II SA/Wa 1370/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Anna Mierzejewska Sędzia WSA – Adam Lipiński Sędzia WSA – Stanisław Marek Pietras (spraw.) Protokolant – starszy sekretarz sądowy Sylwia Mikuła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lutego 2015 r. sprawy ze skargi E. O. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów – oddala skargę – Dziekan Wydziału [...] Uniwersytetu [...] decyzją z dnia [...] października 2013 r. (bez numeru), działając na podstawie art. 190 ust. 2 pkt 2 i art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 572 ze zm.) i art. 104 k.p.a., skreślił skarżącą E. U. O. z listy studentów drugiego roku, filologia [...], pierwszego stopnia, stacjonarne, Instytut [...] z powodu niezaliczenia drugiego roku studiów. W uzasadnieniu podał, że zgodnie z programem studiów, na II roku studiów skarżąca miała obowiązek zaliczenia przedmiotu Praktyczna Nauka Języka [...] w terminie do dnia 15 września 2013 r. i ponieważ we wskazanym terminie nie uzyskała pozytywnej oceny oraz nie złożyła wniosku o powtarzanie etapu, zatem nie uzyskała zaliczenia roku studiów. W odwołaniu z dnia [...] lutego 2013 r. do Rektora Uniwersytetu [...], skarżąca E. O. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu podała, że w terminie, tj. 10 września 2013 r. przed zakończeniem sesji poprawkowej wysłała podanie do Zastępcy Dyrektora [...] informując o trudnej życiowej sytuacji i konieczności wyjazdu zarobkowego za granicę. W ten sposób została ukarana, że napisała prawdę, iż do końca września zmuszona jest pracować na utrzymanie na studiach. Ponadto nie zgodziła się, że nie złożyła wniosku o powtarzanie etapu studiów, bowiem poinformowała władze Instytutu [...], że chce skorzystać z przysługującego jej prawa odwołania się od decyzji, co zapewnia jej § 6 pkt 3 Regulaminu Studiów. Ponadto z § 20a regulaminu wynika, że dla studentów niepełnosprawnych, przechodzących trwałą chorobę lub rekonwalescencję i w innych uzasadnionych przypadkach dziekan, nie naruszając obowiązków wynikających z realizacji programu nauczania, może wyznaczyć indywidualny tryb zaliczania zajęć i zdawania egzaminów, a ona zaś sama przewlekle choruje. Rektor Uniwersytetu [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...], mając za podstawę art. 190 ust. 3 i art. 207 ust. 1 ustawy –Prawo o szkolnictwie wyższym oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podał, że najważniejszym powodem skreślenia było niezaliczenie przez skarżącą przedmiotu Praktyczna Nauka Języka [...] w terminie do 15 września 2013 r., a niezaliczenie powyższego przedmiotu powoduje konieczność powtarzania etapu studiów, wykluczając jednocześnie możliwość uzyskania warunkowego wpisu na kolejny rok. Dalej podano, że poruszone w odwołaniu kwestie związane z indywidualnymi decyzjami podejmowanymi wobec skarżącej w toku studiów były przedmiotem odrębnego postępowania wyjaśniające, a jego efekty zostały przedstawione w skierowanych do niej pismach Prorektor [...] ds. studentów i jakości kształcenia z dnia [...] stycznia 2014 r. oraz [...] grudnia 2013 r. W tym ostatnim wyjaśniono kluczowe dla istoty sprawy zagadnienie, tj. brak podstaw prawnych do podjęcia decyzji o przedłużeniu sesji egzaminacyjnej na nowy rok akademicki. Ponadto zwrócono uwagę, że powoływanie się na problemy zdrowotne po upływie regulaminowych terminów na zaliczenie przedmiotów, nie może stanowić podstawy do ich przywrócenia oraz wyjaśniono, że uzyskana przez skarżącą liczba punktów ECTS wyklucza możliwość uzyskania wpisu warunkowego. Ponadto, jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego, Władze Instytutu [...] przedstawiły skarżącej w trakcie bezpośredniego spotkania propozycje rozwiązania zaistniałej sytuacji tak, by w zgodzie z postanowieniami Regulaminu Studiów, mogła kontynuować naukę. Natomiast skarżąca, jak wskazała w swoim piśmie z 20 grudnia 2013 r., nie zaakceptowała żadnego z zaproponowanych rozwiązań. W świetle powyższych okoliczności brak zatem możliwości zmiany zaskarżonej decyzji. Nie przekreśla to możliwości ukończenia przez skarżącą studiów i może ona wystąpić z wnioskiem o ich wznowienie, o czym została poinformowana w piśmie z 22 stycznia 2014 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżąca E. O. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, zarzucając rażące naruszenie prawa, tj. ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym oraz Regulaminu Studiów na Uniwersytecie [...], a w szczególności § 12 ust. 3 i ust. 6 oraz § 20, jak też art. 35 k.p.a. W uzasadnieniu podała, że w dniu 10 września 2014 r. wysłała do Zastępcy Dyrektora ds. Studenckich podanie z prośbą o przedłużenie sesji ze względu na pracę za granicą, gdzie wyjechała "za chlebem", które zostało rozstrzygnięte na jej niekorzyść. Jest to dla niej bardzo krzywdzące, bowiem w pismach i rozmowach z Władzami Uczelni podkreślała, że praca ta była jej niezbędna do zapewnienia sobie minimum egzystencji, jak i do dokończenia studiów. Poza tym fizycznie przebywała nie tylko poza W., ale i poza granicami kraju, co uniemożliwiało jej podejście do sesji poprawkowej w terminie. Natomiast ze strony Uniwersytetu, zgodnie z Regulaminem studiów [...], nie może liczyć na żadną pomoc finansową, bo ukończyła już jeden kierunek studiów i jest magistrem. Studia na [...] odbywają się tylko i wyłącznie w trybie dziennym, a w [...] pracowała na umowę o pracę, co uniemożliwiało jej rezygnację i powrót do Polski we wcześniejszym terminie. W odwołaniu od rozstrzygnięcia podania z [...] września 2013 r. opisała dokładnie swoją trudną sytuację życiową oraz problemy zdrowotne. Poinformowała Zastępcę Dyrektora ds. Studenckich dr A. J. o tym, że od 8 lat cierpi na chorobę przewlekłą, załączając także zaświadczenie od lekarza prowadzącego. Wytłumaczyła, że z powodów zdrowotnych w roku akademickim 2012/2013 nie udało jej się w terminie letnim zaliczyć wszystkich przedmiotów. Następnie ratując swoją sytuację finansową, wyjechała z kraju celem podjęcia pracy. Nie mogła wrócić do kraju w czasie sesji poprawkowej, o czym w terminie zawiadomiłam Zastępcę Dyrektora ds. Studenckich, załączając umowę o pracę i prośbę o przedłużenie sesji. Regulamin Studiów na Uniwersytecie [...] w żadnym punkcie nie zawiera zakazu przedłużania sesji i przedłużanie sesji do tej pory należało do prawa zwyczajowego uczelni oraz zależało od dobrej woli Dziekana, której tutaj zabrakło. Jej trudna sytuacja życiowa zupełnie została niezrozumiana, mimo że Regulamin Studiów w § 20a stanowi, że dla studentów niepełnosprawnych, przechodzących trwałą chorobę lub rekonwalescencję i w innych, uzasadnionych przypadkach dziekan, nie naruszając obowiązków wynikających z realizacji programu nauczania, może wyznaczyć indywidualny tryb zaliczania zajęć i zdawania egzaminów. Ponieważ przepis ten dotyczy osób przewlekle chorych oraz innych uzasadnionych przypadków uznała, że konieczność pracy, żeby móc studiować na studiach dziennych, będzie tym innym uzasadnionym przypadkiem. Tym bardziej, że pracę podjęła w [...], w rodzinie [...] i w ten sposób oprócz pracy podnosiła w codziennej praktyce poziom znajomości języka [...], co miało niebagatelny wpływ na poziom języka [...] mówionego i dzięki temu mówi biegle po [...]. Ostateczna decyzja Rektora Uniwersytetu [...] w W. jest o tyle nieprawidłowa, gdyż podkreśla się w niej, że w odwołaniu z dnia [...] lutego 2014 r. nie podała żadnych nowych okoliczność, stąd odwołanie jest bezzasadne. A przecież nie chodzi o to, żeby w każdym kolejnym piśmie wyciągała kolejne "asy z rękawa". Jej zdaniem rozstrzygnięcie powinno było zapaść po rzetelnym przestudiowaniu indywidualnej sprawy konkretnego studenta, z poszanowaniem jego godności, co w jej przypadku nie miało miejsca. Tym bardziej czuje się pokrzywdzona, że uniemożliwiono jej w trudnej sytuacji życiowej zaliczenia roku w trybie studiów indywidualnych, co gwarantuje Regulamin Studiów [...] w § 12 ust. 6 oraz § 20a. Władze Uczeni nie zaproponowały jej takiego rozwiązania, mimo przedłożonego zaświadczenia lekarskiego o chorobie przewlekłej i problemach zdrowotnych w roku akademickim 2013/2014. Zaproponowano jej natomiast powtarzanie roku po uiszczeniu opłaty w wysokości 2600 zł, na co jednak ze względu na sytuację finansową nie mogła się zgodzić i o czym poinformowała władze uczelni. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podkreślono, że bezpośrednim i najważniejszym powodem skreślenia jej z listy studentów było niezaliczenie przeze nią Praktycznej Nauki Języka [...] do 15 września 2013 r. Jest to przedmiot składający się z 3 przedmiotów. W sesji letniej dołożyła wszelkich starań i zaliczyła 2 przedmioty z 3. Stąd też uważa za niesprawiedliwe pozbawienie jej możliwość dopełnienia tego zaliczenia. Tym bardziej, że w złożonym w terminie podaniu prosiła o jego przedłużenie. O przedłużenie tego terminu prosiła we wspomnianym już podaniu z dnia 10 września 2013 r., a na ostateczne rozstrzygnięcie odwołania oraz odpowiedź Prorektora [...] musiała czekać aż do dnia [...] stycznia 2014 r. i nie spodziewała się, że aż 5 miesięcy będzie musiała czekać na finał złożonego odwołania, co uważa za naruszenie art. 35 § 3 k.p.a. Za nieprawidłowe uważa także wysłanie jej decyzji o skreśleniu z listy studentów z dnia [...] października 2013 r., dopiero [...] lutego 2014 r., a między [...] października 2013 r. i [...] lutego 2014 r. w żadnym piśmie kierowanym do niej z uczelni nie było jakiejkowiek wzmianki o tej decyzji. Zatem decyzja o skreśleniu z listy studentów albo została antydatowana skoro była wydana z dniem [...] października 2013 r., albo prowadzono z nią jakąś dziwną grę. W odpowiedzi na skargę, Rektor Uniwersytetu [...] wniósł o jej o oddalenie, a wskazując na opisany powyżej stan faktyczny podał, że skarżąca uzyskała oceny niedostateczne z przedmiotu "praktyczna nauka języka [...]" oraz z seminarium "literatura [...]". Pismem datowanym na 10 września 2013 r. skarżąca złożyła wniosek o przedłużenie do końca października 2013 r. poprawkowej sesji egzaminacyjnej roku akademickiego 2012/2013. Zastępca dyrektora Instytutu [...] nie wyraziła zgody na powyższe z uwagi na fakt, iż Regulamin studiów nie przewiduje takiej możliwości (adnotacja na podaniu z [...].09.2013 r.). Skarżąca wniosła odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia pismem z dnia 10 października 2013 r. Prorektor ds. studentów i jakości kształcenia [...] pismem z dnia [...] grudnia 2013 r. poinformowała skarżącą, iż dotychczasowe rozstrzygnięcia w jej sprawie były zgodne z obowiązującymi przepisami oraz zebranym materiałem. W dniu 22 stycznia 2014 r. Prorektor ds. studentów i jakości kształcenia [...], po spotkaniu ze skarżąca, wystosowała do niej kolejne pismo, w którym poinformował ją o możliwości ubiegania się o wznowienie studiów. W dalszej części podał, że do podstawowych obowiązków studenta, zgodnie z przepisem art. 189 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym, należy uczestniczenie w zajęciach dydaktycznych i organizacyjnych zgodnie z regulaminem studiów oraz składanie egzaminów, odbywanie praktyk i spełnianie innych wymogów przewidzianych w planie studiów. Z kolei zgodnie z postanowieniem nr [...] Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] stycznia 2012r. w sprawie określenia organizacji roku akademickiego 2012/2013 na Uniwersytecie [...](Monitor [...] Nr 2 z 15 lutego 2012 r.), egzaminacyjna sesja letnia odbywała się w dniach 10 czerwca 2013 r. – 30 czerwca 2013 r., zaś egzaminacyjna sesja poprawkowa semestru letniego w dniach 2 września 2013 r. do 15 września 2013 r. Okolicznością bezsporną jest to, iż skarżąca nie uzyskała zaliczenia etapu studiów (roku akademickiego) w określonym w powołanym wyżej postanowieniu Rektora [...] terminie. Pomimo uzyskania oceny niedostatecznej m.in. z przedmiotu "praktyczna nauka języka [...]", skarżąca nie przystąpiła do egzaminacyjnej sesji poprawkowej semestru letniego. Regulamin studiów na Uniwersytecie [...], nie przewiduje możliwości "przedłużenia sesji egzaminacyjnej" na wniosek studenta. Zgodnie z § 25 ust. 5 Regulaminu nieusprawiedliwiona nieobecność na egzaminie powoduje utratę jednego terminu egzaminacyjnego. W § 25 ust. 6 postanowiono, iż w przypadku nieobecności na egzaminie usprawiedliwionej przez dziekana, w szczególności spowodowanej chorobą lub innym egzaminem, studentowi przysługuje dodatkowy termin egzaminacyjny. Skarżąca nie podała jednak przyczyn usprawiedliwiających jej nieobecność na egzaminach objętych sesją poprawkową, w szczególności takiej przyczyny nie mógł stanowić wyjazd zagraniczny. W niniejszym stanie faktycznym nie zaistniały żadne przesłanki, mające przemawiać za tym, by skarżącą traktować w sposób odmienny, niż innych studentów studiów stacjonarnych. W związku z tym, iż jednym z niezaliczonych przez skarżącą przedmiotów była "praktyczna nauka języka [...]", nie mogła się ona ubiegać o przyznanie warunkowego zaliczenia i wpisu na kolejny etap studiów, zgodnie z § 2 ust. 2 uchwały Rady Wydziału [...] z dnia [...] czerwca 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad studiowania w Instytucie [...] na Wydziale [...] Uniwersytetu [...]. Skarżąca mogła jednak złożyć wniosek o powtarzanie etapu studiów, nie później niż do 20 września danego roku akademickiego (§ 30 ust. 5 Regulaminu i § 11 Zasad). Zatem obecnie przysługuje jej prawo do złożenia wniosku o wznowienie studiów. Ponadto powołany przez skarżącą § 20a Regulaminu nie oznacza kompetencji dziekana do zmiany planu lub programu zajęć dla danego roku, czego wymieniona się domagała i dziekan nie ma możliwości przedłużenia sesji egzaminacyjnej na nowy rok akademicki. Skarżąca, mając zamiar skorzystania z możliwości indywidualnego trybu zaliczania zajęć z uwagi na długotrwałą chorobę, winna była uczynić to przed rozpoczęciem sesji egzaminacyjnej, a nie na parę dni przed jej zakończeniem. Zgodnie z art. 190 ust. 2 pkt 2 ustawy, kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej może skreślić studenta z listy studentów w przypadku nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie, a ponieważ skarżąca nie zaliczyła etapu studiów, w związku z tym decyzja o skreśleniu była zasadna. W piśmie procesowym z dnia 11 lutego 2015 r. skarżąca załączyła podanie z dnia [...] września 2010 r., w którym zwróciła się o przedłużenie sesji z powodu choroby studiując na Wydziale [...] i gdzie zgodzono się z powyższą prośbą. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Skarga analizowana pod tym kątem podlega oddaleniu, bowiem zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z prawem. Stosownie do treści art. 189 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (tekst jedn. z 2012 r., poz. 572), student jest obowiązany postępować zgodnie z treścią ślubowania i regulaminem studiów, a w myśl ust. 2 tegoż przepisu, student jest obowiązany w szczególności do: 1) uczestniczenia w zajęciach dydaktycznych i organizacyjnych zgodnie z regulaminem studiów; 2) składania egzaminów, odbywania praktyk i spełniania innych wymogów przewidzianych w planie studiów; 3) przestrzegania przepisów obowiązujących w uczelni. Z kolei zgodnie z brzmieniem art. 190 ust. 2 pkt 2 ustawy, kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej może skreślić studenta z listy studentów, w przypadku nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie, zaś na podstawie art. 160 ust. 1 ustawy, organizację i tok studiów oraz związane z nimi prawa i obowiązki studenta określa regulamin studiów. Natomiast zgodnie z postanowieniem nr [...] Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] stycznia 2012 r. w sprawie określenia organizacji roku akademickiego 2012/2013 na Uniwersytecie [...] (Monitor [...] Nr 2, poz. 49), egzaminacyjna sesja poprawkowa semestru letniego trwa od 2 września 2013 r. do 15 września 2013 r. W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że skarżąca E. O. w egzaminacyjnej sesji letniej nie zaliczyła przedmiotu "praktyczna nauka języka [...]" i w tej sytuacji była zobowiązana do poprawienia go w egzaminacyjnej sesji poprawkowej we wskazanym już wyżej terminie do dnia 15 września 2013 r. Bezspornym również jest, że pismem z dnia 10 września 2013 r. zwróciła się do Zastępcy Dyrektora ds. Studenckich o "przedłużenie sesji egzaminacyjnej poprawkowej 2012/2013 do końca października 2013 r.". Nie budzi również wątpliwości fakt, że Zastępcy Dyrektora ds. Studenckich – jak wynika z adnotacji na powyższym piśmie – w dniu [...] września 2013 r. nie wyraziła zgody na powyższą prośbę, bowiem "Regulamin studiów nie przewiduje takiej możliwości". Nie budzi również wątpliwości fakt, że skarżąca do chwili wydania decyzji przez Dziekana Wydziału [...] Uniwersytetu [...] decyzją z dnia [...] października 2013 r. (bez numeru), nie zaliczyła powyższego przedmiotu w trakcie egzaminacyjnej sesji poprawkowej, a według treści § 25 ust. 5 regulaminu, nieusprawiedliwiona nieobecność na egzaminie powoduje utratę jednego terminu egzaminacyjnego. Zatem organ, w świetle przytoczonego już wyżej przepisu art. 190 ust. 2 pkt 2 ustawy, miał prawo skreślić ją z listy studentów, zaś swoją decyzję – w ocenie Sądu – uzasadnił prawidłowo. Tym bardziej, że regulaminu studiów, ani żaden inny przepis prawa, nie przewiduje możliwości przedłużenia egzaminacyjnej sesji poprawkowej, co zresztą sama skarżąca wskazała w skardze, że do tej pory przedłużenie sesji należało do "prawa zwyczajowego" uczelni i zależało od dobrej woli Dziekana, której w rozpoznawanej sprawie zabrakło. Natomiast sąd administracyjny – co należy wyraźnie wskazać skarżącej – nie bada prawa zwyczajowego, lecz "stanowione", a wyrażenie zgody na podanie z dnia [...] września 2010 r. o przedłużenie jej sesji na innym kierunku studiów, nie jest żadnym argumentem przemawiającym za uwzględnieniem skargi. Dodać w tym miejscu należy, że zgodnie z § 20a regulaminu studiów na Uniwersytecie [...], dla studentów niepełnosprawnych, przechodzących długotrwałą chorobę lub rekonwalescencję i w innych, uzasadnionych przypadkach dziekan, nie naruszając obowiązków wynikających z realizacji programu kształcenia, może wyznaczyć indywidualny tryb zaliczania zajęć i zdawania egzaminów. Ponadto zgodnie z treścią § 30 ust. 5 regulaminu, skierowanie na powtarzanie etapu studiów następuje w przypadkach niewymienionych w art. 2 ust. 3 i 4, z zastrzeżeniem, że nie dotyczy studenta pierwszego roku ani studenta, który był już skierowany na powtarzanie tego samego etapu, chyba że szczegółowe zasady studiowania stanowią inaczej. Rzecz jednak w tym, że skarżąca nie zwróciła się z prośbą ani o indywidualny tryb zajęć i zdawania egzaminów, ani o skierowanie na powtarzanie etapu studiów, lecz jedynie – co już wskazano wyżej – o "przedłużenie sesji egzaminacyjnej poprawkowej 2012/2013 do końca października 2013 r.". Ponadto dziekan nie skorzystał z prawa przewidzianego w § 25 ust. 6 regulaminu. Zatem w tej sytuacji nie naruszono przepisu § 12 ust. 3 i 6 regulaminu. Na koniec zaś stwierdzić należy, że do podania z dnia [...] października 2013 r. nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, natomiast prawdą jest, że decyzja została jej doręczona 22 stycznia 2014 r., lecz – w ocenie Sądu – nie miało to żadnego, a tym bardziej istotnego wpływu na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 w zw. z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), należało orzec jak w sentencji wyroku.