II SA/Wa 1362/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bronisław Szydło, Sędziowie WSA Adam Lipiński, Eugeniusz Wasilewski (spr.), Protokolant Łukasz Mazur, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 marca 2007 r. sprawy ze skargi P.W. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] maja 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia pożyczki z Funduszu Pracy oddala skargę Wojewoda Mazowiecki decyzją z dnia [...] maja 2006 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 10 ust. 2 pkt. 6 i ust. 4 pkt 2 oraz art. 139 ust. 5 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2004 r. Nr 99, poz. 1001 z późn. zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania P.W. od decyzji Starosty Powiatu M. z dnia [...] kwietnia 2006 r. znak: [...], orzekającej o odmowie umorzenia pozostałej do spłaty pożyczki w wysokości 14277,85 zł wraz z należnymi odsetkami, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podał, iż P.W. w dniu 4 czerwca 2003 r. otrzymał pożyczkę z Funduszu Pracy (umowa pożyczki nr [...]) w kwocie 30000,00 zł, z przeznaczeniem na podjęcie i prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie: stacja tankowania auto-gazem, sprzedaż butli z gazem, handel art. motoryzacyjnymi i przemysłowymi oraz sprzedaż przestrzennych powierzchni reklamowych w miejscowości R. ul. [...] Dnia 26 października 2005 r. pożyczkobiorca zwrócił się o umorzenie niespłaconej części pożyczki z uwagi na trudną sytuację zawodową. Starosta Powiatu M. decyzją z dnia [...] listopada 2005 r. odmówił umorzenia pozostałej do spłaty pożyczki. W wyniku odwołania zainteresowanego Wojewoda Mazowiecki, decyzją z dnia [...] grudnia 2005 r., uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Kolejną decyzją z dnia [...] kwietnia 2006 r. znak: [...] Starosta Powiatu M. orzekł o odmowie umorzenia pozostałej do spłaty pożyczki w wysokości 14277,85 zł wraz z odsetkami. Od decyzji tej P.W. złożył odwołanie, które jednakże, w ocenie Wojewody Mazowieckiego, nie jest zasadne. W myśl art. 139 ust. 5 powołanej wyżej ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, pożyczki z Funduszu Pracy otrzymane na podstawie umów zawartych przed dniem wejścia w życie ustawy podlegają umorzeniu, rozłożeniu na raty, odroczeniu terminu spłaty na zasadach określonych w przepisach dotychczasowych. Stosownie do art. 18 ust. 4 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, pożyczka dla osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2, może być umorzona na wniosek pożyczkobiorcy przez starostę do wysokości 50%, pod warunkiem prowadzenia działalności przez okres co najmniej 24 miesięcy oraz spełnieniu innych warunków określonych w umowie. Bezspornym w sprawie jest, iż P.W. nie spełnił warunków określonych w umowie pożyczki z dnia 4 czerwca 2003 r., a niedopełnienie warunków umownych wyłącza możliwość umorzenia pożyczki, zgodnie z cyt. wyżej przepisem ustawy. Zgodnie zaś z art. 18 ust. 4a powołanej ustawy, starosta może odroczyć termin spłaty, rozłożyć na raty albo po zasięgnięciu opinii powiatowej rady zatrudnienia umorzyć w całości lub w części pożyczkę, o której mowa w ust. 1. jeżeli: 1) w wyniku postępowania egzekucyjnego lub na podstawie innych okoliczności lub dokumentów stwierdzono, że pożyczkobiorca nie posiada majątku, z którego można dochodzić należności; 2) w wyniku egzekucji pożyczkobiorca lub osoba pozostająca na jego utrzymaniu byłyby pozbawione niezbędnych środków utrzymania; 3) pożyczkobiorca zmarł, nie pozostawiając majątku, z którego można dochodzić należności; 4) wydatki egzekucyjne będą wyższe od należności; przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykaże, że za umorzeniem przemawiają szczególnie względy gospodarcze lub społeczne. Przepis z art. 18 ust. 4b cyt wyżej ustawy stanowi zaś, iż umorzenie pożyczki, za spłatę której odpowiada solidarnie więcej niż jeden dłużnik, może nastąpić, gdy okoliczności uzasadniające umorzenie, o których mowa w ust. 4a, zachodzą co do wszystkich zobowiązanych. W sprawie organ I instancji zbadał w sposób wyczerpujący sytuację finansową pożyczkobiorcy – P.W. i poręczycieli pożyczki: E. R. A. S. oraz P.W. przedstawioną w wywiadach środowiskowych przeprowadzonych przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej u ww. osób na wniosek Powiatowego Urzędu Pracy. Powiatowy Urząd Pracy wystąpił również w dniu 7 kwietnia 2006 r. do Powiatowej Rady Zatrudnienia, która wydała opinię negatywną w sprawie umorzenia pożyczki P.W. (dowód: wyciąg z Protokołu z posiedzenia Powiatowej Rady Zatrudnienia w dniu 7 kwietnia 2006 r.). Z zebranego materiału wynika, że nie wystąpiły szczególne względy gospodarcze i społeczne uzasadniające umorzenie P. W. pozostałej do spłaty pożyczki. Organ odwoławczy podkreślił również, iż decyzja w przedmiocie umorzenia ma charakter uznaniowy, a zatem Starosta ma możliwość dokonania wyboru pomiędzy uwzględnieniem, a odmową uwzględnienia wniosku o umorzenie pozostałej części pożyczki. W przypadku więc, gdy nie doszło do naruszenia zasad procedury, uchylenie decyzji Starosty może nastąpić tylko w wyjątkowej sytuacji, która nie wystąpiła w przedmiotowej sprawie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie P.W. zarzucił powyższej decyzji naruszenie art. 7, 77 oraz art. 139 Kodeksu postępowania administracyjnego, w myśl którego, jak podał, osoba składająca odwołanie od decyzji nie może być pokrzywdzona. W uzasadnieniu skargi skarżący nie zgodził się ze stwierdzeniem organu, iż nie spełnił warunków określonych w umowie pożyczki, bowiem pożyczkę spożytkował zgodnie z umową, działalność prowadził dłużej niż 24 miesiące, wymagana kwota powyżej 50% pożyczki spłacił i wystąpił o umorzenie niespłaconej jej części. Jedynie nie spełnił § 10 pkt 4 umowy pożyczki, na 16 zawartych w umowie. Ponadto podniósł, iż umowa pożyczki nie została wypowiedziana, a kontrole przeprowadzone w firmie wykazały zgodne z przeznaczeniem wydatkowanie pieniędzy. Zdaniem skarżącego, sprawa została rozpatrzona w sposób mało wnikliwy i organ nie dokonał rzetelnej oceny stanu faktycznego. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Mazowiecki wniósł o jej oddalenie, podkreślając, iż zaskarżona decyzja jest zgodna z obowiązującym stanem prawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Dokonując kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, stwierdzić należy, że nie narusza ona prawa. Wojewoda Mazowiecki, utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję nie pogorszył sytuacji prawnej skarżącego ustalonej w decyzji pierwszej instancji, a tym samym, nie naruszył przepisu art. 139 Kodeksu postępowania administracyjnego. Wniesione odwołanie zobowiązywało organ odwoławczy do kontroli prawidłowości ustaleń i oceny zasadności zastosowania w sprawie wskazanych przepisów prawa materialnego przez Starostę Powiatu M. i przejęte ustalenia i ich prawną ocenę podzielił. Wskazał za organem pierwszej instancji, iż skarżący nie spełnił warunków określonych w umowie pożyczki z dnia 4 czerwca 2003 r., zaś niedopełnienie warunków umownych wyłącza, zgodnie z art. 18 ust. 4 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, możliwość umorzenia pożyczki. Okoliczność ta jest bezsporna, gdyż skarżący przyznaje, także w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, iż nie dopełnił warunków przyjętych w § 10 pkt 4 umowy pożyczki nr [...] który stanowi, iż nie podlega umorzeniu pożyczka, w spłacie której nastąpiło czterokrotne (i więcej) opóźnienie w spłacie rat i odsetek. Pomimo powyższego, organ badał możliwość umorzenia pożyczki na podstawie art. 18 ust. 4a powołanej wyżej ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Zgodnie z tym przepisem, Starosta może odroczyć termin spłaty, rozłożyć na raty albo po zasięgnięciu opinii powiatowej rady zatrudnienia umorzyć w części lub w całości pożyczkę, o której mowa w ust. 1, jeżeli: w wyniku postępowania egzekucyjnego lub na podstawie innych okoliczności lub dokumentów stwierdzono, że pożyczkobiorca nie posiada majątku, z którego można dochodzić należności, w wyniku egzekucji pożyczkobiorca lub osoby pozostające na jego utrzymaniu byłyby pozbawione niezbędnych środków utrzymania; pożyczkobiorca zmarł, nie pozostawiając majątku, z którego można dochodzić należności; wydatki egzekucyjne będą wyższe od należności; przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykaże, że za umorzeniem przemawiają szczególne względy gospodarcze lub społeczne zobowiązanych. Niewątpliwie decyzja wydana przez organ na podstawie tego artykułu ma charakter uznaniowy. Uznanie stwarza organowi administracji publicznej możliwość działania na własną odpowiedzialność, jakkolwiek na podstawie upoważnienia udzielonego przez ustawodawcę. Uznaniowy charakter decyzji nie wyklucza wprawdzie, samo przez się, jej sądowej kontroli, ale oznacza, iż kontrola ta sprowadza się zasadniczo do badania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z zachowaniem przepisów procedury administracyjnej, zarówno przepisów szczegółowych, jak i zasad ogólnych określonych w rozdziale drugim Kodeksu postępowania administracyjnego. W szczególności Sąd kontroluje, czy w toku tego postępowania podjęto wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy zebrano wszystkie dowody w celu ustalenia istnienia bądź nieistnienia ustawowych przesłanek decyzji uznaniowej oraz czy podjęta na ich podstawie decyzja nie wykracza poza granice uznania administracyjnego, czyli czy nie nosi ona cech dowolności. Badaniu podlega zatem to, czy przy wydawaniu zaskarżonej decyzji spełniona została zawarta w art. 7 k.p.a. powinność uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu strony oraz czy respektowana była konstytucyjna zasada równości wobec prawa. Sam wybór rozstrzygnięcia, dokonywany na podstawie kryteriów słuszności i celowości, pozostaje już jednak poza kontrolą sądowo-administracyjną. Sąd administracyjny nie jest władny wkraczać w to uznanie, gdyż wtedy musiałby dokonać oceny zaskarżonej decyzji z punktu widzenia słuszności i celowości, wykraczając poza granice określone w art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Oz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Wojewódzki Sąd Administracyjny, dokonując oceny zaskarżonej decyzji w omówionym wyżej zakresie, nie stwierdził, aby naruszała ona prawo w stopniu uzasadniającym jej wzruszenie. Decyzja uznaniowa może być przez sąd uchylona w wypadkach stwierdzenia, iż została wydana z takim naruszeniem przepisów prawa o postępowaniu lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdyby organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. W ocenie Sądu, w postępowaniu administracyjnym prawidłowo zebrano materiał dowodowy sprawy. Stosownie zaś do art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego, wyjaśniono stan faktyczny sprawy i dokonano wyważenia interesu społecznego ze słusznym interesem skarżącego, dając w ostatecznym rozrachunku prymat interesowi publicznemu, ukierunkowanemu nie tylko na udzielanie pożyczek bezrobotnym z Funduszu Pracy na podjęcie działalności na własny rachunek i ich racjonalne wykorzystanie, ale również na czuwaniu przez organ nad odzyskiwaniem tych funduszy w celu ich racjonalnego wykorzystania przez innych bezrobotnych. Świadczy o tym zapis art. 18 ust. 4 d ustawy, zgodnie z którym, jeżeli pożyczkobiorca nie spłaci w terminie albo w pełnej wysokości rat ustalonych w decyzji, pozostała do spłaty należność staje się natychmiast wymagalna wraz z należnymi odsetkami za zwłokę, w tym również z odsetkami, o których mowa w ust. 4 c. W rozpatrywanej sprawie skarżący, jak wynika z notatki służbowej z dnia 6 marca 2006 r., był zobowiązany do przedstawienia dokumentu z Policji potwierdzającego okoliczności podane we wniosku o umorzenie pożyczki, jednakże takiego dowodu nie przedstawił, a tym samym nie wykazał, iż zmuszony był do zaprzestania działalności z powodu napadu i próby wymuszenia haraczu. Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie wyjaśnił, iż zlikwidowanie stacji było jego wolą i że sprzedał ją za kwotę ok. 8000 zł obecnemu użytkownikowi. W tym stanie rzeczy, dokonując kontroli zaskarżonej decyzji, Sąd uznał, że nie narusza ona prawa i dlatego, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w wyroku.