II SA/Wa 1361/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Werpachowska, Sędzia WSA Eugeniusz Wasilewski (spr.), Asesor WSA Jarosław Trelka, Protokolant Magda Magdoń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 października 2006 r. sprawy ze skargi K. M. na orzeczenie Komisji Do Spraw Służby Zastępczej z dnia [...] maja 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przeznaczenia do odbywania służby zastępczej oddala skargę Poborowy K. M. w dniu [...] lutego 2006 r. złożył wniosek o przeznaczenie go do służby zastępczej. Wskazał w nim, iż nie akceptuje przemocy, prowadzenia wojen. Pragnie wypełniać swój obowiązek wobec Ojczyzny w formacji, która niesie pomoc ludziom. Obawia się prześladowania ze strony kolegów w koszarach wojskowych z powodu wyznawanych poglądów i niskiego wzrostu. Utrzymuje kontakty ze Świadkami Jehowy, podziela ich doktrynę religijną i w przyszłości zamierza ją wyznawać. Orzeczeniem z dnia [...] maja 2006 r. Komisja Wojewódzka do Spraw Służby Zastępczej w B., działając na podstawie art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o służbie zastępczej (Dz. U. Nr 223, poz. 2217 ze zm.), odmówiła przeznaczenia K. M. do służby zastępczej. Zdaniem Komisji, K. M. nie przedstawił argumentów, które pozwoliłyby uznać, że poborowy posiada głęboko ugruntowane zasady światopoglądowe lub moralne, niepozwalające mu na odbywanie służby wojskowej. Przed Komisją poborowy przyznał, że nie należy do żadnej organizacji pacyfistycznej, ani organizacji charytatywnych, gdzie poprzez swoje zaangażowanie na rzecz potrzebujących dawałby wyraz głoszonym poglądom i wyznawanym zasadom. Komisja nie stwierdziła, aby w konkretnym przypadku istniał rzeczywisty konflikt pomiędzy obywatelską powinnością obrony Ojczyzny, a obywatelskim prawem do wolności sumienia, wyznania i przekonań. Po rozpatrzeniu odwołania K. M., w którym wskazywał na związki ze Świadkami Jehowy i solidaryzowanie się z ich przekonaniami, Komisja do Spraw Służby Zastępczej orzeczeniem nr [...] z dnia [...] maja 2006 r. utrzymała w mocy orzeczenie organu I instancji. Komisja stwierdziła, że samo werbalne oświadczenie, że odwołujący się nie akceptuje wojen, niepoparte jakimkolwiek działaniem, nie daje podstaw do uznania, iż twierdzenia o wyznawanych poglądach są zgodne z rzeczywistością, a nie tylko zbiorem haseł podanych na użytek postępowania w sprawie. Odwołanie się do przekonań religijnych wymaga nie tylko bliższego określenia wyznawanego systemu religijnego, wskazania jego rzeczywistych związków z tym wyznaniem. Poborowy tego nie uczynił, gdyż nie można za takie uznać samo oświadczenie, iż ma zamiar wstąpić do Świadków Jehowy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie K. M. uznał powyższe orzeczenie za krzywdzące i wskazał, iż przedstawił argumenty uzasadniające wniosek. W odpowiedzi na skargę organu wniósł o jej oddalenie i powtórzył argumenty zawarte w zaskarżonym orzeczeniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. przepisami prawa obowiązującego w dniu podjęcia zaskarżonego aktu lub czynności. Skarga analizowana w aspekcie tych podstaw nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Zasady przeznaczania do służby zastępczej, kierowania do jej odbycia oraz odbywania służby zastępczej przez podlegających obowiązkowi służby wojskowej, którym przekonania religijne lub wyznawane zasady moralne nie pozwalają na pełnienie tej służby określone zostały w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o służbie zastępczej (Dz. U. Nr 223, poz. 2217). Postępowanie w sprawie przeznaczenia do odbywania służby zastępczej wszczynane jest na wniosek poborowego, który został na podstawie przepisów ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej przeznaczony do odbywania zasadniczej służby wojskowej albo przeszkolenia wojskowego (art. 11 ust. 1 ustawy o służbie zastępczej). Stosownie do ust. 2 powołanego przepisu, wniosek poborowego powinien w szczególności zawierać: 1. oświadczenie o wyznawanych przekonaniach religijnych, 2. wskazanie w wyznawanej doktrynie religijnej podstawy wyłączającej możliwość odbywania służby wojskowej oraz wykazać rzeczywiste związki z wyznawaną doktryną religijną lub wskazać wyznawane zasady moralne, które pozostają w sprzeczności z obowiązkami żołnierza odbywającego służbę wojskową. Wniosek ten wymaga zatem, poza oświadczeniem we wskazanym zakresie, również uzasadnienia. Ustawodawca nie przewiduje skierowania do odbywania służby zastępczej jako prostego następstwa zgłoszonego przez poborowego żądania, popartego jedynie oświadczeniem, że zasady moralne lub przekonania religijne nie pozwalają mu na odbywanie zasadniczej służby wojskowej. Poborowy musi, zgodnie z powołanym wyżej art. 11 ust. 2 ustawy o służbie zastępczej, wykazać związek między tymi przekonaniami, czy wyznawanymi zasadami moralnymi, a niemożliwością odbycia zasadniczej służby wojskowej bez sprzeniewierzenia się tym przekonaniom bądź zasadom. Uzasadnienie poborowego musi przekonać organy powołane do rozstrzygania we wskazanym wyżej zakresie. Zwolnienie od obowiązku służby wojskowej – bo do tego w istocie prowadzi pozytywne rozpatrzenie wniosku poborowego – i skierowanie do służby zastępczej uzasadniać mogą tylko przekonania głęboko utrwalone, należące do podstawowych wyznaczników postawy poborowego. W toku postępowania skarżący nie przedstawił takich przekonań religijnych ani wyznawanych zasad moralnych, które wyłączałyby możliwość odbywania służby wojskowej. Zgodzić się należy ze stanowiskiem Komisji do Spraw Służby Zastępczej, iż samo werbalne oświadczenie poborowego, że nie akceptuje przemocy i wojen nie daje podstaw do uznania za przekonywujące uzasadnienie wniosku o skierowanie do odbywania służby zastępczej w świetle ustawowych przesłanek warunkujących to skierowanie. Odwołanie się do przekonań religijnych wymaga, zgodnie z art. 11 ust. 1 powołanej ustawy o służbie zastępczej, wskazania w wyznawanej doktrynie religijnej podstawy wyłączającej możliwość odbywania służby wojskowej oraz wykazywania rzeczywistych związków z wyznawaną doktryną religijną. Skarżący tych przesłanek nie wykazał. Trudno też uznać za zasadny argument, że w warunkach służby wojskowej będzie narażony na szykany. Warunki pełnienia służby wojskowej nie są w świetle ustawy przesłankami przeznaczenia do służby zastępczej. Zdaniem Sądu, orzekające w sprawie Komisje do Spraw Służby Zastępczej prawidłowo oceniły argumenty podane przez poborowego i zasadnie uznały, iż nie dają one podstaw do uwzględnienia wniosku. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art.. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w wyroku.