecznie ogranicza zakres takich czynności. Ponadto niemożliwe jest powierzenie odwołującemu się innych obowiązków służbowych, skoro ustawodawca, kierując się interesem społecznym uznał, iż funkcjonariusz celny powinien zostać zawieszony w pełnieniu obowiązków w związku z wszczęciem przeciwko niemu postępowania karnego w sprawie o przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego.
W ocenie Szefa Służby Celnej nie mają w sprawie znaczenia argumenty zainteresowanego świadczące o braku nieprawidłowości w wykonywaniu obowiązków służbowych, ponieważ przedmiotem oceny w postępowaniu dotyczącym zwolnienia ze służby na podstawie art. 105 pkt 10 ustawy Służbie Celnej, nie jest sposób pełnienia służby przez funkcjonariusza, lecz skutki długotrwałego zawieszenia funkcjonariusza w czynnościach służbowych dla służby.
Organ stwierdził również, że celem regulacji zawartych w ustawie jest wzmożona stabilność zatrudnienia, lecz rodzaj wykonywanych przez Służbę Celną zadań powoduje, iż niemożliwe jest zawsze przedkładanie ochrony zatrudnienia nad konieczność realizowania przez Służbę Celną powierzonych jej zadań państwa. Zwrócił też uwagę na przepis art. 109 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej, gwarantujący funkcjonariuszowi powrót do służby przy spełnieniu określonych w nim warunków.
Odnosząc się do powołanego przez odwołującego się przepisu art. 108 ustawy o Służbie Celnej, organ wskazał, że długotrwałość postępowań karnych, niezależna od funkcjonariusza i ewentualne trudności związane z powrotem do służby i uzyskaniem odszkodowania, nie mogą mieć wpływu na treść rozstrzygnięcia. W odniesieniu natomiast do zarzutu naruszenia art. 110 k.p.a. wyjaśnił, iż byt prawny decyzji zawieszającej w pełnieniu obowiązków służbowych jest zależny od bytu stosunku służbowego, tak więc w sytuacji zwolnienia ze służby, wygasają wszelkie decyzje dotyczące innych kwestii z tym stosunkiem związanych, w tym decyzja o zawieszeniu w pełnieniu obowiązków służbowych.
W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pełnomocnik W. T. zarzucił jej:
I. Rażące naruszenie przepisów prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 105 pkt 10 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej w zw. z art. 23 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej, poprzez:
1. błędne jego zastosowanie i wydanie zaskarżonej decyzji, mimo że w obrocie prawnym istniała decyzja Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] kwietnia 2009 r. o przedłużeniu okresu zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych do czasu zakończenia postępowania karnego, co narusza zasadę zaufania obywateli do państwa,
2. wydanie zaskarżonej decyzji z przekroczeniem granic uznania administracyjnego, ewentualnie:
3. błędną wykładnię i uznanie, że zwolnienie ze służby w trybie art. 105 pkt 10 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, może nastąpić, mimo zawieszenia funkcjonariusza w pełnieniu obowiązków służbowych do czasu zakończenia postępowania karnego i dalszego istnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku", wskazanej w przepisie art. 23 ust. 3 ustawy z dnia 24 lipca 1994 r. o Służbie Celnej.
Wskutek powyższego wydanie decyzji nastąpiło z naruszeniem praw podmiotowych skarżącego, wynikających z decyzji o zawieszeniu w wykonywaniu obowiązków służbowych, ewentualnie (na wypadek, gdyby Sąd uznał, iż nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego,
II. Naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy.
1. art. 6, art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez:
a) ograniczenie się organu do wykorzystania schematu uzasadniania z innych, podobnych postępowań i stwierdzenia, iż z analizy materiału dowodowego wynika, że Dyrektor Izby Celnej w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy bez jakiegokolwiek wskazania przez organ administracji publicznej, na jakich to dowodach oparł swoje rozstrzygnięcie, dlaczego odmówił wiarygodności i mocy dowodowej przedstawionym przez stronę skarżącą dowodom,
b) brak rozważenia wszystkich okoliczności mogących mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia oraz błędne uzasadnienie wydanej decyzji, w szczególności w zakresie elementów dotyczących uznania administracyjnego,
c) brak udowodnienia, że wskazywany jako przyczyna zwolnienia fakt "blokowania etatów" stanowi rzeczywisty i racjonalny powód zwolnienia, a nadto brak rozważenia w tym aspekcie słusznego interesu skarżącego,
2. art. 15 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 i 2 k.p.a., poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności, polegające na ograniczeniu rozpatrzenia odwołania do częściowej oceny zasadności zarzutów podniesionych w stosunku do decyzji organu pierwszej instancji, a przez to uchylenie się od kontroli instancyjnej i pozbawienie strony możliwości merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy,
3. art. 7 k.p.a. poprzez brak realizacji zasady proporcjonalności. Organ nie realizował uznania administracyjnego w sposób odpowiadający uzasadnionemu interesowi obywatela, podczas gdy działając na podstawie przepisów prawa materialnego, przewidujących uznaniowy charakter rozstrzygnięcia, jest obowiązany załatwić sprawę w sposób zgodny ze słusznym interesem obywatela, jeśli nie stoi na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organu administracji wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków,
4. art. 130 § 1 i 2 oraz art. 108 § 1 k.p.a. poprzez pominięcie faktu naruszenia przez organ I instancji zasady niewykonalności decyzji nieostatecznych, tj. dokonanie zwolnienia strony ze służby celnej z dniem doręczenia decyzji nieostatecznej.
Z uwagi na powyższe uchybienia wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz uchylenie decyzji organu I instancji, a nadto zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu podniósł w szczególności, że organ w niniejszej sprawie, stosując przepis art. 105 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej, nie realizował swej kompetencji w zakresie obowiązków wynikających z uznania administracyjnego, tym samym nie realizował tego upoważnienia co do istoty. Organ instrumentalnie wybrał i zastosował wskazany przepis, uznając go za uprawnienie do samowoli, bez zachowania elementarnych warunków formalnych podejmowania decyzji uznaniowej. Tym samym nastąpiło przekroczenie normy celu i zadań postawionych przed organem w normie upoważniającej. Pełnomocnik skarżącego wskazał również, że wydając decyzję o zwolnieniu skarżącego ze służby, organ I instancji wydał decyzję, która jest w sposób oczywisty sprzeczna z treścią decyzji o przedłużeniu okresu zawieszenia. Toczące się postępowanie karne bowiem, nie zostało zakończone, a w efekcie w obrocie prawnym istnieją dwie sprzeczne w treści decyzje – jedna zawieszająca funkcjonariusza w czynnościach służbowych do czasu zakończenia postępowania karnego oraz druga o zwolnieniu ze służby. Decyzja o przedłużeniu zawieszenia nie została wykonana, nie wygasła (zawieszenie nie trwało do zakończenia postępowania karnego), nie została uchylona, lecz nadal znajduje się w obrocie prawnym.
Zdaniem wnoszącego skargę, celem przepisu art. 105 pkt 10 o Służbie Celnej z całą pewnością nie jest sankcjonowanie zawieszonego funkcjonariusza, który objęty jest domniemaniem niewinności. Takie działanie organu II instancji narusza wprost wywodzoną z art. 2 Konstytucji RP, zasadę pewności prawa oraz zasadę zaufania obywateli do państwa.
W odpowiedzi na skargę Szef Służby Celnej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał w całości swoje dotychczasowe stanowisko faktyczne oraz prawne. Odniósł się ponadto do zarzutów skargi, nie podzielając argumentacji przytoczonej na ich poparcie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie.
Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji jest przepis art. 105 pkt 10 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168. poz. 1323 ze zm.). zgodnie z którym funkcjonariusza celnego można zwolnić ze służby w przypadku upływu 12 miesięcy okresu zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych, jeżeli nie ustąpiły przyczyny będące podstawą zawieszenia. Niewątpliwie decyzja wydawana na tej podstawie ma charakter uznaniowy, co nie oznacza jednak pozostawienia organowi całkowitej i niekontrolowanej swobody w tym zakresie. Granice uznaniowości wyznaczają bowiem z jednej strony przesłanki zwolnienia zawarte w powołanym przepisie art. 105 pkt 10, z drugiej zaś przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98. poz. 1071 ze zm.), ustanawiające reguły prowadzenia prawidłowego postępowania administracyjnego.
Tak więc organy Służby Celnej podejmując decyzję administracyjną o zwolnieniu funkcjonariusza ze służby na podstawie art. 105 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej, są w szczególności zobowiązane do przestrzegania zasady dochodzenia do prawdy materialnej (art. 7 k.p.a.), a więc do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Winny też w sposób należyty i wyczerpujący informować strony o okolicznościach faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 k.p.a.). Muszą wreszcie wyczerpująco zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały materiał dowodowy (art. 77 §1 i art. 80 k.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie stosownie do wymogów określonych w art. 107 §3 k.p.a.
Organy orzekające w niniejszej sprawie nie uchybiły wskazanym regulacjom. Bezsporne jest bowiem, że Dyrektor Izby Celnej w B. decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2009 r., zawiesił W. T. w pełnieniu obowiązków służbowych na okres od 14 stycznia 2009 r. do 14 kwietnia 2009 r. w związku z wszczęciem przeciwko niemu postępowania karnego o przestępstwo popełnione umyślnie, ścigane z oskarżenia publicznego.
Następnie zaś decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. ww. organ przedłużył okres zawieszenia do czasu zakończenia przeciwko skarżącemu postępowania karnego. Nie budzi również wątpliwości okoliczność, iż w dniu 29 czerwca 2010 r. przeciwko skarżącemu został skierowany do Sądu Rejonowego [...] akt oskarżenia, natomiast postępowanie karne przed sądem nie zostało zakończone i nie wyznaczono jeszcze rozprawy, co wynika z pisma Sądu Rejonowego [...] z dnia 7 września 2010 r.
Zostały zatem spełnione przesłanki fakultatywnego zwolnienia funkcjonariusza Służby Celnej ze służby, określone w art. 105 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej. Bezspornie bowiem upłynął dwunastomiesięczny okres zawieszenia skarżącego w pełnieniu obowiązków służbowych oraz nie ustąpiły przyczyny będące podstawą zawieszenia toczącego się postępowania karnego.
Stąd też zarzut błędnego zastosowania powyższego przepisu, w przypadku istnienia w obrocie prawnym decyzji Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] kwietnia 2009 r. o przedłużeniu zawieszenia skarżącego w pełnieniu obowiązków służbowych do czasu zakończenia postępowania karnego, wydanej na podstawie art. 23 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (Dz. U. z 2004 r. Nr 156, poz. 1641 ze zm.), nie jest uzasadniony. Już z samej treści przepisu art. 105 pkt 10 wynika, że zwolnić można funkcjonariusza, jeżeli nie ustąpiły przyczyny będące podstawą zawieszenia. Chodzi zatem bezdyskusyjnie o sytuację, kiedy w obrocie prawnym znajduje się decyzja o zawieszeniu funkcjonariusza w pełnieniu obowiązków służbowych. Brak jest racjonalnych podstaw do innej wykładni powołanego przepisu, natomiast wykładnia zaproponowana przez pełnomocnika skarżącego spowodowałyby w istocie niemożność stosowania powołanego art. 105 pkt 10. Nie jest w związku z tym trafna argumentacja zawarta w skardze o istnieniu w obrocie prawnym sprzecznych decyzji, jednej o zawieszeniu w pełnieniu obowiązków służbowych do czasu zakończenia postępowania karnego, drugiej zaś o zwolnieniu ze służby w trakcie trwania zawieszenia. Oczywistym jest bowiem, że wydanie decyzji zwalniającej ze służby powoduje utratę bytu prawnego decyzji zawieszającej. Powyższe stanowisko potwierdza wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 lutego 2007 r., sygn. akt I OSK 1757/06, Lex nr 344069, w którym Sąd stwierdził, że "Z istoty zawieszenia w czynnościach służbowych wynika bowiem, że instytucja ta powiązana jest z istniejącym stosunkiem służbowym. W momencie zwolnienia ze służby decyzja o zawieszeniu wygasa.".
Nie sposób zgodzić się też w tych okolicznościach z zarzutem wydania decyzji z przekroczeniem określonych w przepisie art. 105 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej, granic uznania administracyjnego.
Nie znajdują również uzasadnienia zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania administracyjnego.
Sąd podziela stanowisko pełnomocnika skarżącego, że organ administracji, działający na podstawie przepisów prawa materialnego, przewidujących uznaniowy charakter rozstrzygnięcia, ma obowiązek, zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej "k.p.a.", załatwić sprawę w sposób zgodny ze słusznym interesem obywateli, jeśli nie stoi na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organu administracji, wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków.
Tym nie mniej podkreślenia wymaga, iż w interesie społecznym leży prawidłowe wykonywanie zadań nałożonych na Służbę Celną, określonych w przepisie art. 1 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej, polegających na zapewnieniu ochrony i bezpieczeństwa celnego Wspólnoty Europejskiej, w tym zgodności z prawem przywozu towarów na ten obszar oraz wywozu towarów z tego obszaru, a także wykonywania obowiązków określonych w przepisach odrębnych, w szczególności w zakresie podatku akcyzowego oraz podatku od gier. Zwrócić też trzeba uwagę na doniosłość prawidłowego wykonywania zadań Służby Celnej w kontekście zapewnienia realizacji zaplanowanych wpływów do budżetu państwa.
Należy wskazać ponadto, że stosunek służbowy funkcjonariusza celnego ma charakter administracyjnoprawny, którego istotą jest m.in. wzmożona stabilność zatrudnienia, na co wielokrotnie zwracał uwagę w swoich orzeczeniach Trybunał Konstytucyjny (por. wyrok TK z dnia 14 grudnia 1999 r., sygn. akt SK 14/98, OTKZV nr 7/1999, poz. 163).
Jednakże sprawowanie służby publicznej nie może być ujmowane w kategoriach tylko przywilejów, a bardziej służby, posłannictwa, roztropnej troski o dobro wspólne itd. Nie ulega wątpliwości, że na osobach pełniących służbę publiczną ciąży szczególny obowiązek troski o dobro wspólne, a idea dobra wspólnego zakłada ofiarność z ich strony, z którą łączyć się mogą kwalifikowane wymagania i odpowiedzialność (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 października 2004 r., sygn. akt K 1/04, OTK ZV nr 9/17/2009, poz. 93).
Interes społeczny, pojmowany jako troska o dobro wspólne, wymaga zapewnienia prawidłowej realizacji zadań nałożonych na Służbę Celną. Natomiast sytuacja, kiedy funkcjonariusz jest zawieszony w wykonywaniu obowiązków służbowych i nie może ich wykonywać, powoduje dezorganizację służby oraz konieczność wykonywania przepisanych mu zadań przez innych funkcjonariuszy jako czynności dodatkowych. Sąd podziela w tym zakresie argumentację organów administracji celnej, popartą szczegółowymi analizami etatowymi.
Istotna jest przy tym okoliczność, iż w przypadku zawieszenia funkcjonariusza w pełnieniu obowiązków służbowych, wbrew twierdzeniom zawartym w skardze, następuje swoista "blokada etatu", gdyż przepisy dotyczące Służby Celnej nie przewidują możliwości zatrudnienia na miejsce funkcjonariusza zawieszonego w pełnieniu obowiązków służbowych innej osoby.
Ważąc interes społeczny oraz słuszny interes funkcjonariusza, należy mieć w niniejszej sprawie na uwadze także charakter przestępstwa, o które został on oskarżony, pozostającego w związku z pełnioną służbą, a polegającego na przyjmowaniu korzyści majątkowych. Jest to przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego i popełnione z winy umyślnej, zaś ustawodawca w takim przypadku przewidział obligatoryjne zawieszenie funkcjonariusza w pełnieniu obowiązków służbowych na okres 3 miesięcy. Intencją ustawodawcy było zatem odsunięcie funkcjonariusza celnego od wykonywania obowiązków służbowych w tym okresie. Zatem taka możliwość istnieje również w sytuacji przedłużenia okresu zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, do czasu zakończenia postępowania karnego.
Nie znajduje uzasadnienia w rozpatrywanej sprawie zarzut naruszenia art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., ponieważ organy w sposób wyczerpujący zebrały i oceniły materiał dowodowy, wskazując dokładnie, jak sytuacja zawieszenia skarżącego oraz innych funkcjonariuszy w pełnieniu obowiązków służbowych, dezorganizuje pracę komórki organizacyjnej, w której pełnią służbę.
O wadliwości zaskarżonej decyzji nie przesądza też podnoszony przez pełnomocnika skarżącego zarzut wykorzystania schematu uzasadnienia z innych podobnych postępowań. Nic nie stoi bowiem na przeszkodzie, by w sprawach, w których stan faktyczny jest analogiczny i dotyczą one funkcjonariuszy pełniących służbę w tych samych lub równorzędnych jednostkach organizacyjnych oraz z tych samych przyczyn zostali zawieszeni w pełnieniu obowiązków, posłużyć się w uzasadnieniach decyzji podobną argumentacją.
Obszerne uzasadnienia tak zaskarżonej decyzji, jak i utrzymanej nią w mocy decyzji Dyrektora Izby Celnej w B., wbrew zarzutom skargi, spełniają wymogi przepisu art. 107 § 3 k.p.a. W szczególności organy wskazały fakty, które uznały za udowodnione oraz dowody, na których się oparły, którym zaś odmówiły mocy dowodowej. Dotyczy to w szczególności podnoszonych kwestii dotychczasowej nienagannej służby pełnionej przez skarżącego oraz pominięcia zasady domniemania niewinności. Okoliczność bowiem, że skarżący pełnił dotychczas swoją służbę nienagannie, nie ma decydującego znaczenia w sprawie, gdyż w żaden sposób nie może usprawiedliwiać pozostawienia go w służbie wobec ponad 12-miesięcznego i trudnego do przewidzenia zakończenia okresu zawieszenia w wykonywaniu obowiązków służbowych. Natomiast w odniesieniu do kwestii pominięcia zasady domniemania niewinności należy stwierdzić, że nie ma ona zastosowania w sprawie, gdyż to nie od ustalenia winy lub jej braku, lecz od zawieszenia w czynnościach służbowych ponad 12 miesięcy, uzależnione jest zastosowanie art. 105 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej.
Także zarzut naruszenia zasady dwuinstancyjności jest nietrafny, albowiem organ odwoławczy, by nie powielać argumentacji organu pierwszej instancji, w całości ją podtrzymał, a nadto wyczerpująco odniósł się do zarzutów odwołania.
Całkowicie chybiony jest też zarzut naruszenia art. 130 § 11 i § 2 oraz art. 108 § 1 k.p.a., poprzez pominięcie faktu naruszenia przez organ I instancji zasady niewykonalności decyzji nieostatecznych.
Uszła bowiem uwadze pełnomocnikowi skarżącego regulacja zawarta w przepisie art. 188 ust. 4 ustawy o Służbie Celnej, zgodnie z którą złożenie wniosków, o których mowa w ust. 1 i ust. 3 oraz odwołania, o którym mowa w ust. 2, nie wstrzymuje wykonania decyzji.
Oznacza to, że decyzja w sprawie zwolnienia ze służby, wydana na podstawie art. 105 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej, jest natychmiast wykonalna, natomiast przepis art. 188 ust. 4 tej ustawy jest lex specialis w stosunku do art. 130 § 1 k.p.a.
Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło