II SA/Wa 1376/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Grochowska-Jung (spr.) Sędziowie WSA Sławomir Antoniuk Janusz Walawski Protokolant asystent sędziego Małgorzata Kędzielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi J. L. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na posiadanie broni palnej gazowej 1. oddala skargę 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego R. P. kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści złotych) podwyższoną o kwotę 52,80 (słownie: pięćdziesiąt dwa złote 80/100) podatku VAT tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu J. L. wniósł skargę na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w G. z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną gazową. Do wydania decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym: J. L. uzyskał pozwolenie na broń palną gazową w dniu [...] października 1994 r. Komendant Wojewódzki Policji w G. w dniu [...] maja 2008 r. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie cofnięcia przedmiotowego pozwolenia na broń z uwagi na niedopełnienie przez stronę obowiązku przedstawienia właściwemu organowi Policji aktualnych orzeczeń: lekarskiego i psychologicznego, a także z uwagi na informację o toczącym się przeciwko niej postępowaniu karnym o czyn z art. 286 § 1 kk. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r., wydaną na podstawie art. 20 oraz art. 18 ust. 5 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 4 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.), Komendant Wojewódzki Policji w G. cofnął J. L. pozwolenie na posiadanie broni palnej gazowej. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż postępowanie karne prowadzone przeciwko stronie zostało prawomocnie umorzone postanowieniem Prokuratury Rejonowej B.. Jednakże obowiązek wynikający z art. 15 ust. 4 ustawy o broni i amunicji J. L. wykonał częściowo, przedstawiając orzeczenie psychologiczne potwierdzające, że może dysponować bronią, choć organ na jego prośbę wyznaczył nowy termin przedłożenia także orzeczenia lekarskiego, a zatem zaistniała przesłanka do cofnięcia pozwolenia na broń w oparciu o art. 18 ust. 5 pkt 2 ww. ustawy. J. L. w ustawowym terminie wniósł odwołanie od powyższej decyzji, podnosząc w nim, że nie zgadza się z cofnięciem mu pozwolenia, ponieważ nie popełnił żadnego przestępstwa. Podkreślił też, że nie stać go na wykonanie badań lekarskich, a także, iż otrzymał pozwolenie na broń w czasie, gdy nie obowiązywały przepisy nakładające na posiadacza broni wykonywania takich badań. Komendant Główny Policji, rozpoznając odwołanie, decyzją z dnia [...] lipca 2010 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 i art. 268a k.p.a. oraz art. 18 ust. 5 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 4 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, iż przepis art. 15 ust. 4 ustawy o broni i amunicji nakłada na osobę posiadającą pozwolenie na broń do ochrony osobistej obowiązek okresowego, raz na 5 lat, przedstawiania aktualnych orzeczeń – lekarskiego i psychologicznego – stwierdzających, że może ona dysponować bronią palną ze względu na brak przeciwwskazań zdrowotnych i psychologicznych. Obowiązek ten dotyczy wszystkich osób, które uzyskały pozwolenie na broń do ochrony osobistej, a zatem i tych, którym – jak stronie – wydano je na podstawie nieobowiązującej już ustawy z 1961 r. o broni, amunicji i materiałach wybuchowych. Wprowadziła go ustawa z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji, która mocą art. 52 zachowała ważność takich pozwoleń na broń, tym samym poddając posiadaczy "starych" pozwoleń wszystkim powinnościom ustalonym jej przepisami. Ustawa ta weszła w życie z dniem 21 marca 2000 r. i od tej też daty biegnie pięcioletni termin aktualizacji orzeczeń lekarskich i psychologicznych dla osób posiadających pozwolenie na wymieniony rodzaj broni. Tak więc strona zobowiązana była do przedstawienia orzeczeń jeszcze w marcu 2005 r. Organ wskazał, iż rygorystyczne wymogi w kwestii zdolności do dysponowania bronią, wprowadzone dla osób ubiegających się lub już posiadających broń palną do ochrony osobistej mają na celu ochronę bezpieczeństwa i porządku publicznego z uwagi na możliwe dla tych dóbr skutki jej użycia. Broń, z powodu swych właściwości, stanowi niebezpieczne narzędzie i dlatego osoby, które nią dysponują muszą dawać gwarancję bezpiecznego jej posiadania i używania. Nie może być w tej kwestii żadnych wątpliwości, dlatego ustawodawca przyjął dla ochrony interesu społecznego, że nieprzedstawienie przez osobę posiadającą pozwolenie na broń orzeczenia lekarskiego lub psychologicznego daje podstawę do pozbawienia jej prawa do broni palnej. Nie ma więc tutaj żadnego znaczenia podniesiona przez stronę okoliczność, że posiadane przez nią orzeczenie psychologiczne nr [...], wydane w dniu [...] kwietnia 2009 r., przez upoważnionego psychologa [...], jest dla niej pozytywne. Strona bowiem nie przedstawiła – także wymaganego prawem – orzeczenia lekarskiego, kwestionując jednocześnie zasadność realizacji badań dla jego uzyskania. Bez znaczenia dla sposobu rozpatrzenia sprawy jest i fakt, że pozwolenie strony jest bezterminowe, bowiem z woli ustawodawcy wszystkie pozwolenia na broń są bezterminowe (art. 9 ust. 6 ustawy). Natomiast celem tego obowiązku jest ochrona bezpieczeństwa i porządku publicznego, dla których zagrożenie może stworzyć osoba nieposiadająca zdolności fizycznej i psychicznej do dysponowania bronią palną. Z uwagi na fakt, J. L. obowiązku, o którym mowa w art. 15 ust. 4 ustawy nie wykonał w pełni, zostały spełnione przesłanki art. 18 ust. 5 pkt 2 ustawy, pozwalające organom Policji cofnąć pozwolenie na broń i z uprawnienia tego postanowiły one skorzystać, uznając takie działanie za słuszne i celowe. Organ podkreślił jednocześnie, że kwestię opłat za badania stanowiące podstawę do wydania orzeczeń reguluje art. 15 ust. 8 ustawy oraz rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 7 września 2000 r. w sprawie badań lekarskich i psychologicznych osób ubiegających się lub posiadających pozwolenie na broń (Dz. U. Nr 79, poz. 898 ze zm.). Organy Policji nie mają zatem wpływu na wysokość tych opłat. Nie mają także możliwości zwalniania posiadaczy broni z obowiązku poddania się badaniom. Chcąc zachować prawo do posiadania broni do ochrony osobistej, jej posiadacze muszą się więc liczyć z ponoszeniem określonych prawem kosztów realizacji badań, zwłaszcza, że ma to istotne znaczenie dla sfery bezpieczeństwa i porządku publicznego. Nie przedstawiając orzeczenia lekarskiego, strona de facto nie potwierdziła, że nie należy do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2-4 ustawy, a w przypadku strony jest to kwestia o tyle istotna, że posiadając od wielu lat pozwolenie na broń palną gazową, nigdy badań w tym zakresie nie przechodziła i nie przedkładała organom Policji orzeczeń psychologicznego i lekarskiego. Obowiązku takiego nie przewidywały bowiem przepisy ustawy z 1961 r. o broni, amunicji i materiałach wybuchowych, pod rządami której pozwolenie na broń uzyskała. Z punktu widzenia interesu publicznego nie jest zatem zasadne zachowanie jej pozwolenia na broń. W skardze na powyższą decyzję skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. L. zarzucił, iż decyzja ta została wydana niezgodnie z przepisami prawa, bowiem narusza zasadę niedziałania prawa wstecz, a w konsekwencji godzi w istotny sposób w zasadę praworządności oraz podważa zaufanie obywateli do państwa oraz jego organów. J. L. uważa, że obecne zmiany w przepisach dotyczących posiadania broni palnej do ochrony osobistej, nakładające nowe obowiązki na dotychczasowych posiadaczy broni, nie mają zastosowania względem niego, ponieważ uzyskał pozwolenie na broń pod rządami przepisów ustawy, która nie przewidywała takich rygorów. Dodatkowo wskazał, że nie stać go na poniesienie finansowego ciężaru realizacji takich badań. W związku z powyższym wniósł o uwzględnienie – jako wystarczającego do zachowania pozwolenia na broń – uprzednio dostarczonego orzeczenia psychologicznego, ewentualnie o zwolnienie go od kosztów wykonania badań lekarskich lub opłacenie tych badań przez organy Policji lub Państwa. W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne sprawują więc kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych. Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Dokonując oceny zasadności wniesionej przez J. L. skargi, Sąd doszedł do przekonania, iż skarga ta nie ma usprawiedliwionych podstaw. Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji był przepis art. 18 ust. 5 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 4 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji, zgodnie z którym właściwy organ Policji może cofnąć pozwolenie na broń w przypadku naruszenia przez osobę posiadającą pozwolenie obowiązku poddania się badaniom lekarskim i psychologicznym i przedstawienia orzeczeń lekarskiego i psychologicznego, o których mowa w art. 15 ust. 3-5 ustawy. Przepis art. 15 ust. 4 nakłada natomiast na osoby posiadające pozwolenie na broń w celu ochrony osobistej lub ochrony bezpieczeństwa innych osób oraz mienia obowiązek przedstawiania raz na pięć lat właściwemu organowi Policji aktualnego orzeczenia lekarskiego i psychologicznego, wydanych przez upoważnionych: lekarza i psychologa, potwierdzających, że mogą one dysponować bronią. Skarżący J. L. uzyskał pozwolenie na broń pod rządami ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o broni, amunicji i materiałach wybuchowych (Dz. U. z 1961 r. Nr 6, poz. 43 z późn. zm.). W przepisach przejściowych obowiązującej od dnia 20 marca 2000 r. nowej ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji, która uchyliła (z wyjątkami niemającymi znaczenia w rozpatrywanej sprawie) ustawę z dnia 31 stycznia 1961 r. o broni, amunicji i materiałach wybuchowych, w art. 52 zagwarantowano zachowanie ważności pozwoleń na broń i legitymacji noszących nazwę "pozwolenia na broń" wydawanych na podstawie dotychczasowych przepisów. Nie oznacza to jednak, że osób tych nie obowiązują regulacje wynikające z nowych przepisów. Dotyczy to zwłaszcza obowiązku wynikającego z art. 15 ust. 4 ustawy o broni i amunicji, a dotyczącego konieczności przedstawiania właściwemu organowi Policji aktualnego orzeczenia lekarskiego i psychologicznego. Wymóg ten dotyczy wszystkich posiadaczy pozwoleń na broń wydanych w celu ochrony osobistej lub ochrony bezpieczeństwa innych osób oraz mienia niezależnie od tego, czy uzyskali pozwolenia pod rządami aktualnie obowiązującej ustawy, czy też na podstawie ustawy z 1961 r. Obowiązek ten wynika z potrzeby gwarantowania bezpiecznego posiadania i posługiwania się bronią przez wszystkich posiadaczy pozwoleń na broń, a nie tylko przez tych z nich, którzy pozwolenie otrzymali pod rządami nowej ustawy. Co za tym idzie – osoby posiadające pozwolenie na broń wydane na podstawie ustawy z 1961 r., które zachowały ważność na podstawie art. 52 ustawy z 1999 r. o broni i amunicji, są zobowiązane wykonać powinności wprowadzone wobec nich przez przepisy nowej ustawy. Jedną z tych powinności jest obowiązek aktualizacji orzeczeń lekarskich i psychologicznych raz na pięć lat przez osoby posiadające pozwolenie na broń wydane w celach ochrony osobistej lub ochrony bezpieczeństwa innych osób oraz mienia (art. 15 ust. 4 ustawy). W rozpoznawanej sprawie jest okolicznością niesporną, iż skarżący nie wywiązał się z obowiązku poddania się badaniom lekarskim oraz przedstawienia orzeczenia lekarskiego ponadto w odwołaniu od decyzji organu I instancji, jak i skardze oświadczył, że nie stać go na poddanie się takim badaniom, dlatego też – w ocenie Sądu – zasadnym było cofnięcie mu pozwolenia na broń palną gazową. Przepis art. 18 ust. 5 pkt 2 ww. ustawy stanowi wprawdzie, że właściwy organ Policji "może" cofnąć pozwolenie na broń w przypadku naruszenia obowiązku poddania się badaniom lekarskim i psychologicznym. Jednakże w ustalonym przez organ i niespornym między stronami stanie faktycznym, zaskarżona decyzja znajduje, w ocenie Sądu, uzasadnienie. Decyzja w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną dla celów ochrony osobistej wydana w oparciu o art. 18 ust. 5 pkt 2 ustawy zapada w ramach uznania administracyjnego organu. Decyzje podejmowane w ramach uznania administracyjnego pozostają pod kontrolą sądu, jak każde inne, ale zakres tej kontroli jest ograniczony – Sąd bada bowiem zgodność z prawem podjętego rozstrzygnięcia, a nie wnika w jego celowość. Z tego względu kontrola sądowa takich decyzji zmierza do ustalenia, czy na podstawie przepisów prawa dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania i czy uzasadnił rozstrzygnięcie dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami tak, że nie można mu postawić zarzutu dowolności. Badaniu podlega zatem, czy przy podjęciu decyzji spełniona została zawarta w art. 7 k.p.a. powinność uwzględnienia słusznego interesu społecznego i słusznego interesu strony oraz czy respektowana była konstytucyjna zasada równości wobec prawa. Nadto zaakceptowanie zakresu, w jakim organ uczynił użytek z przyznanego mu uprawnienia, zależy od ustalenia, że stan faktyczny sprawy został wszechstronnie wyjaśniony w świetle wszystkich przepisów prawa materialnego mogących mieć zastosowanie w sprawie. Sam wybór rozstrzygnięcia, dokonywany przez organ na podstawie kryteriów słuszności i celowości, pozostaje już jednak poza granicami kontroli sądowej. W ocenie Sądu zakwestionowane przez skarżącego rozstrzygnięcie organu odpowiada powyższym kryteriom. Organ wyjaśnił jego motywy, zaś przytoczona w uzasadnieniu argumentacja jest wyczerpująca. Sąd nie dopatrzył się w działaniu organu nieprawidłowości, gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy i jego ocenę w świetle zastosowanych przepisów prawa. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku