II SA/Wa 1372/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Marcinkowska po rozpoznaniu w dniu 27 sierpnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. P. na postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2025 r. znak [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania postanawia : odrzucić skargę Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2025 r. znak [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (zwany dalej także: Prezes ZUS), orzekł o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie przyznania M. P. (zwana dalej: skarżąca), świadczenia (emerytury) w drodze wyjątku. W dniu [...] lipca 2025 r. (data wpływu do organu) skarżąca złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na opisane wyżej postanowienie Prezesa ZUS o odmowie wszczęcia postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Następnie w dniu [...] sierpnia 2025 r. do Sądu wpłynęły z organu akta administracyjne obejmujące m.in. wniosek skarżącej z dnia [...] lipca 2025 r. (data wpływu do organu) o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej wydaniem postanowienia z dnia [...] czerwca 2025 r. oraz wydane w wyniku rozpoznania tego wniosku postanowienie organu z dnia [...] sierpnia 2025 r. znak [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Przystępując do rozpoznania skargi sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada, czy zaskarżony akt lub czynność organu administracji publicznej podlega kontroli tego sądu. Skarga jest dopuszczalna, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu, skargę wniesie uprawniony podmiot oraz gdy spełnia ona wymogi formalne i została złożona w terminie. Stwierdzenie braku którejkolwiek z wymienionych przesłanek dopuszczalności zaskarżenia uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co w konsekwencji prowadzi do jej odrzucenia. Zgodnie z art. 52 § 1 i § 3 zd. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), zwana dalej: P.p.s.a., skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Jeżeli stronie przysługuje prawo do zwrócenia się do organu, który wydał decyzję z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, strona może wnieść skargę na tę decyzję bez skorzystania z tego prawa. Jak z powyższego wynika, ustawodawca wprowadził wybór sposobu zaskarżenia decyzji (postanowienia) organu (wydanego niejako w "pierwszej instancji"), albo poprzez złożenie do organu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, albo wniesienie skargi do sądu administracyjnego. Prawo wyboru środka zaskarżenia zostało pozostawione stronie, powyższe nie oznacza jednak, że strona może wnieść zarówno wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, jak i skargę do sądu administracyjnego. Skargę do sądu administracyjnego strona wnosi wyłącznie wówczas, gdy nie korzysta z prawa złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Prawidłowa wykładnia art. 52 § 3 P.p.s.a. prowadzi zatem do konkluzji, że jeżeli stronie przysługuje prawo złożenia od decyzji (postanowienia) wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, strona może wnieść skargę na tę decyzję (postanowienie) "bez skorzystania z tego prawa". Zwrot ten wskazuje nie tylko na możliwość zaskarżenia do sądu decyzji (postanowienia) bez wcześniejszego wykorzystania wniosku określonego w art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572) zwana dalej: K.p.a., lecz trzeba go też traktować jako sformułowanie ustanawiające warunek dopuszczalności skargi. Treść art. 52 § 3 P.p.s.a. powinna być zatem interpretowana w ten sposób, że jeżeli strona skorzysta z prawa zwrócenia się do organu, który wydał decyzję (postanowienie), z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, to przestaje być uprawniona do wniesienia skargi na decyzję (postanowienie) zaskarżone tym wnioskiem. Można więc stwierdzić, że w sytuacji gdy strona zdecydowała się zakwestionować decyzję (postanowienie) przez złożenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a następnie zaskarżyła tę decyzję (postanowienie) do sądu administracyjnego, skarga będzie musiała zostać odrzucona na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. Analogiczne rozwiązane musi być stosowane także wtedy, kiedy strona wniosła skargę w dniu, w którym złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy (zob.: dr Agnieszka Ciesielska, artykuł: "Możliwość zaskarżenia do sądu decyzji administracyjnej bez skorzystania z przysługującego od niej wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy", Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego z 2019 r., nr 3, s. 66–81). Treść art. 54a P.p.s.a. świadczy przy tym, że wolą ustawodawcy było nadanie prymatu trybowi weryfikacji decyzji (postanowienia) w toku instancji administracyjnych. W rozpoznawanej sprawie (co wyraźnie wynika z dokumentów z akt administracyjnych) skarżąca jednocześnie złożyła do organu wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz skargę (do Sądu) na postanowienie, wobec którego złożyła ten wniosek. Decyzja skarżącej o wyborze środka zaskarżenia determinuje dalsze postępowanie w sprawie. W przypadku złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Sąd nie może rozpoznać skargi, która dotyczy rozstrzygnięcia wydanego niejako w I instancji. Dopiero akt administracyjny wydany po rozpatrzeniu złożonego przez stronę środka zaskarżenia, jakim jest wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, otwiera stronie drogę do skutecznego wniesienia skargi do sądu administracyjnego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 stycznia 2018 r., II GSK 4285/17, publ.: cbois). Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. sąd odrzuci skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Skoro złożona przez skarżącą skarga złożona została na to samo postanowienie, w odniesieniu do którego złożyła ona wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, to skarga ta jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu. Mając na uwadze powołane okoliczności, Sąd działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 oraz art. 58 § 3 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.