II SA/Wa 1370/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Karolina Kisielewicz-Sierakowska, Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska (spr.), Asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 16 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi K. R. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] czerwca 2024 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i przeniesienia do pasywnej rezerwy oddala skargę Zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją z [...] czerwca 2024 r. nr [...] Minister Obrony Narodowej (dalej: "Minister", "MON", "organ"), mając za podstawę art. 127 § 1 i § 3 oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 572; dalej: "k.p.a."), utrzymał w mocy własną decyzję z [...] maja 2024 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia oficera - [...] K. R. (dalej: "skarżący", "oficer") z zawodowej służby wojskowej i przeniesienia do pasywnej rezerwy wskutek niewyznaczenia na stanowisko służbowe w czasie pozostawania w dyspozycji. Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następujących okolicznościach. Rozkazem personalnym Dyrektora Departamentu Kadr Ministerstwa Obrony Narodowej (dalej: "Dyrektor DK MON") z [...] grudnia 2023 r. nr [...] skarżący z dniem wydania przedmiotowego rozkazu został przeniesiony do dyspozycji oraz skierowany do wykonywania zadań służbowych do Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego. W ww. rozkazie wyznaczono okres pozostawania w dyspozycji do dnia [...] marca 2024 r. Następnie rozkazem personalnym z [...] marca 2024 r. nr [...] Dyrektor DK MON przedłużył okres pozostawania skarżącego w dyspozycji do [...] maja 2024 r. W ww. rozkazach personalnych zawarto pouczenie o prawie wniesienia odwołania do MON, za pośrednictwem Dyrektora DK MON, w terminie 14 dni od dnia doręczenia rozkazu. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, skarżący nie skorzystał z tego prawa. Decyzją z [...] maja 2024 r. nr [...] Minister, mając za podstawę art. 226 pkt 10, art. 229 ust. 1 i ust. 4 oraz art. 238 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz. U. z 2024 r., poz. 248 ze zm.; dalej: "u.o.O."), a także § 8 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 20 lutego 2023 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej (Dz. U. z 2023 r., poz. 433; dalej: "rozp."), zwolnił skarżącego z dniem [...] maja 2024 r. z zawodowej służby wojskowej i przeniósł do pasywnej rezerwy wskutek niewyznaczenia na stanowisko służbowe w czasie pozostawania w dyspozycji. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ podał, że [...] maja 2024 r. upływa termin pozostawania skarżącego w dyspozycji, zaś analiza możliwości wyznaczenia oficera na stanowisko służbowe po zakończeniu okresu przebywania w dyspozycji dała negatywny wynik. Przywołując treść art. 226 pkt 10 u.o.O. i § 8 rozp., MON wskazał, iż skarżący pismem z [...] kwietnia 2024 r. (skutecznie doręczonym [...] kwietnia 2024 r.) został poinformowany o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej wskutek niewyznaczenia na stanowisko służbowe w czasie pozostawania w dyspozycji. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ww. decyzją oficer zakwestionował legalność rozkazu personalnego Dyrektora DK MON z [...] grudnia 2023 r. nr [...]. Zdaniem skarżącego, rozkaz ten wydał nieuprawniony organ z przekroczeniem ustawowych uprawnień (podpisał go [...] A. K. czasowo pełniący obowiązki Dyrektora DK MON), co wypełnia znamiona przestępstwa. W konsekwencji ww. rozkaz personalny jest nieważny. Ponadto w uzasadnieniu decyzji z [...] maja 2024 r. Minister stwierdził lakonicznie, że analiza możliwości wyznaczenia oficera na stanowisko służbowe po zakończeniu okresu przebywania w dyspozycji dała wynik negatywny. Oficer zaznaczył, iż jako [...] Inspektoratu [...] (dalej: "I[...]") dbał o rzetelne realizowanie powierzonych mu obowiązków. Przeprowadzone przez I[...] kontrole wykazywały rzeczywisty stan Wojska Polskiego, który niejednokrotnie był błędnie przedstawiany MON. Takie działania skutkowały niechęcią do skarżącego oraz próbą zdyskredytowania go, jak też instytucji I[...] w opinii publicznej. Ostatnim jaskrawym przykładem takich zdarzeń była publikacja na łamach portalu [...], w której I[...] porównano do [...] "za czyn który zostały wysłane przeprosiny w/w instytucji". Jednocześnie oficer zadeklarował dalszą służbę wojskową na równorzędnym dowolnie wskazanym stanowisku służbowym. Dotychczasowy przebieg jego służby wojskowej oraz oceny z opinii służbowych, z którymi zapoznał się w Departamencie Kadr MON świadczą, że jest lojalnym, zdyscyplinowanym, pracowitym i w pełni odpowiedzialnym żołnierzem służącym dla dobra Rzeczypospolitej Polskiej. W ocenie skarżącego, daje to podstawę do wyznaczenia go na stanowisko służbowe, aby mógł służyć Ojczyźnie. Powołaną na wstępie decyzją z [...] czerwca 2024 r. organ utrzymał w mocy własne rozstrzygnięcie wydane w pierwszej instancji. W motywach decyzji drugoinstancyjnej Minister zaakcentował, iż art. 226 pkt 10 u.o.O. jednoznacznie określa, że zwolnienie żołnierza z zawodowej służby wojskowej nie jest fakultatywne, lecz obligatoryjne, co oznacza brak możliwości wyboru przez organ sposobu ustalenia sytuacji kadrowej żołnierza, który nie został wyznaczony na stanowisko służbowe w czasie pozostawania w dyspozycji. Podjęcie decyzji w przedmiocie wyznaczenia na stanowisko służbowe leży w gestii właściwego organu wojskowego, który w ramach przyznanych mu kompetencji posiada wyłączne prawo do kształtowania polityki kadrowej, zgodnie z potrzebami Sił Zbrojnych. Pełnienie służby na określonym stanowisku nie jest uzależnione od istnienia wolnego stanowiska, ale od potrzeb Sił Zbrojnych. Natomiast o tym, czy istnieje potrzeba wyznaczenia określonej osoby na stanowisko służbowe decyduje nie żołnierz, lecz właściwy organ. Na poparcie swojego stanowiska MON przywołał wyroki: Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: "NSA") z 25 lutego 2009 r., sygn. akt I OSK 487/08 i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 5 czerwca 2007 r. sygn. akt II SA/Wa 2161/06 (orzeczenia sądów administracyjnych są publikowane w internetowej bazie orzeczeń na stronie NSA: orzeczenia.nsa.gov.pl). Skoro właściwy organ, w czasie pozostawania żołnierza zawodowego w dyspozycji, dokonał analizy możliwości wyznaczenia oficera na inne stanowisko służbowe i w wyniku takiej analizy doszedł do wniosku, iż brak jest możliwości zaproponowania takiego stanowiska, to przepis art. 226 pkt 10 u.o.O. stanowi samodzielną podstawę zwolnienia ze służby. Organy wojskowe nie są zobligowane do proponowania żołnierzowi zawodowemu przebywającemu w dyspozycji innego równorzędnego lub wyższego stanowiska służbowego, by dopiero odmowa jego objęcia uprawniała do zwolnienia ze służby w trybie art. 226 pkt 10 u.o.O. Jak podkreślił organ, w Siłach Zbrojnych prowadzona jest świadoma polityka kadrowa, skupiona na efektywnym zarządzaniu zasobami kadrowymi resortu obrony narodowej. Zasadniczym celem tej polityki jest skuteczne zaspokojenie potrzeb osobowych Sił Zbrojnych z uwzględnieniem obowiązujących kryteriów ilościowych i jakościowych. Na podstawie ww. obwarowań została przeprowadzona analiza możliwości wyznaczenia i podjęta decyzja dotycząca zwolnienia z zawodowej służby wojskowej wskutek niewyznaczenia na stanowisko służbowe w czasie pozostawania w dyspozycji. Ponadto Minister ma prawo doboru kadry na kluczowych stanowiskach służbowych tak, aby założone zadania były realizowane na najwyższym poziomie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na opisaną wyżej decyzję MON oficer (reprezentowany przez r. p. M. D.) zarzucił naruszenie: 1. przepisów postępowania, tj. a) art. 6 i art. 7 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie przez organ w sposób wyczerpujący wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, tj. brak rozważenia, zgodnie z wnioskiem skarżącego o ponowne rozpoznanie sprawy, czy rozkaz personalny (decyzja) Dyrektora DK MON z [...] grudnia 2023 r. nr [...], stanowiąca podstawę wydania przez MON decyzji z [...] maja 2024 r. nr [...], nie była dotknięta sankcją nieważności z mocy prawa, b) art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. poprzez pominięcie przez organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji uzasadnienia faktycznego i prawnego w zakresie najistotniejszego zarzutu zgłoszonego przez skarżącego we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, tj. nieważności rozkazu personalnego (decyzji) Dyrektora DK MON z [...] grudnia 2023 r. nr [...] stanowiącego podstawę wydania przez MON decyzji nr [...] z [...] maja 2024 r.; 2. przepisów prawa materialnego, tj. art. 226 pkt 10 u.o.O. poprzez uznanie przez organ, że w niniejszej sprawie zaszły przesłanki do zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej wskutek niewyznaczenia go na stanowisko służbowe w czasie pozostawania w dyspozycji, mimo iż ww. rozkaz personalny (decyzja) Dyrektora DK MON z [...] grudnia 2023 r. nr [...] o przeniesieniu skarżącego do dyspozycji i skierowaniu go do innych zadań służbowych, jak również rozkaz personalny (decyzja) Dyrektora DK MON z [...] marca 2024 r. nr [...] o przedłużeniu okresu pozostawania w dyspozycji są dotknięte sankcją nieważności z mocy prawa. W oparciu o tak sformułowane zarzuty oficer wniósł o: ( uwzględnienie skargi i uchylenie w całości zaskarżonej decyzji MON i poprzedzającej ją decyzji z [...] maja 2024 r. nr [...], a także rozkazów personalnych Dyrektora DK MON z [...] grudnia 2023 r. i z [...] marca 2024 r., ( zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, ( rozpoznanie przedmiotowej sprawy w trybie uproszczonym. W uzasadnieniu skargi skarżący rozwinął argumentację przedstawioną we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Stwierdził, że rozkaz personalny z [...] marca 2024 r. stanowi zmianę rozkazu personalnego z [...] grudnia 2023 r., dlatego w jego podstawie prawnej powinien być powołany art. 155 k.p.a. Według oficera, Minister celowo nie powołał się na ten przepis, gdyż zmiana decyzji ostatecznej (w tym przypadku rozkazu personalnego z [...] grudnia 2023 r.) wymaga zgody strony, a oczywistym jest, iż skarżący takiej zgody nie udzielił. Jednocześnie w dacie nadania powyższej skargi, tj. [...] lipca 2024 r., oficer złożył do organu wniosek o stwierdzenie nieważności rozkazów personalnych Dyrektora DK MON z [...] grudnia 2023 r. i z [...] marca 2024 r. Decyzjami z [...] sierpnia 2024 r. odpowiednio nr [...] oraz nr [...] Minister odmówił stwierdzenia nieważności ww. rozkazów personalnych. W odpowiedzi na skargę MON wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W ocenie organu, prawidłowo ustalono i przeanalizowano sytuację kadrową skarżącego w aspekcie, w jakim sytuacja ta miała wpływ na jego status w strukturach Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej. Tym samym nie przekroczono granic prawa, a wydane w sprawie rozstrzygnięcia, jak i ich uzasadnienia spełniają wymogi określone w k.p.a. Odnosząc się do zarzutu nieważności postępowania, Minister wyjaśnił, że zgodnie z art. 200 ust. 4 pkt 2 u.o.O., wymienionym w rozkazach personalnych nr [...] i nr [...], organem wojskowym właściwym do przeniesienia żołnierza zawodowego do dyspozycji jest kierownik komórki organizacyjnej właściwej do spraw kadr. Wydanie tych rozkazów pozostawało w kompetencji Dyrektora DK MON, dlatego nie można zgodzić się z zarzutem naruszenia właściwości organu. Z kolei w myśl art. 200 ust. 4 pkt 1 u.o.O. Minister jest właściwy do przeniesienia żołnierza zawodowego do dyspozycji w przypadku żołnierzy zawodowych, zwalnianych ze stanowisk służbowych na czas oddelegowania oraz w przypadku podjęcia przez żołnierzy pracy poza granicami państwa w strukturach organizacji międzynarodowych lub międzynarodowych strukturach wojskowych, na podstawie umowy zawartej między tymi żołnierzami a taką organizacją - jeżeli przemawiają za tym potrzeby Sił Zbrojnych. Natomiast sprawy nieważności rozkazów personalnych dotyczących przeniesienia do dyspozycji oraz przedłużenia okresu pozostawania w dyspozycji, zostały rozstrzygnięte w odrębnych postępowaniach i na dzień udzielenia odpowiedzi na skargę, nie są jeszcze ostateczne w administracyjnym toku instancji. Organ nie zażądał przeprowadzenia rozprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie odnotować trzeba, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym w oparciu o art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."). Pierwszy z ww. przepisów stanowi, iż sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Natomiast art. 120 p.p.s.a. wskazuje, że w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji jest zwolnienie skarżącego z zawodowej służby wojskowej i przeniesienie do pasywnej rezerwy wskutek niewyznaczenia na stanowisko służbowe w czasie pozostawania w dyspozycji. Rozstrzygnięcia te zostały wydane po uprawomocnieniu się rozkazów personalnych w przedmiocie przeniesienia do/ przedłużenia pozostawania w dyspozycji. Dopiero zaskarżając do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzję Ministra z [...] czerwca 2024 r. o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej i przeniesieniu do pasywnej rezerwy, oficer wystąpił z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. rozkazów personalnych. Na etapie rozpoznawania niniejszej sprawy rozkazy te nadal funkcjonują w obrocie prawnym jako prawomocne rozstrzygnięcia. Decyzjami z [...] sierpnia 2024 r. nr [...] oraz nr [...] organ odmówił stwierdzenia ich nieważności. Dotychczas w tutejszym Sądzie nie zarejestrowano skarg oficera na decyzje w tym przedmiocie. Zatem podjęta przez skarżącego próba wzruszenia rozkazów personalnych Dyrektora DK MON z [...] grudnia 2023 r. i z [...] marca 2024 r. nie stanowi przeszkody w rozpoznaniu skargi na decyzję Ministra z [...] czerwca 2024 r. Zarzuty tej skargi koncentrują się na kwestii stwierdzenia nieważności ww. rozstrzygnięć jako wydanych przez niewłaściwy organ. Trafnie Minister odwołał się w tym kontekście do art. 200 ust. 4 u.o.O., który w pkt 2 wskazuje kierownika komórki organizacyjnej właściwej do spraw kadr jako organ wojskowy właściwy do przeniesienia żołnierza zawodowego do dyspozycji we wszystkich przypadkach poza dwoma przypadkami zastrzeżonymi dla MON, o których mowa w art. 200 ust. 4 pkt 1 w związku z art. 200 ust. 3 pkt 2 u.o.O. Skarżący, twierdząc, iż właściwy do wydania ww. rozkazów personalnych był Minister (a nie Dyrektor DK MON), błędnie powołuje się na art. 196 ust. 1 u.o.O. Nie dostrzega bowiem, że ww. przepis dotyczy decyzji w przedmiocie wyznaczania na stanowiska służbowe i zwalniania z tych stanowisk żołnierzy zawodowych (a nie przeniesienia do dyspozycji żołnierza zawodowego zwolnionego z dotychczas zajmowanego stanowiska służbowego). Potwierdza to § 28 zdanie pierwsze rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 20 lutego 2023 r. w sprawie wyznaczania żołnierzy zawodowych na stanowiska służbowe i zwalniania z tych stanowisk (Dz. U. z 2023 r., poz. 413), stanowiący, iż zwolnienie ze stanowiska służbowego i przeniesienie do dyspozycji następuje w drodze decyzji uprawnionego organu, o którym mowa w art. 200 ust. 4 u.o.O., z inicjatywy tego organu lub na wniosek dowódcy jednostki wojskowej, w której żołnierz pozostaje na ewidencji, albo przełożonych tego dowódcy. Stosownie do treści art. 226 pkt 10 u.o.O., żołnierza zawodowego zwalnia się z zawodowej służby wojskowej wskutek niewyznaczenia na stanowisko służbowe w czasie pozostawania w dyspozycji. Przepis ten stanowi samodzielną i obligatoryjną podstawę do zwolnienia z zawodowej służby wojskowej żołnierza zawodowego pozostającego w dyspozycji. Ustawodawca nie przyznał organowi możliwości wyboru sposobu ustalenia sytuacji kadrowej oficera, który nie został wyznaczony na stanowisko służbowe w czasie pozostawania w dyspozycji. Jedyną przesłanką obligatoryjnego zwolnienia, na co jednoznacznie wskazuje zawarte w tym przepisie sformułowanie "zwalnia", jest niewyznaczenie na stanowisko służbowe w czasie pozostawania żołnierza zawodowego w dyspozycji. Także w wyroku z 28 lutego 2025 r., sygn. akt III OSK 2790/24, NSA podkreślił, że z treści art. 226 pkt 10 u.o.O. jednoznacznie wynika, iż w przypadku zaistnienia określonej w nim przesłanki, zwolnienie żołnierza ze służby nie zależy od uznania organów wojskowych, lecz jest obligatoryjne. Organ jest wtedy zobowiązany do rozwiązania z żołnierzem stosunku służbowego. Przesłanka "niewyznaczenia na stanowisko służbowe" w rozumieniu omawianego przepisu ziści się zarówno wówczas, gdy w czasie pozostawania w dyspozycji decyzja o wyznaczeniu żołnierza na inne stanowisko służbowe w ogóle nie zostanie wydana (kiedy to organ stwierdzi brak możliwości zaproponowania żołnierzowi innego stanowiska służbowego), jak i wówczas, gdy wprawdzie decyzja taka zostanie przez właściwy organ wydana (i stanie się ostateczna), ale nie będzie wykonana. Nadto ustawodawca nie uzależnił dopuszczalności zastosowania instytucji przewidzianej w art. 226 pkt 10 u.o.O. od wykazania, dlaczego żołnierz w określonym czasie nie został wyznaczony na inne stanowisko służbowe. Zatem przyczyny takiego stanu rzeczy w sprawie zwolnieniowej są w istocie prawnie obojętne. Tutejszy Sąd nie jest uprawniony ani do badania przyczyn niewyznaczenia skarżącego na stanowisko służbowe w okresie pozostawania w dyspozycji ani do oceny słuszności czy celowości prowadzonej przez organy wojskowe polityki kadrowej, w tym kwestii związanych z potrzebą wyznaczania określonej osoby na stanowisko służbowe (vide art. 122 ust. 3 u.o.O.). W konsekwencji należy w pełni podzielić stanowisko MON, zgodnie z którym podjęcie decyzji w sprawie wyznaczenia na stanowisko służbowe leży w gestii właściwego organu wojskowego, który w ramach przyznanych mu kompetencji posiada wyłączne prawo do kształtowania polityki kadrowej, zależnie od potrzeb Sił Zbrojnych. Za niezrozumiały należy uznać powołany w uzasadnieniu skargi argument celowego pominięcia przez Dyrektora DK MON art. 155 k.p.a. przy przedłużeniu okresu pozostawania oficera w dyspozycji. W podstawie prawnej rozkazu personalnego z [...] marca 2024 r. powołano m.in. art. 200 ust. 1 pkt 1 u.o.O., wedle którego żołnierza zawodowego zwolnionego z dotychczas zajmowanego stanowiska służbowego przenosi się do dyspozycji kierownika komórki organizacyjnej właściwej do spraw kadr, jeżeli przewiduje się wyznaczenie go na inne stanowisko służbowe, przy czym okres pozostawania w dyspozycji nie może być jednorazowo dłuższy niż 2 lata. Treść zastrzeżenia in fine cytowanego wyżej przepisu świadczy o możliwości przedłużania okresu pozostawania w dyspozycji. W myśl § 8 rozp., w przypadku niewyznaczenia żołnierza zawodowego na stanowisko służbowe w czasie pozostawania w dyspozycji organ zwalniający w decyzji o zwolnieniu ustala datę zwolnienia na pierwszy dzień po upływie okresu pozostawania w dyspozycji. Skoro skarżący pozostawał w dyspozycji do [...] maja 2024 r., to prawidłowo Minister zwolnił go z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] maja 2024 r. Zdaniem Sądu, organ ustalił wszystkie istotne do rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktyczne, a zgromadzony materiał dowodowy, który ma walor kompletności, poddał swobodnej (a nie dowolnej) ocenie, dokonując właściwej subsumcji przepisów do poczynionych ustaleń faktycznych. Dlatego nie można podzielić zarzutu naruszenia art. 226 pkt 10 u.o.O. Niezasadne są też zarzuty naruszenia art. 6 i art. 7 k.p.a. w stopniu, który mógłby skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji. Również zarzut naruszenia art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. nie zasługuje na uwzględnienie. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.