II SA/Wa 1367/08

PostanowienieWSA w Warszawie2009-01-23

Skład orzekający: Iwona Malicka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy w sprawie dotyczącej odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku, skarżący jest zwolniony z kosztów sądowych z mocy prawa, a jeśli tak, to czy może również uzyskać prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata?
Ratio decidendi
Skarżący w sprawie dotyczącej odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku jest zwolniony z kosztów sądowych z mocy prawa na podstawie art. 239 pkt 1 lit. e PPSA. Pomimo tego ustawowego zwolnienia, może on ubiegać się o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, jeśli wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Stan faktyczny
Z. Z. złożył skargę na decyzję Prezesa ZUS odmawiającą przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Po odrzuceniu skargi, Z. Z. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, wskazując na trudną sytuację materialną. Organ rozpatrzył wniosek, stwierdzając ustawowe zwolnienie z kosztów sądowych, ale zbadał również przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata.
Rozstrzygnięcie
Przyznano Z. Z. prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie adwokata.

Pełny tekst orzeczenia

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Iwona Malicka po rozpoznaniu w dniu 23 stycznia 2009 r. w Warszawie na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi Z. Z. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2007 r. znak [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku postanawia: przyznać Z. Z. prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie adwokata. Z. Z., po wydaniu w niniejszej sprawie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w dniu 12 grudnia 2008 r. postanowienia o odrzuceniu jego skargi na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2007 r. znak [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku, złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że jest osobą bezrobotną i pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, a jego jedyny dochód stanowi zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 150 zł. Podniósł, że wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu ze względów finansowych. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego oświadczył, że nie korzysta obecnie z pomocy ośrodka pomocy społecznej, wskazał również, że jego żona jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Jednocześnie podał, że mieszka w domu prywatnym, nie płaci czynszu, a na stałe koszty utrzymania składają się wydatki na energię elektryczną - 235 zł, opłaty: za gaz - 44 zł, wywóz śmieci -17 zł oraz 500 zł na opał w zimie (6 miesięcy). Wskazał też, że nie posiada nieruchomości, oszczędności ani przedmiotów wartościowych. Podniósł też, że na leki wydaje około 150 zł, na telefon 50 zł, na środki czystości 50 zł, a na wyżywienie około 700 zł. Do pisma dołączył kopie: faktury VAT za telefon, decyzji o przyznaniu zasiłku pielęgnacyjnego, decyzji o uznaniu żony za osobę bezrobotną bez prawa do zasiłku od dnia 22 grudnia 2008 r., rachunku za energię elektryczną za okres od 14 listopada 2008 do 12 stycznia 2009 r. oraz pisma z Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Na wstępie należy stwierdzić, że - w niniejszym postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie - na Z. Z. nie ciąży obowiązek poniesienia jakichkolwiek kosztów sądowych. Stosownie bowiem do art. 239 pkt 1 lit. e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Przedmiotem skargi Z. Z. jest odmowa przyznania mu przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych świadczenia w drodze wyjątku. Oznacza to, że w niniejszej sprawie skarżący z mocy prawa zwolniony jest całkowicie z obowiązku wnoszenia opłat sądowych, jak i ponoszenia wydatków. Z uwagi na powyższe, rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie jest zbędne i nie podlega ocenie w zakresie przesłanek ustawowych. Natomiast należało zbadać, czy jest zasadny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie, dotyczącym zastępstwa prawnego. Zgodnie z art. 262 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Stosownie do art. 245 § 1 i 3 wskazanej wyżej ustawy, prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie częściowym i obejmować tylko ustanowienie adwokata. Przyznanie tego prawa osobie fizycznej następuje na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy wtedy, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ze złożonego w niniejszej sprawie wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że w chwili obecnej sytuacja materialna skarżącego jest bardzo trudna - gdyż zarówno on sam, jak i jego żona są osobami bezrobotnymi, którym nie przysługuje prawo do zasiłku. Obecnie skarżący otrzymuje jedynie zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153 zł. Skarżący nie wskazał kto ponosi w tej sytuacji koszty związane z utrzymaniem domu, w którym mieszka wraz z żoną, a także kto opłaca inne rachunki, ale ze złożonych przez skarżącego oświadczeń oraz kopii dokumentów wynika, iż nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i żony, a tym samym, że spełnia przesłanki do przyznania pełnomocnika z urzędu. Dlatego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 262 oraz w związku z art. 254 § 1, 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono, jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło