II SA/Wa 1365/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania Sędziowie WSA Iwona Dąbrowska Janusz Walawski (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Dorota Kwiatkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2014 r. sprawy ze skargi M. T. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia zwrotu równowartości kosztów utrzymania i nauki żołnierza pełniącego służbę kandydacką - oddala skargę - Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 29 maja 2014 r. sygn. akt I OSK 105/13 uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 września 2012 r. sygn. akt II SA/Wa 1097/12, w którym stwierdził nieważność decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sad Administracyjny podał, że przedmiotem prowadzonego przed organem II instancji postępowania była kwestia związana z ustaleniem wysokości i zwrotu równowartości kosztów poniesionych na utrzymanie i naukę byłego żołnierza zawodowego, pełniącego służbę kandydacką. Upoważnionym pracownikiem do podpisania w imieniu Ministra Obrony Narodowej decyzji w II instancji był dyrektor Departamentu Kadr, bądź - w razie jego nieobecności - zastępca Dyrektora Departamentu Kadr. Tym samym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dokonał nieprawidłowej wykładni treści upoważnienia, co w efekcie doprowadziło do nieuprawnionego wniosku o istnieniu podstawy do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 w związku z art. 268a Kpa i wydaniu wadliwego orzeczenia, w sytuacji gdy brak było podstaw do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji. Rektor – [...] w W., na podstawie art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) i art. 11 ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 176, poz. 1242) w związku z art. 134 ust. 1 pkt 9 oraz art. 135 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 z późn. zm.) oraz § 38, § 39 pkt 2 i § 40 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 31 marca 2004 r. w sprawie służby wojskowej kandydatów na żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 66, poz. 614 z późn. zm.), w dniu [...] grudnia 2011 r. wydał decyzję nr [...], którą ustalił do zwrotu przez M. T. równowartość kosztów utrzymania i nauki żołnierza pełniącego służbę kandydacką, zwolnionego ze służby, w kwocie [...] zł, stanowiącą koszty zakwaterowania, umundurowania i wyżywienia oraz innych nieodpłatnych świadczeń pieniężnych i rzeczowych poniesionych przez resort obrony narodowej w związku ze zwolnieniem ze służby kandydackiej. Organ w uzasadnieniu podał, że M. T. decyzją nr [...] Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] kwietnia 2012 r. został zwolniony z czynnej służby wojskowej pełnionej jako służba kandydacka w związku z niespełnieniem wymogów określonych w Regulaminie Studiów [...]. Zgodnie z art. 135 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, w związku z art. 11 ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw, żołnierz pełniący służbę kandydacką jest obowiązany do zwrotu równowartości kosztów zakwaterowania, umundurowania i wyżywienia oraz innych nieodpłatnych świadczeń pieniężnych i rzeczowych otrzymany w związku z nauką w przypadku zwolnienia go ze służby kandydackiej wskutek niespełnienia wymogów określonych w Regulaminie Studiów [...]. Wysokość kwoty stanowiącej równowartość kosztów to suma faktycznie poniesionych kosztów świadczeń w okresie nauki ustalona według stawek obowiązujących w dniu zwolnienia. Minister Obrony Narodowej, po rozpatrzeniu odwołania, na podstawie art. 127 § 1 i 2 i art. 138 § 1 pkt 1 Kpa w związku z pkt 2 ppkt 1 lit. c) upoważnienia nr 41/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 5 sierpnia 2011 r. (Dz. Urz. MON Nr 17, poz. 256), w dniu [...] kwietnia 2012 r. wydał decyzję nr [...], którą utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Minister Obrony Narodowej w uzasadnieniu decyzji podał, że mając na uwadze art. 11 ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 176, poz. 1242), w sprawach dotyczących kosztów nauki kandydatów na żołnierzy zawodowych i żołnierzy zawodowych, w przypadku gdy pobierali naukę przed dniem wejścia w życie ustawy, tj. do dnia 1 stycznia 2008 r., a zwolnienie ze służby nastąpiło po dniu wejścia w życie ustawy, zastosowanie mają przepisy wojskowej ustawy pragmatycznej w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2007 r. M. T. rozpoczął naukę w [...] przed wejściem w życie powołanej ustawy. Na podstawie § 38 pkt 1 oraz § 40 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 31 marca 2004 r. w sprawie służby wojskowej kandydatów na żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750), w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2008 r., żołnierze pełniący służbę kandydacką są zobowiązani do zwrotu równowartości kosztów zakwaterowania, umundurowania i wyżywienia oraz innych nieodpłatnych świadczeń pieniężnych i rzeczowych otrzymanych w związku z nauką w przypadku zwolnienia ich ze służby kandydackiej z przyczyn określonych w art. 134 ust. 1 pkt 1 i 4 - 9 ustawy pragmatycznej (Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 593 z późn. zm.). M. T. na podstawie art. 134 ust. 1 pkt 4 powołanej ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych został zwolniony z czynnej służby wojskowej, pełnionej jako służba kandydacka na żołnierza zawodowego, wskutek niespełnienia wymogów określonych w Regulaminie Studiów. Powołane w odwołaniu przez ww. okoliczności natury osobistej mogą spełniać zdefiniowane w § 41 pkt 2 powołanego rozporządzenia, w brzmieniu obowiązującym do końca 2007 r., przesłanki uzasadniające zwolnienie z obowiązku zwrotu kosztów, rozłożenia kosztów na raty lub odroczenie terminu płatności, jednak kwestie te pozostają poza zakresem prowadzonego w niniejszej sprawie postępowania. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w piśmie z dnia 14 marca 2012 r. należy przede wszystkim wyjaśnić, że organ który podjął w przedmiotowej sprawie korespondencję, działając na podstawie pkt 4 w związku z pkt 2 ppkt 1 lit. c) upoważnienia nr 41/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 5 sierpnia 2011 r. (Dz. Urz. MON Nr 17, poz. 256), jest upoważniony w razie nieobecności Dyrektora Departamentu Kadr MON do podpisywania decyzji administracyjnych, postanowień i innych dokumentów w sprawach, o których mowa w pkt 2 przywołanego upoważnienia. Zastępca Dyrektora Departamentu Kadr MON, w myśl art. 64 § 2 Kpa, wezwał M. T. do sprecyzowania żądania celem określenia przedmiotu ewentualnego, dalszego postępowania przed organem odwoławczym. Nie może zatem znaleźć uzasadnienia argument jego pełnomocnika, że rzeczone postępowanie prowadzone jest przez organ niebędący do tego uprawniony. Zważywszy na fakt, że treść żądania strony została przedstawiona organowi po upływie zakreślonego w tym celu terminu, po uprzednim poinformowaniu strony o konsekwencjach wynikających z jego niedotrzymania, nietrafnym jest również zarzut naruszenia, zdefiniowanych w art. 8 i 9 Kpa, podstawowych zasad postępowania. Należy bowiem wskazać, że zgodnie z art. 63 § 3 Kpa, podanie powinno zawierać m.in. żądanie osoby, od której pochodzi. W razie wątpliwości co do treści żądania, co miało miejsce w przedmiotowej sprawie, sprecyzowanie żądania należy do strony, nie zaś do organu administracji. W ocenie organu odwoławczego, przy wydaniu zaskarżonej decyzji nie został naruszony przez organ prowadzący postępowanie w pierwszej instancji, postulat działania organu na podstawie i w granicach obowiązującego prawa, w związku z czym decyzja wydana przez organ pierwszej instancji jest prawidłowa. M. T., reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r., utrzymującą w mocy decyzję nr [...] Rektora – [...] z dnia [...] grudnia 2011 r., żądając stwierdzenia ich nieważności z powodu rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt 2 Kpa) i zasądzenia na jego rzecz kosztów postępowania. Pełnomocnik skarżącego w uzasadnieniu skargi podniósł, że zaskarżona decyzja została podpisana przez osobę do tego nieuprawnioną i nieposiadającą wymaganego w tym zakresie upoważnienia. Podniósł również, że w dacie wydania decyzji w I i II instancji obowiązek zwrotu równowartości przedmiotowych kosztów poniesionych przez wojsko na utrzymanie i naukę przez byłego kandydata na żołnierza zawodowego musiałaby przewidywać ustawa, a nie przepis upoważnienia Ministra Obrony Narodowej, który pozwala na wydawanie tego rodzaju decyzji wobec byłych kandydatów na żołnierzy zawodowych. Także z tego powodu zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji nie posiadają ustawowego oparcia w normie prawa materialnego i rażąco to prawo naruszają. Minister Obrony Narodowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta co do zasady sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, a więc polega na weryfikacji decyzji organu administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego. Natomiast art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 2700 z późn. zm.) stanowi, że Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Przez ocenę prawną, o której mowa w tym przepisie należy rozumieć osąd o pewnej wartości, a ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, kwestii zastosowania określonego przepisu prawa do wydania takiej, a nie innej decyzji. Nadto stosownie do art. 153 powołanej ustawy, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą ten sąd, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Przedmiotem niniejszej sprawy jest kwestia zwrotu kosztów kształcenia skarżącego w [...] w charakterze kandydata na żołnierza zawodowego, poniesionych przez resort obrony narodowej, w związku z jego zwolnieniem ze służby kandydackiej z przyczyn wskazanych w art. 134 ust. 1 pkt 4 i ust. 4 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.) z powodu niespełnienia wymogów określonych w Regulaminie Studiów. Z akt sprawy wynika, że skarżący studiował w [...] od dnia [...] sierpnia 2007 r. do dnia [...] listopada 2011 r., tj. do dnia zwolnienia ze służby kandydackiej. Zgodnie z art. 11 ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 176, poz. 1242), do spraw dotyczących kosztów nauki kandydatów na żołnierzy zawodowych i żołnierzy zawodowych, w przypadku gdy pobierali naukę przed dniem wejścia w życie ustawy, a zwolnienie ze służby nastąpiło po dniu wejścia w życie ustawy, do obowiązku zwrotu równowartości kosztów poniesionych przez wojsko na jego utrzymanie i naukę stosuje się przepisy dotychczasowe. Ustawa ta weszła w życie z dniem 1 stycznia 2008 r. Oznacza to, że w stanie faktycznym niniejszej sprawy zastosowanie miały wojskowe przepisy pragmatyczne w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2007 r. W myśl art. 135 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.), żołnierze pełniący służbę kandydacką są obowiązani do zwrotu równowartości kosztów zakwaterowania, umundurowania i wyżywienia oraz innych nieodpłatnych świadczeń pieniężnych i rzeczowych, otrzymanych w związku z nauką w przypadku zwolnienia ich ze służby kandydackiej z przyczyn określonych w art. 134 ust. 1 pkt 1 i 4-9. Decyzję o ustaleniu równowartości kosztów, o których mowa w ust. 1, odroczeniu terminu ich zwrotu, rozłożeniu kosztów na raty lub o zwolnieniu żołnierza pełniącego służbę kandydacką z obowiązku ich zwrotu w całości lub części wydaje komendant szkoły wojskowej (ust. 2). Z przepisów tych wynika, że kandydat na żołnierza zawodowego jest obowiązany na podstawie decyzji komendanta szkoły wojskowej do zwrotu równowartości kosztów zakwaterowania, umundurowania i wyżywienia oraz innych nieodpłatnych świadczeń pieniężnych i rzeczowych, otrzymanych w związku z nauką, w przypadku jego zwolnienia ze służby kandydackiej z przyczyn określonych w art. 134 ust. 1 pkt 1 i 4-9. Skarżący został zwolniony ze służby kandydackiej na podstawie art. 134 ust. 1 pkt 4 i ust. 4 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. W sprawie zaistniała więc przesłanka materialna, pozwalająca Rektorowi – [...] do wydania decyzji, ustalającej wobec skarżącego obowiązek zwrotu równowartości kosztów utrzymania i nauki w kwocie [...] zł, stanowiącej koszty zakwaterowania, umundurowania, wyżywienia oraz innych nieodpłatnych świadczeń pieniężnych i rzeczowych, poniesionych przez resort obrony narodowej, w związku z jego zwolnieniem ze służby kandydackiej. W przedmiocie podjętego rozstrzygnięcia powyższa decyzja pozostaje w zgodzie z § 38 ust. 1 - 6 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 31 marca 2004 r. w sprawie służby wojskowej kandydatów na żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 66, poz. 614 ze zm.). Z przepisu tego wynika, że specyfikację równowartości kosztów nauki, w zakresie zakwaterowania, umundurowania, wyżywienia oraz innych nieodpłatnych świadczeń pieniężnych i rzeczowych otrzymanych w związku z nauką, określa załącznik nr 3 do rozporządzenia (ust. 2). Łączne faktycznie poniesione koszty, wynikające z ewidencji księgowej, przelicza się w stosunku do jednego kandydata (ust. 3). Koszty zakwaterowania, umundurowania i wyżywienia oraz innych nieodpłatnych świadczeń pieniężnych i rzeczowych związanych z nauką kandydata ustala się jako sumę faktycznie poniesionych kosztów tych świadczeń w okresie nauki (ust. 4). Okres nauki obejmuje okres od dnia stawienia się w szkole do dnia zwolnienia ze służby kandydackiej, w tym urlopy i usprawiedliwione nieobecności kandydata (ust. 5). Wysokość kwoty stanowiącej równowartość kosztów ustala się według stawek obowiązujących w dniu zwolnienia kandydata ze służby (ust. 6). Stosownie do powyższych regulacji, w osnowie decyzji z dnia [...] grudnia 2011 r. organ określił dokładną kwotę zobowiązania do zwrotu, przedstawiając w załączniku Nr 1 do decyzji, stanowiącym jej integralną część, zestawienie ustalonej równowartości kosztów poniesionych na utrzymanie i naukę skarżącego według specyfikacji równowartości kosztów określonej w załączniku nr 3 do powołanego rozporządzenia. Ustalone zobowiązanie uwzględnia koszty faktycznie poniesione na wyżywienie, zakwaterowanie, umundurowanie i inne nieodpłatne świadczenia pieniężne i rzeczowe dotyczące szkolenia i obejmuje koszty przypadające na jednego żołnierza szkolonego. Zobowiązanie to uwzględnia również coroczną waloryzację kosztów, która następuje w drodze pomnożenia ich równowartości na dzień ukończenia kolejnego roku nauki przez średnioroczny wskaźnik wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem, określony w ustawie budżetowej na dany rok, co wypełnia dyspozycję art. 137 ust. 2 pkt 5 ww. ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Wyliczenia kosztów podlegających waloryzacji dokonano prawidłowo w oparciu o wskaźniki z lat 2007-2011. W takim stanie rzeczy, wydane w sprawie decyzje należy uznać za prawidłowe, zaś zarzuty podniesione w skardze za nieuzasadnione. Kwestia związana z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 2 została rozstrzygnięta w wyroku Naczelnego Sadu Administracyjnego. Wbrew twierdzeniu pełnomocnika skarżącego decyzje mają umocowanie w normach prawa materialnego i które zostały przez organy prawidłowo powołane i zinterpretowane. Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.