II SA/Wa 137/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Adam Lipiński po rozpoznaniu w dniu 25 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. M. oraz E. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata w sprawie ze skargi W. M. i E. M. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: -odmówić przyznania prawa pomocy- W. M. i E. M. we wnioskach z dnia 8 kwietnia 2014 r. zwrócili się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie radcy prawnego lub adwokata z urzędu. Z treści wniosków uzupełnionych, na wezwanie z dnia 28 kwietnia 2014 r., dokumentami źródłowymi wynika, że wnioskodawcy prowadzą wspólnie gospodarstwo domowe. Źródłem utrzymania rodziny jest renta rodzinna E. M. w wysokości 3.714,65 zł brutto/3.045 zł netto (średnia miesięczna wysokość świadczenia za okres od lutego do marca 2014 r.). Nie posiadają żadnego innego majątku. Z przedstawionych przez skarżących dokumentów źródłowych wynika, że na miesięczne wydatki w gospodarstwie domowym, z wyłączeniem kosztów zakupu żywności i odzieży składają się następujące koszty: • spłata zadłużenia na karcie kredytowej 168 zł, • spłata rat za dokonane zakupy w systemie ratalnym 70,30 zł, • ubezpieczenie 28 zł (kwartalnie 84 zł), • abonament telefoniczny łącznie około 139 zł, • opłaty za mieszkanie 255 zł (skarżący wyjaśnili przy tym, iż opłacają wyłącznie połowę stawki czynszu w związku niedogrzaniem mieszkania). Ponadto z przedstawionej faktury za gaz wynika, że miesięczne obciążenie z tego tytułu wynosi około 100 zł, z tym że w związku z nadpłatą w lutym 2014 r. nie ponieśli z tego tyłu żadnych kosztów. Średni miesięczny koszt energii elektrycznej za okres trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy wynosił 148 zł. Skarżący wskazali również, że wspierają finansowo D. M. kwotą w wysokości 300 zł miesięcznie przez okres 5 miesięcy w roku. Z danych zawartych w urzędowym formularzu PPF oraz wynikających z przedstawionych dokumentów wynika, że W. M. nie pracuje i pozostaje na faktycznym utrzymaniu matki – E. M. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 25 czerwca 2014 r., sygn. akt II SA/Wa 137/14 ustanowiono dla W. M. oraz E. M. radcę prawnego oraz odmówiono zwolnienia od kosztów sądowych. W dniu 4 lipca 2014 r. skarżący wnieśli sprzeciw od powyższego postawienia w zakresie rozstrzygnięcia o odmowie zwolnienia od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r. 270 ze zm.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zaskarżone postanowienie traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do treści art. 246 § 1 powołanej ustawy, prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zaznaczyć przy tym należy, że w związku z tym, iż na rzecz skarżących ustanowiono radcę prawnego, pozostaje do oceny, czy w ramach złożonego wniosku skarżącym należy również przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, w pierwszej kolejności należy zaznaczyć, że generalną zasadą postępowania sądowego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w tym postępowaniu. Każda osoba wszczynająca postępowanie powinna liczyć się z koniecznością poniesienia na ten cel wydatków. Instytucja przyznania prawa pomocy jest rozwiązaniem szczególnym i powinna być stosowana w przypadkach wyjątkowych, wobec osób, których sytuacja materialna i bytowa jest trudna, a odmowa przyznania prawa pomocy uniemożliwiałaby dostęp do sądu. Zawarte w art. 246 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sformułowanie "gdy osoba ta wykaże" oznacza zaś, że na wnoszącym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek udowodnienia, iż znajduje się on w tej szczególnej sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Z treści wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz złożonych dokumentów źródłowych wynika, że skarżący prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Na dochody rodziny składa się renta rodzinna E. M. w średniej wysokości 3.045 zł netto miesięcznie. Natomiast według przedstawionych dokumentów źródłowych oraz złożonych oświadczeń, niezbędne miesięczne wydatki skarżących kształtują się na poziomie 908,30 zł. Skarżący ponoszą również wydatki wynikające z dobrowolnego wsparcia D. M. w wysokości 1 500 zł rocznie (300 miesięcznie przez okres 5 miesięcy). Po odliczeniu niezbędnych wydatków (z wyłączeniem kosztów dobrowolnego "wsparcia" D. M., który to koszt takiego charakteru nie posiada) do dyspozycji skarżących pozostaje kwota ok. 2.136,70 zł. Nawet gdyby przyjąć, że skarżący opłacają czynsz za mieszkanie nie w kwocie 255 zł miesięcznie, a w pełnym wymiarze, który to koszt od 1 czerwca 2014 r. wynosi 671,00 zł. miesięcznie, to ich miesięczne wydatki kształtują się na poziomie 1324, 30 zł. Kwota jaką mogą wówczas dysponować wynosi 1720,70, co daje kwotę 860,35 zł na osobę. O ile zatem skarżący nie są w stanie ponieść kosztów związanych z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika, to ich sytuacja majątkowa pozwala im już na pokrycie kosztów sądowych. Koszty sądowe, jakie skarżący winni uiścić na obecnym etapie postępowania, to 200 zł tytułem wpisu (§ 2 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). W tej sytuacji, w ocenie Sądu, wysokość osiąganych dochodów w gospodarstwie domowym skarżących wskazuje, że są oni w stanie ponieść pełne koszty niniejszego postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oczywistym jest, że konieczność poniesienia kosztów postępowania stanowi obciążenie, które zawsze powoduje określony uszczerbek w majątku strony skarżącej. Sam ten uszczerbek nie uzasadnia jeszcze przyznania prawa pomocy chyba, że strona wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania albo poniesienie pełnych kosztów postępowania spowoduje uszczerbek utrzymania koniecznego strony i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym. Zaznaczyć przy tym należy, że konieczne utrzymanie, o którym mowa w art. 246 § 1 pkt 2 powołanej wyżej ustawy, nie oznacza sytuacji materialnej subiektywnie ocenianej przez wnioskodawcę jako zadawalającej. Chodzi tu o obiektywną możliwość zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, takich jak opłaty za mieszkanie żywność lub lekarstwa. W sytuacji, gdy nie jest możliwe uzyskanie dodatkowych środków finansowych, jak też, gdy poczynienie oszczędności musiałoby odbyć się kosztem wspomnianych koniecznych potrzeb Sąd zobligowany jest przyznać stronie prawo pomocy Takie okoliczności nie zachodzą w niniejszej sprawie. Skarżący posiadają bowiem wystarczające środki, aby ponieść pełne koszty postępowania. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności uznać należy, że skarżący nie wykazali, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Z tych względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono, jak w sentencji.